Gió sớm thổi mạnh hơn hẳn mọi ngày, kéo theo từng đợt sóng nhỏ vỗ liên hồi vào be xuồng, khiến Sophea phải ghì chặt tay chèo để giữ hướng đi thẳng. Cô nhìn quanh, thấy mặt nước dâng cao hơn hẳn so với vài hôm trước, những cây cột cắm sát mép làng nổi giờ chỉ còn nhô lên khỏi mặt nước một đoạn ngắn, phần bên dưới đã ngập chìm từ lúc nào không rõ.

Bầu trời sáng hôm ấy xám đục một màu, không phải màu mưa mà là màu của hơi nước bốc lên dày đặc từ mặt hồ đang nóng dần lên theo mùa. Xa xa, cô thấy vài chiếc xuồng khác cũng đang hối hả di chuyển, chở theo đủ thứ đồ đạc chất cao ngất, có chiếc còn cột thêm cả một cái chuồng gà nhỏ lắc lư theo từng nhịp sóng.

"Sao nước lên nhanh vậy em? Mới mấy bữa mà khác hẳn."

"Tháng bảy rồi. Nước lên, ngày nào cũng thấy khác."

Cả làng nổi hôm ấy náo động hẳn lên, tiếng người gọi nhau í ới vang khắp mặt nước, tiếng dây thừng kéo căng cọt kẹt, tiếng trẻ con chạy giỡn trên mấy tấm ván nối chưa kịp tháo dỡ. Nhiều nhà đã bắt đầu tháo bớt đồ đạc, chất lên xuồng, chuẩn bị dời cả căn nhà bè ra chỗ mới, theo mép nước đang lấn dần vô rừng ngập.

Sophea ghé xuồng vào gần một đám đông đang xúm lại quanh một căn nhà lớn, tay người nào cũng bám vào một sợi dây thừng to bằng cổ tay, kéo theo nhịp hô đều đặn của một ông già đứng phía trước chỉ huy.

"Một, hai, ba, kéo!"

"Ráng lên, gần tới rồi!"

"Tui phụ kéo được không?"

"Được. Chị ra, nắm dây, kéo theo nhịp."

Cô lội xuống nước, tay bám vào đoạn dây còn trống, cảm nhận sức nặng của cả căn nhà bè kéo ngược lại qua từng thớ dây căng cứng trong lòng bàn tay. Xung quanh cô, đủ loại giọng nói, tiếng Khmer xen tiếng Việt, có cả vài câu tiếng Chăm cô nghe không hiểu, nhưng nhịp hô thì ai cũng theo được như nhau.

"Một, hai, ba, kéo!"

"Nữa, nữa, sắp tới cọc rồi!"

"Kéo nè!"

"Được, cô kéo vậy tốt rồi, ráng thêm chút nữa."

"Xong rồi, buông tay được rồi bà con ơi!"

Căn nhà bè trôi chậm rãi theo dòng người kéo, để lại một vệt nước gợn sóng dài phía sau, cho tới khi cập được vào vị trí neo mới, cách chỗ cũ một quãng khá xa. Mọi người buông dây, thở phì phò, có người ngồi bệt ngay xuống sàn ván, có người lấy khăn quấn cổ lau mồ hôi dù đang đứng giữa gió mát.

Chủ nhà, một người phụ nữ trung niên mặc áo bà ba đã ướt đẫm mồ hôi, chạy vòng quanh kiểm tra lại từng góc cột neo, tay gõ thử vào cọc tre xem đã cắm chắc chưa, miệng không ngớt cảm ơn từng người vừa phụ kéo, dúi vào tay mỗi người một trái dừa tươi vừa chặt sẵn từ trong nhà mang ra.

"Cô uống nước dừa đi, cảm ơn cô phụ kéo giùm nhà tui."

"Phụ chút xíu à."

"Chút xíu cũng quý, năm nào tới mùa cũng phải nhờ hàng xóm, một mình kéo hổng nổi đâu."

"Năm nào cũng dời vầy hả cô?"

"Ừ, năm nào cũng dời, có năm dời hai ba lần lận, nước lên xuống bất thường."

Một ông già ngồi nghỉ cạnh cô, tay vẫn còn run nhẹ vì vừa dùng sức, châm điếu thuốc rê cuốn bằng lá khô, rít một hơi dài rồi thở khói ra chậm rãi, mắt nhìn xa xăm về phía mặt hồ đang gợn sóng dưới nắng sớm.

"Cô mới tới đây hả, thấy cảnh này lạ không?"

"Lạ. Chưa thấy kéo nhà bao giờ."

"Năm nào cũng vậy, tới mùa nước lên là phải kéo, không kéo kịp thì nhà ngập."

"Chú ở đây lâu chưa?"

"Lâu rồi cô, mấy chục năm. Mà năm nay, chú để ý, cái dòng nước ngược đó, nó chảy ngược ít bữa hơn năm ngoái."

"Ít bữa hơn là sao? Chú đo bằng gì?"

"Không đo bằng gì hết, chỉ để ý thôi. Năm ngoái nó chảy ngược vô hồ từ đầu tháng bảy tới gần cuối tháng mười, cỡ trăm mười mấy bữa. Năm nay coi bộ bắt đầu trễ hơn."

Ông già nói câu đó như kể chuyện mưa nắng. Cô ngồi im, không hỏi thêm, để câu nói ấy lắng lại trong đầu như một hạt sạn nhỏ chưa biết đặt vào đâu.

Sophea đứng gần đó, tay xoắn lại một đoạn dây thừng cũ vừa gỡ ra từ cọc neo, ánh mắt cũng nhìn về phía ông già một lúc rồi quay đi, không góp lời, như thể chuyện dòng nước ngược dài ngắn mỗi năm chỉ là một phần bình thường của cái nhịp sống nơi đây, không cần bàn thêm.

"Đi tiếp chưa em?"

"Đi được. Nghỉ vậy, đủ rồi."

Cả hai trở lại xuồng, tiếp tục chèo đi giữa cảnh làng nổi vẫn còn đang náo động dời chỗ khắp nơi, tiếng gọi nhau và tiếng dây thừng kéo căng vẫn vang lên không ngớt phía sau lưng. Gió thổi mạnh hơn về phía trưa, đẩy những gợn sóng nhỏ đuổi theo mạn xuồng, và mặt nước cứ thế dâng lên từng chút một, chậm rãi nhưng chắc chắn, nước leo lên từng nấc trên mấy cây cọc tre cắm đo, nấc này chưa khô nấc khác đã ngập.

Sophea chèo chậm lại một quãng, để cô có thời gian nhìn ngoái lại toàn cảnh cả làng nổi đang dời chỗ, hàng chục căn nhà nối đuôi nhau trôi chậm rãi theo mép nước mới, như một đoàn di cư lặng lẽ không có tiếng trống tiếng kèn, chỉ có tiếng nước khua và tiếng người gọi nhau giữ nhịp. Xa hơn nữa, mặt hồ vẫn tiếp tục dâng lên, nuốt dần những cột mốc quen thuộc mà chỉ vài tuần trước còn đứng cao khỏi mặt nước gần cả gang tay.