Đêm xuống, xuồng cập vào một khoang thuyền lớn neo giữa hồ, nơi cả chục người đang xúm quanh mấy chiếc đèn dầu treo lủng lẳng trên sào tre, ánh sáng vàng vọt hắt lên những gương mặt cười tươi hiếm thấy suốt mấy hôm nay. Tiếng cười nói, tiếng lưới va vào sàn gỗ, tiếng cá quẫy đuôi vang lên rộn ràng khắp khoang thuyền.

Khoang thuyền rộng hơn cô tưởng, sàn gỗ lát kín, một góc chất đầy thúng tre lớn nhỏ xếp chồng lên nhau, góc khác treo lủng lẳng vài tấm lưới đang hong khô sau một ngày quăng bắt. Mùi cá tươi trộn lẫn mùi dầu máy và mùi khói thuốc lá lan khắp khoang, không khó chịu mà lại tạo thành một thứ mùi quen thuộc của những đêm được mùa hiếm hoi giữa mùa nước lên.

"Sao đêm nay vui vậy em?"

"Cá về. Mẻ đầu mùa. Vui lắm, năm nào cũng vậy."

Một mẻ lưới vừa được kéo lên, cá đổ tràn ra giữa sàn thuyền thành một đống lấp lánh ánh bạc dưới ánh đèn dầu, đủ loại lớn nhỏ quẫy đạp lẫn vào nhau. Người ta xúm lại phân loại, tay thoăn thoắt gỡ cá vướng lưới, tiếng cười đùa xen lẫn tiếng gọi nhau chuyền thúng.

Một người đàn ông trung niên cầm xấp giấy ghi chép, ánh mắt sáng rỡ, giọng nói lớn hẳn lên so với bình thường, đứng thẳng lưng giữa đám đông như đang công bố một tin quan trọng.

"Bà con ơi, năm nay sản lượng tăng đó nghen, tui ghi sổ đàng hoàng, so với năm ngoái tăng kha khá."

"Ông nói vậy à, ông lấy số ở đâu ra vậy?"

"Số trạm thu mua báo về đó, năm nay cá về nhiều hơn năm ngoái, có giấy tờ hẳn hoi."

"Chú nói vậy chớ đời tui đi nghề này bốn chục năm, chưa năm nào tui thấy ít cá như năm nay."

"Ủa, sao chú nói ngược lại vậy, giấy tờ ghi rõ ràng mà."

"Giấy tờ là giấy tờ, tay tui cầm lưới là tay tui cầm lưới. Mẻ lưới này, hồi xưa phải nặng gấp đôi mới đúng."

"Vậy nhiều hay ít hai chú? Mỗi người nói một kiểu."

"Nhiều chớ cô, có sổ sách đàng hoàng."

"Ít chớ cô, tay tui cầm lưới tui biết."

Cả hai đứng đối diện nhau giữa khoang thuyền, không ai nhường ai, nhưng cũng không ai lớn tiếng cãi vã, chỉ là hai cách nhìn khác nhau về cùng một mẻ cá vừa đổ ra trước mặt, một người lớn tuổi hơn, tay vẫn còn cầm tấm lưới ướt sũng, đứng đối diện với người cầm xấp giấy ghi chép. Người xung quanh vẫn tiếp tục gỡ cá, chuyền thúng, dường như đã quen với việc hai ông này gặp nhau là lại nói ngược nhau như vậy mỗi mùa cá về, không ai buồn can ngăn hay phân xử. Cô đứng giữa hai người, nhìn tờ giấy rồi nhìn tấm lưới.

Sophea ngồi xuống giữa đống cá, tay thoăn thoắt gỡ từng con cá vướng lưới thả vào thúng riêng theo từng loại, không xen vào câu chuyện của hai người đàn ông, cũng không tỏ ý nghiêng về bên nào. Cô nhìn Sophea làm việc một lúc, thấy tay cô ấy phân loại cá nhanh và chính xác đến mức gần như không cần nhìn kỹ, chỉ cần sờ qua là biết loại nào bỏ thúng nào, thỉnh thoảng còn nhặt riêng ra vài con cá nhỏ xíu thả ngược lại xuống nước qua khe ván, không nói một lời giải thích nào.

"Em nghĩ ai đúng? Ông ghi sổ hay ông cầm lưới?"

"Không biết ai đúng. Mỗi người, đo một cách. Cách nào, cũng đúng với người đó."

"Không theo bên nào?"

"Không theo. Theo chi. Cá về, mừng, vậy đủ rồi."

"Lựa gì nhanh vậy. Không cần nhìn luôn."

"Sờ, biết liền. Hai mươi năm, tay quen rồi. Chị muốn học không, em chỉ cho."

"Muốn."

"Được. Mai, chỉ. Giờ, ăn cá nướng trước, nguội mất ngon."

"Mai. Nhớ đó."

Hai người đàn ông vẫn còn đứng đó, một người vẫy tờ giấy, một người vẫy tấm lưới.

Đêm càng khuya, tiếng cười nói trong khoang thuyền vẫn không ngớt, ánh đèn dầu lay động theo từng cơn gió nhẹ thổi qua, hắt bóng những người đang cúi mình gỡ cá lên vách thuyền thành những hình dài ngoằn ngoèo. Mùi cá tươi, mùi dầu đèn, mùi mồ hôi người lẫn vào nhau thành một thứ mùi đặc trưng của đêm mừng cá về, một trong những đêm hiếm hoi mà cả khoang thuyền chỉ toàn tiếng cười, không một ai than vãn điều gì.

Có người bắt đầu nướng vài con cá ngay trên bếp than nhỏ kê góc khoang, mùi cá nướng thơm lừng lan ra hòa lẫn với những mùi khác, kéo thêm vài đứa trẻ con từ khoang bên cạnh chạy sang ngồi chầu chực, mắt sáng rỡ chờ tới lượt mình. Cô ngồi tựa vào một chồng thúng tre, nhìn quang cảnh ấy, thấy lòng nhẹ nhõm hẳn đi, như thể niềm vui của cả khoang thuyền đêm nay cũng lan sang được cả mình, dù cô chỉ là người mới tới được vài hôm.

Người đàn ông cầm sổ và người đàn ông cầm lưới, sau khi cãi nhau xong, lại cùng ngồi xuống cạnh nhau bên bếp than, chia nhau một con cá nướng như thể câu chuyện tranh cãi vừa rồi chưa từng xảy ra, tay này gắp cho tay kia miếng cá ngon nhất mà không hề khách sáo. Ông cầm sổ gấp xấp giấy lại, nhét vô túi quần cho khỏi dính mỡ cá.