Đêm đó, bà Sáu rủ ra chợ đêm, cô lắc đầu, nói mỏi chân. Bà đi một mình, dép lẹp xẹp ra tới cổng thì quay đầu lại dặn cài chốt. Tiếng dép tắt dần ngoài đầu hẻm.

Căn phòng có một bóng đèn treo giữa trần, dây điện quấn băng keo đen chỗ nối. Ánh sáng vàng rớt xuống cái chiếu trên giường thành một vòng tròn, ngoài vòng tròn là tối. Quạt trần cũ quay một vòng kêu một tiếng, cót, cót, đều như người ta gõ mái chèo vô be ghe. Ngoài sân sau có một con dế, gáy một hồi rồi nghỉ, nghỉ lâu tới mức tưởng nó bỏ đi rồi, lại gáy.

Cô cởi hai vòng dây thun, lấy cuốn sổ của cha ra, mở trên chiếu, ngay giữa vòng đèn.

Trang đầu. Chỗ gần biển nhất. Mấy trang này cô thuộc rồi, không đọc, chỉ để mắt chạy theo cái cột giờ nước bên lề, số nào cũng nhỏ và đứng thẳng như cọc đóng hàng. Trang có hai chữ Cồn Tròn. Trang có mấy chữ nước hai màu. Trang có tên một con vàm cô đã ngồi ghe đi ngang mà không hay, giờ mới hay. Cô lật mỗi trang chậm hơn trang trước một chút, như đi ngang mấy nhà quen trong xóm, không ghé, chỉ ngó vô.

Tới mấy trang giữa thì chữ lạ dần. Có một trang ghi tên một chỗ bằng thứ chữ cong cong cô đã thấy trên biển hiệu ngoài đường hôm mới tới, cha chép lại từng nét, nét nào cũng run. Tờ riel có hình đền cô kẹp ở đó từ hôm trên tàu vẫn nằm nguyên, gấp đôi, mép đã in một vệt mực lem của trang bên cạnh.

Cô lấy luôn cuốn sổ của mình ra, đặt cạnh. Sổ cô mỏng hơn, chữ to hơn, nét đè mạnh tới mức mặt sau trang nào cũng hằn lên như vết móng tay. Mục bãi bồi ngoài cửa Trần Đề, chờ xã lo. Mục bến đò nhỏ trưa đứng bóng, người nhà nhận. Mục chuyện cá trên ghe hàng, không ai nhận. Rồi tới cái chấm mực tròn ở bến đò vắng, nằm ngay giữa dòng, không phải chữ nào. Hai cuốn sổ nằm cạnh nhau trên chiếu, một cuốn có cột giờ nước, một cuốn không. Cô đẩy cuốn của mình ra mép chiếu, cho nó nằm ngoài vòng đèn.

Rồi cô lật tới trang cuối có chữ.

Cô không đọc lại dòng đó. Cô biết nó nói gì. Ngón tay cô đặt lên mép trang, không lật thêm, cũng không gấp lại.

Hôm đó trời mưa. Mưa lây rây từ sáng, mái tôn nhà kêu lộp độp chỗ mau chỗ thưa, tùy chỗ móp. Cô ngồi ở cái bàn kê sát cửa sổ, cuốn sổ còn bốc mùi nước sông, và tới trang này thì cô ngồi luôn tới trưa, không nhớ mình có đứng dậy lần nào. Bây giờ cách nhà mấy trăm cây số, ngồi trên một cái chiếu khác, dưới một bóng đèn khác, hai bàn tay cô lạnh y như lúc đó.

Cô áp lòng bàn tay lên trang giấy cho ấm.

Ông ở chùa nói giữ giùm. Cô thử đặt cuốn sổ nằm ở chỗ ông nói: trên bậc đá cạnh cái ao, bìa cứng úp xuống, nắng trưa rọi thẳng, không ai lật. Ngày này qua ngày khác. Mặt ao không gợn. Cuốn sổ không ướt thêm, không mòn thêm, mép trang không nở ra thêm một lần nào nữa. Dòng cuối nằm đó, nguyên, đủ từng chữ, đủ cái ngày. Tháng này qua tháng khác, tới cái ngày ghi trong đó rồi qua luôn cái ngày đó, mà nó vẫn nằm y như vậy, không ai mài, không ai xóa, không ai đọc.

Hình dung tới đó thì cái lạnh ở tay chạy lên tới vai.

Cô gấp sổ lại. Cô gấp luôn cuốn của mình, chồng lên, cột chung bằng hai vòng dây thun, rồi tháo ra, cột riêng từng cuốn.

Cô kéo cái túi vải lại gần, lộn trái ra. Đáy túi có hai lớp, lớp ngoài bạc thếch, lớp trong còn màu cũ. Cô lục trong túi đồ lấy cuộn chỉ đen với cây kim, ngồi xếp bằng ngay dưới bóng đèn, xỏ kim. Lần đầu trật. Lần thứ hai cô liếm đầu chỉ, vê cho nhọn, xỏ được.

Cô rạch một đường nhỏ ở lớp lót, vừa bằng bề ngang cuốn sổ, nhét cuốn sổ vô giữa hai lớp vải, cho nó nằm dẹp sát đáy. Rồi cô khâu lại. Mũi kim đi chậm, mũi nào cũng kéo chỉ cho căng rồi mới đâm mũi kế. Ở đầu đường khâu, cô thắt ba gút chồng lên nhau, kiểu gút dây neo cha dạy hồi nhỏ, kéo hoài không tuột.

Cô cắn đứt sợi chỉ. Lộn túi lại. Xách thử. Nặng y như cũ, mà đáy cứng hơn, không còn xệ xuống một bên như mấy bữa trước.

Ngoài cửa sổ, đèn đường hắt vô một vệt dọc trên vách. Có ai đi ngang ngoài hẻm, cái bóng dài trượt qua vệt sáng rồi mất. Một chiếc xe máy rồ lên ở đầu hẻm, rồi tắt. Con dế lại gáy.

Cô tắt đèn, nằm xuống, đặt cái túi lên đầu giường, sát gối, một tay gác lên quai.

Mắt cô mở. Trên trần, chỗ treo quạt, có một vết ố hình con cá, đuôi quặp lại. Cô nhìn nó tới lúc bà Sáu về, nghe tiếng chốt cổng kéo một cái, rồi tiếng dép, rồi tiếng cửa phòng bên khép. Quạt vẫn cót, cót. Cô vẫn nhìn con cá trên trần.

Giờ này, ông ở chùa chắc cũng còn ngồi đó, cạnh cái ao, dù cổng chùa đã đóng từ lâu.