Ghe chạy xuôi theo con rạch lúc trời đã xế, nắng hạ thấp dần xuống ngang tầm mắt, hắt một vệt vàng cam kéo dài trên mặt nước phía sau lái. Út Lành ngồi cầm tay lái, cái túi vải đeo chéo vẫn khép kín trước ngực, cuốn sổ nằm bên trong lớp bao ni lông, cài thêm một lớp áo mưa gấp gọn phủ ngoài cho chắc. Máy ghe chạy đều, tiếng nổ lịch bịch hòa vào tiếng nước tách ra hai bên mũi, thỉnh thoảng vấp một con sóng nhỏ do ghe khác chạy ngang để lại.

Cô nghĩ tới cái mâm nhỏ mình vẫn dọn mỗi lần vớt được một cái xác. Không cầu kỳ: một chén cơm trắng, một khứa cá kho, ba cây nhang cắm vào chỗ cát ẩm đựng trong cái lon sữa bò cũ để sẵn dưới khoang ghe, đôi khi thêm một chung rượu đế nếu nhà ai đó cúng dư đưa cho. Mâm dọn ngay trên be ghe, chỗ chật hẹp, khói nhang bay tạt ngang mặt nước rồi tan mất. Bà con trong nghề vẫn nói với nhau, nói kiểu đùa mà không ai cười: cúng cho thủy thần biết mình mượn tạm một cái xác đem lên, cúng thiếu thì có ngày thủy thần đòi lại, mà đòi thì không đòi người dưng, đòi ngay người trong nhà.

Cô không biết ai đặt ra cái luật đó từ hồi nào, chỉ biết mẹ cô cúng, rồi tới cha cô cúng, giờ tới cô. Mỗi lần vớt xong, dù trời mưa hay đứng bóng, cô đều dọn mâm trước khi kịp làm chuyện gì khác, kể cả trước khi kịp báo xã. Cúng đủ. Chuyện chỉ có vậy, và cô chưa từng thiếu một lần nào kể từ ngày biết cách tự dọn mâm một mình.

Trước mặt, một chiếc ghe máy khác đang tấp vào một vàm nhỏ, người lái ngoắc tay chào. Đó là ông Tám Đen, chạy đò chở hàng tuyến dưới, cô biết mặt từ hồi còn nhỏ theo cha đi chợ nổi. Cô giảm ga, cho ghe mình tấp sát lại, hai be ghe cặp vào nhau kêu cót két.

"Út đi đâu giờ này vậy, trời sắp tối rồi đó."

"Xuống Cái Răng có chút việc."

"Việc gì mà đi tuốt xuống đó? Bộ dưới đó có vớt được cái gì hả?"

"Không. Đi hỏi chuyện khác."

"À. Mà nghe nói dạo này mé trên chỗ vàm Cồn Khương lại có thêm ca nữa hả Út?"

"Hôm qua. Giấy tờ xong rồi."

"Cúng đàng hoàng chưa đó? Mấy đứa nhỏ bây giờ hay bỏ qua cái đó lắm, tao thấy ham."

"Cúng rồi ông. Bỏ sao được."

"Ừ, biết vậy là được. Khúc đó là khúc của Út mà, phải hông? Từ hồi cha Út còn sống tới giờ vẫn vậy."

"Khúc đó tui giữ."

Ông Tám Đen gật gù, tắt máy ghe cho đỡ ồn, ngồi bẹp xuống mép ghe nhìn qua.

"Ừ thì cũng phải vậy, mỗi người một khúc, đụng qua khúc người ta là sinh chuyện. Hồi đó cha tao dặn tao kỹ lắm, nói khúc ai nấy giữ, không có tranh."

"Cha tui cũng dặn y vậy."

"Mà Út có sổ đàng hoàng không đó? Ai làm cái nghề này mà không có sổ là dễ lộn xộn lắm à nghen, có gì còn biết đường mà nói với người ta."

"Có. Ghi đều."

"Vậy được rồi. Có sổ là yên tâm. Cái nghề này mà không có sổ thì coi như tay không, ai hỏi cũng không biết đường trả lời."

Ông Tám Đen nhìn ra khúc sông trước mặt, giọng chậm hẳn lại, không còn cái vẻ hỏi han thường ngày.

"Mà nói thiệt, cái nghề tụi mình làm cũng kỳ. Người ta nghe tới là sợ, còn mình thì quen rồi, chẳng thấy gì."

"Quen riết vậy."

"Ừ, quen riết. Thôi Út đi cẩn thận, tối rồi đó nghen, đường sông ban đêm dễ lạc mấy khúc quanh."

"Dạ."

Ông Tám Đen nói thêm vài câu về con mặn năm nay lấn lên sớm hơn mọi năm, than một tiếng chuyện xăng dầu lên giá, hỏi thăm cô còn chạy đò chở khách đều không, rồi mới nổ máy tách ghe ra, vẫy tay chào rồi chạy tiếp về phía chợ. Út Lành nhìn theo một lúc, cái đuôi sóng ghe ông kéo dài loang ra hai bên bờ rạch rồi tan dần vào màu nước sậm lại theo bóng chiều.

Cô nổ máy, cho ghe chạy tiếp. Nắng lúc này đã xuống thấp hơn nữa, ánh vàng cam ngả dần sang màu đỏ sậm phía chân trời, in bóng những rặng dừa nước hai bên bờ kéo dài ra mặt kênh. Nhà cửa thưa dần, thay bằng những đám lục bình trôi lững lờ theo con nước, thỉnh thoảng vướng vào một khúc cây mục ai đó chặt bỏ ngoài mé sông. Một con cò trắng đứng lẻ loi trên một gốc bần trơ, chờ tới lúc ghe cô chạy gần mới vỗ cánh bay tạt qua bên kia bờ. Mấy chiếc ghe câu nhỏ khác đã tấp vào bờ nghỉ lại, đèn dầu treo trước mũi bắt đầu được thắp lên từng chiếc một, ánh sáng vàng yếu ớt run theo nhịp sóng vỗ mạn ghe.

Cô nghĩ lại câu ông Tám Đen vừa nói, về cái sổ, về chuyện yên tâm. Cô cũng ghi đều, đúng như cha cô từng dặn, đúng như mẹ cô từng làm trước đó. Nhưng cô chưa bao giờ hỏi ai câu mà tối nay tự nhiên cô thấy cợn lên trong đầu: cúng đủ rồi thì có thật là đủ hay không, hay chỉ là mình tự cho là đủ, vì chưa ai từng nói thẳng với cô cái gì mới gọi là đủ. Cô không tính tiếp câu đó nữa, để gió tạt ngang mặt cho tỉnh táo, mắt nhìn thẳng ra khúc quanh phía trước, chỗ con rạch sắp đổ ra nhánh sông lớn dẫn xuống Cái Răng.

Trời sập tối nhanh hơn cô tưởng. Mấy ánh đèn dầu đầu tiên của xóm dưới bắt đầu lấp ló qua kẽ lá, nhỏ và run rẩy như mấy con đom đóm đứng yên một chỗ. Xa xa có tiếng chó sủa vọng qua mặt nước, rồi im bặt. Cô kéo vạt áo mưa che kỹ hơn chỗ túi đựng cuốn sổ, dù trời không có dấu hiệu sắp mưa, rồi giữ tay lái thẳng, chạy tiếp vào quãng tối đang lan dần ra khắp mặt kênh.