Trưa, Út Lành được người đàn bà mất nhà hôm trước mời qua ăn giỗ, nói là để cảm ơn bữa phụ khiêng đồ. Đám giỗ đông vui, chiếu trải kín cả một khoảnh sân trước nhà, mâm cỗ bày ngang bày dọc, mùi nhang trầm quyện với mùi thức ăn nóng hổi bốc lên nghi ngút. Bàn thờ đặt giữa nhà, ảnh người quá cố đã ngả màu vàng ố, khói nhang cuộn lên từng vòng nhỏ rồi tan loãng vào không khí oi bức giữa trưa. Tiếng chén đũa va nhau lách cách, tiếng người lớn gọi nhau í ới đòi thêm món, tiếng nhạc từ cái loa cũ mở nho nhỏ ở góc sân, tất cả hòa vào nhau thành một thứ âm thanh náo nhiệt hiếm khi Út Lành gặp trong suốt chuyến đi.

"Út ơi, lại đây ngồi, bữa nay đông vui lắm, ăn cho no rồi hẵng về."

"Ngồi đây được rồi cô."

Một bà hàng xóm ngồi kế bên gắp thức ăn bỏ vào chén Út Lành, giọng niềm nở như đã quen biết từ lâu.

"Út ăn thêm miếng thịt kho này nè, nhà làm ngon lắm, Út ăn cho biết."

"Để Út tự gắp."

Mấy đứa trẻ con chạy giỡn quanh mâm cỗ, thỉnh thoảng va vào chân người lớn khiến cả bàn cười ồ lên, tiếng người lớn la nhẹ rồi lại thôi. Một ông ngồi mâm bên cạnh đang kể chuyện con mặn năm nay, một bà khác chen vào bàn chuyện giá cá giá tôm ngoài chợ, câu chuyện nọ nối câu chuyện kia không dứt.

"Năm nay mặn vô sâu hơn mọi năm cả chục cây số, ông thấy có lạ không?"

"Lạ gì, mấy năm nay năm nào cũng đổi khác, hồi xưa còn tính được, giờ chịu, ai biết đâu mà lường."

"Ừ, thời tiết giờ khó đoán thiệt, làm ăn cực hơn hồi trước nhiều."

Một ông đã say mèm, mặt đỏ gay, tay cầm ly rượu đế lảo đảo bước tới ngồi xuống cạnh Út Lành, giọng nói đã díu lại.

"Cái con Hai này, hồi nhỏ tao thấy mày lẫm đẫm biết đi, giờ lớn ngộ vậy nè."

Út Lành cười nhẹ, không đính chính gì, chỉ gật đầu cho qua chuyện. Ông say tiếp tục huyên thuyên kể một tràng dài về hồi xưa xóm này còn nghèo lắm, nhà cửa lụp xụp, ghe xuồng thiếu thốn, giờ khác xa rồi.

"Hồi đó cả xóm này chưa có mấy cái nhà tường như bây giờ đâu, toàn nhà lá không à, mưa dột tùm lum, giờ đỡ nhiều rồi."

"Chú uống từ từ."

"Tao có say đâu, tao còn tỉnh táo lắm, ê con Hai, lại đây ngồi với tao chút, kể chuyện hồi xưa cho nghe."

Người đàn bà mất nhà ngồi phía đối diện cười xòa, đưa tay gạt nhẹ vai ông say.

"Ông Ba say quá rồi đó, thôi ông nghỉ uống đi, ăn cơm cho no."

"Say gì mà say, tao nhớ hết mà, chuyện xóm này hồi xưa tao nhớ hết trơn."

Cả bàn cười rộ lên, câu chuyện lại chuyển sang chuyện khác. Một bà khác lại tiếp tục kể chuyện đám giỗ năm nay khác đám giỗ năm ngoái ra sao, ai vắng mặt, ai mới sinh thêm cháu, đủ thứ chuyện vụn vặt trong xóm được lôi ra bàn tán rôm rả.

"Năm nay thiếu mặt thằng Tư với con Bảy, tụi nó đi làm xa hết rồi, không về kịp."

"Ừ, tụi nhỏ giờ đi làm ăn xa hết, đám giỗ mỗi năm mỗi thưa người, chỉ còn mấy người già với con nít ở nhà thôi."

Út Lành ngồi ăn, nghe hết mọi câu chuyện xung quanh, thấy mình như một phần của cái xóm này trong chốc lát, dù mới ghé ngang có mấy hôm.

"Út ăn xong rồi ở lại chơi thêm chút, tối nay còn tiết mục hát với nhau nữa đó."

"Chắc phải đi sớm."

"Ừ thì Út tính vậy cũng được, khi nào ghé lại đây thì cứ ghé, bà con ở đây thương Út lắm."

Người đàn bà mất nhà ngồi kế bên rót thêm cho Út Lành một ly nước mía, giọng nhẹ nhàng hơn hẳn lúc dọn nhà mấy hôm trước.

"Út giúp cô bữa đó, cô cảm ơn hoài không hết, mời Út qua ăn giỗ cho biết bà con xóm này, ai cũng dễ thương lắm."

"Lâu rồi mới ngồi ăn đông vậy."

"Út đi một mình lâu vậy chắc cực lắm hả, có ai đi cùng không?"

"Một mình. Quen rồi."

Bà gật gù, không hỏi thêm, chỉ gắp thêm cho Út Lành một miếng bánh ít, giọng ấm áp như đang nói với người trong nhà.

"Vậy Út ăn no đi rồi tính, đường còn dài, ăn không no lấy sức đâu mà đi."

Bữa ăn kéo dài tới quá trưa, tiếng cười nói không ngớt, mâm cỗ vơi dần rồi lại được dọn thêm, ai cũng ăn no rồi ngồi lại tán gẫu thêm một lúc lâu trước khi lần lượt đứng dậy ra về. Nắng trưa dịu dần, gió từ phía sông thổi vào mát rượi, mấy người khách bắt đầu xin phép ra về trước, chào hỏi nhau rôm rả ngay trước cổng.

Út Lành đứng dậy chào mọi người, cảm ơn chủ nhà một lần nữa, bước ra khỏi cổng rào, tiếng nói cười trong sân vẫn còn văng vẳng theo sau lưng cô một đoạn đường khá xa. Cô đi chậm rãi dọc theo con đường đất nhỏ dẫn ra bờ sông, lòng còn vương lại chút ấm áp hiếm hoi của một buổi trưa được ngồi giữa đông người, được ăn no bụng, được rủ ở lại chơi thêm như một người trong xóm chứ không phải khách lạ ghé ngang qua một lần rồi thôi.