Chiều muộn, thuyền chở cô rẽ vào một khu làng nổi san sát nhà bè, hàng trăm căn cất liền kề nhau trên mặt nước, nối nhau bằng những cây cầu ván nhỏ bắc tạm. Mỗi căn nhà đứng vững nhờ mấy cái thùng phuy sắt cũ cột chặt dưới sàn, nổi bồng bềnh theo từng đợt sóng nhỏ do ghe xuồng qua lại khuấy lên.

Ánh nắng chiều nhuộm vàng cả một vùng mặt nước rộng lớn nơi làng nổi tọa lạc, những mái lá thẫm màu xen giữa vài mái tôn cũ kỹ, tạo thành một quang cảnh không giống bất cứ nơi nào cô từng đi qua trong suốt hành trình. Xa xa, vài chiếc ghe nhỏ chở hàng hóa lướt qua lại giữa các dãy nhà, tiếng máy nổ giòn tan hòa vào tiếng người gọi nhau í ới từ nhà này sang nhà khác.

Người lái thuyền chỉ cô vào một lối nước hẹp giữa hai dãy nhà, nơi khói bếp bắt đầu bốc lên từ vài căn, mùi cá kho lẫn mùi khói củi ướt lan ra khắp mặt nước. Cô nhìn quanh, thấy vách nhiều căn nhà đan bằng bao bạt đựng gạo cũ, có căn còn thấy rõ chữ in trên bao, nhãn hiệu gạo của một công ty Việt Nam, đã bạc màu nhưng vẫn đọc được lờ mờ.

"Mái lợp bằng gì vậy anh?"

"Mái lá dừa nước đó cô, ở đây trồng nhiều, cắt về lợp bền lắm, mưa mấy năm cũng chưa dột."

"Còn vách là bao gạo hả?"

"Đúng rồi, người ta đan bao bạt vô cọc tre làm vách, vừa nhẹ vừa rẻ, chỗ nào rách thì vá thêm bao khác."

"Mấy cái lồng dưới sàn để chi?"

"Nuôi cá đó cô, vừa nuôi vừa giữ sẵn, cần ăn thì kéo lên bắt, khỏi phải chèo xuồng đi chợ xa."

"Tiện. Mà nước thải với nước ăn có lẫn không?"

"Có chớ cô, ở đây hố xí với chỗ rửa chén cũng thả chung xuống một mặt nước đó thôi, người ta sống quen từ nhỏ tới lớn rồi."

"Nhà kia nghiêng một bên, sao vậy?"

"Cuối mùa khô nước cạn, có khi nhà mắc cạn xuống đáy bùn, nghiêng qua một bên, người ta sống quen rồi, kê đồ đạc theo cho khỏi đổ."

Cô nhìn kỹ hơn, thấy đúng như lời anh nói, vài căn nhà nghiêng hẳn một góc, nhưng bên trong người ta vẫn sinh hoạt bình thường, chum vại được kê cao một bên, chõng tre buộc chặt vào cột để khỏi trượt. Không ai tỏ vẻ khó chịu hay than vãn gì, cứ như đó là chuyện đương nhiên phải tính tới khi sống ở một nơi như thế này, một kỹ năng riêng mà chỉ người sống lâu năm trên nước mới có được.

Một người đàn ông đang ngồi đan lại tấm lưới rách trước hiên nhà, tay thoăn thoắt luồn sợi dây qua từng mắt lưới không cần nhìn kỹ, mắt vẫn ngó ra phía thuyền cô đi ngang qua. Một đứa nhỏ chèo chiếc thau nhôm nhỏ xíu lướt qua trước mũi thuyền, thuần thục như đang đi trên đường bằng, không chút lo sợ nào dù thau chỉ cách mặt nước chưa đầy một gang tay.

Một người phụ nữ đứng trên sàn nhà nghiêng, tay vẫn thoăn thoắt vo gạo trong một cái thau nhôm, chân đứng vững trên mặt sàn dốc như thể đã quen với độ nghiêng ấy từ lâu, không cần bám víu vào đâu. Cách đó không xa, một ông già ngồi vót nan tre để đan thêm lồng cá mới, đống nan tre vót dở nằm gọn bên chân, từng động tác đều đặn không thừa không thiếu, như một người đã làm việc này hàng ngàn lần trong đời.

Thuyền ghé sát một cầu ván nhỏ, người lái thuyền buộc dây, quay lại nói với cô.

"Tới đây rồi cô, tui chỉ chở tới đây thôi, cô kiếm chỗ ngủ lại rồi tính tiếp."

"Anh biết chỗ nào cho ngủ trọ không?"

"Để tui hỏi giùm cô, chỗ này tui quen vài nhà."

Người lái thuyền gọi lớn sang một căn nhà gần đó, nói qua lại vài câu bằng tiếng Khmer với một người phụ nữ đang ngồi vá lưới trước hiên. Người phụ nữ nghe xong, chỉ tay về phía một căn nhà xa hơn, nói thêm vài câu rồi cúi xuống làm việc tiếp, tay không ngừng một nhịp nào trong lúc trả lời.

"Cô qua căn nhà đằng kia đi, nhà đó có người nói được tiếng Việt, chắc giúp được cô."

"Gửi anh thêm tiền công."

"Thôi khỏi cô, chở khách đường này riết cũng quen, cô cứ lo chỗ ở trước đi."

Cô bước qua mấy tấm ván bắc tạm nối liền các nhà, cẩn thận từng bước vì ván khá hẹp và trơn, dưới chân là mặt nước lấp loáng ánh chiều tà. Mùi cá kho càng lúc càng rõ hơn khi cô lại gần căn nhà được chỉ, tiếng dao thớt lách cách vọng ra từ bên trong, xen lẫn tiếng một đứa trẻ nói chuyện bi bô đâu đó phía sau vách.

Cô đứng trước cửa, ngần ngừ một chút rồi cất tiếng gọi vào bằng tiếng Việt, một tiếng "Có ai ở nhà không?" nghe lạc giữa mặt nước.

"Ai đó?" Giọng đàn bà, miền Tây, khàn. "Người mình hả?"

"Người mình. Hỏi chỗ ngủ trọ."

Bên trong vọng ra tiếng chân bước lại gần cửa, và ánh đèn dầu vàng nhạt hắt qua khe liếp, đủ sáng để cô nhìn thấy bóng một người đang tiến ra, chuẩn bị mở cửa đón một người khách lạ vừa từ xa tới.

Phía sau lưng cô, mặt trời đã ngả hẳn xuống thấp, nhuộm cả một dải nước mênh mông thành màu cam đỏ, và tiếng gọi nhau í ới của cả làng nổi vẫn tiếp tục vang lên đều đặn, không hề dứt dù trời đang chuyển tối, như thể cả một cộng đồng sống trên nước này có nhịp điệu riêng của nó, không giống bất cứ nơi nào cô từng ghé qua trước đây.