Giữa trưa, thuyền ra khỏi đoạn sông hẹp cuối cùng, và mặt nước bỗng mở bung ra trước mắt cô thành một khoảng mênh mông không nhìn thấy đâu là giới hạn. Cô nhổm người lên khỏi chỗ ngồi, đưa mắt tìm bờ bên kia nhưng chỉ thấy một đường chân trời mờ nhòa nối liền nước với trời, không phân biệt được đâu là ranh giới.

Nắng giữa trưa hắt xuống mặt nước một lớp sáng chói loá, khiến cô phải nheo mắt lại, đưa tay che thêm một lớp trước trán mới nhìn được rõ hơn. Gió thổi lồng lộng không còn vướng bờ cây hai bên như đoạn sông lúc nãy, mang theo hơi nước mát rượi phả thẳng vào mặt, khác hẳn cái oi bức của những khúc sông hẹp cô vừa đi qua.

"Anh, đây là hồ hả? Không thấy bờ bên kia."

"Đây là Biển Hồ đó cô. Tụi tui gọi nó là biển, chớ thiệt ra là hồ nước ngọt."

"Sao kêu là biển?"

"Vì nó lớn quá, đứng bên này nhìn hổng thấy bên kia, y như biển vậy đó. Mà nước ngọt, cô nếm thử coi."

Cô nghiêng người qua be thuyền, khoát một bụm nước đưa lên miệng. Nước ấm, đục, ngọt lợ, mùi bùn với mùi rong.

"Không mặn thiệt. Rộng cỡ nào anh?"

"Cái đó tui không rành số liệu, chỉ biết mùa nước lên thì nó rộng gấp mấy lần mùa khô, năm nào cũng vậy."

"Mùa nước lên là mùa nào?"

"Là bây giờ nè. Giữa tháng sáu rồi, nước bắt đầu lên, mà cô biết chuyện lạ không?"

"Chuyện gì?"

"Khúc này, dòng nước nó sắp đổi chiều đó cô. Bình thường nước trong hồ chảy ra sông, mà tới mùa này, nước sông Mê Kông dâng cao hơn mực hồ, nên nó đẩy ngược trở vô, nước chảy vô hồ chớ không chảy ra nữa."

"Chảy ngược vô hồ luôn? Có hiếm không?"

"Hiếm lắm cô, tui chạy thuyền từ hồi mười mấy tuổi, chỗ nào chảy ngược kiểu này cũng ít gặp. Mà cái lạ hơn nữa, cô biết dòng ngược đó nó chở cái gì vô không?"

"Chở nước chớ gì."

"Không phải chỉ có nước không đâu cô. Cái dòng ngược đó, nó chở theo trứng cá với cá bột từ ngoài sông vô đây luôn, nhiều lắm, cả một mùa cá con theo dòng nước mà vô, để lớn lên trong hồ này."

Cô nghe câu đó xong, người bỗng lạnh đi một chút, dù trời đang nắng gắt giữa trưa. Cô nhìn xuống mặt nước đục ngầu dưới mạn thuyền, cố hình dung ra hàng triệu trứng cá nhỏ li ti đang trôi theo dòng nước ngược ấy, vô hình, không thấy được bằng mắt thường, nhưng vẫn đang xảy ra ngay dưới lớp nước cô đang ngồi trên.

Suốt từ cửa Trần Đề lên tới đây, khúc sông nào cô đi qua cũng chỉ chảy một chiều.

"Kỳ vậy. Nước mà chở cái sống ngược lên."

"Tui không biết nói sao cho đúng, chỉ biết năm nào cũng vậy, tới mùa là nước đổi chiều, cá theo vô, rồi hồ đầy dần lên."

Người lái thuyền nổ máy lại, thuyền tiếp tục lướt ra xa hơn, để lại phía sau đoạn sông hẹp giờ đã biến mất hẳn trong tầm mắt, chỉ còn lại mặt nước mênh mông trải dài bốn phía. Cô ngồi im, tay vẫn còn cảm giác lành lạnh của nước hồ vừa nếm thử, đầu óc cứ vướng mãi vào câu chuyện dòng nước chảy ngược mang theo sự sống nhỏ bé không nhìn thấy được.

Mặt trời đứng bóng chiếu thẳng xuống, làm cả một vùng nước rộng lớn lấp lánh như dát bạc, không một gợn sóng lớn nào phá vỡ được cái phẳng lặng ấy, chỉ có những vệt sóng nhỏ do mũi thuyền rẽ ra loang dần rồi tan biến. Xa tít phía chân trời, cô thấy thấp thoáng vài chấm đen nhỏ xíu, có lẽ là những chiếc thuyền khác đang đánh cá hoặc di chuyển giữa cái khoảng trống mênh mông này, nhỏ bé tới mức gần như lẫn vào màu nước.

Xa xa phía trước, một chấm nhỏ nổi trên mặt nước dần hiện rõ hơn, một mái nhà bè đơn độc giữa khoảng trống mênh mông, không có gì khác xung quanh ngoài nước và trời. Cô nhìn theo chấm nhỏ đó, không rời mắt.

"Nhà bè đó của ai? Sao ở một mình xa vậy?"

"Đó chắc nhà ai đó ra đón cá sớm, hoặc nhà canh chừng con nước. Xa vậy đó, mà người ta ở quen rồi, không thấy xa đâu."

Cô gật đầu, không hỏi thêm, để mắt tiếp tục dõi theo cái chấm nhỏ ấy cho tới khi thuyền lướt ngang qua đủ gần để nhìn rõ hơn hình dáng của nó, một căn nhà sàn thấp lợp lá, đứng chông chênh giữa bốn bề chỉ toàn là nước.

Càng lại gần, cô mới nhận ra căn nhà không đứng yên một chỗ như cô tưởng lúc còn ở xa, mà nổi bồng bềnh theo từng đợt sóng nhỏ do gió tạo ra, chỉ được giữ cố định bằng mấy sợi dây neo cột vào những cây cọc cắm sâu xuống đáy hồ. Một tấm lưới cũ phơi trên sào tre trước hiên, đong đưa theo gió, không thấy bóng người nào ra vào lúc thuyền lướt ngang.

Cô quay đầu nhìn lại phía sau, cố hình dung con đường mình vừa đi qua, từ đoạn sông hẹp phải đổi thuyền, tới khoảng nước mênh mông không bờ này, tất cả chỉ mới là bước đầu của một vùng đất hoàn toàn xa lạ. Phía trước, mặt hồ vẫn trải rộng không thấy điểm dừng, và đâu đó giữa cái mênh mông ấy, chắc hẳn còn nhiều căn nhà nổi khác đang chờ cô tới, mang theo những con người sống cả đời giữa nước mà chưa từng biết mặt đất liền là gì.