Sáng hôm sau, mưa đã tạnh hẳn từ nửa đêm, để lại khắp sân nhà trọ những vũng nước đọng loang loáng phản chiếu bầu trời còn xám, vài chiếc lá dừa rụng trôi lều bều trong đó. Không khí còn nặng hơi nước, mùi đất ẩm bốc lên từ mấy luống rau sau hè trộn lẫn mùi khói bếp củi nhà bên cạnh nhóm sớm, tiếng gà gáy muộn vang lên đâu đó cuối xóm. Út Lành ngồi trên bậc thềm phòng trọ, tay ôm đầu gối, nhìn ra sân mà đầu óc vẫn còn quẩn quanh câu nói của ông già trong chòi hôm qua, không dứt ra được.

Cô thử tính lại trong đầu, từng món một, coi cái gì mình đang giữ mà nếu mất đi sẽ đau nhất. Cuốn sổ của cha thì chắc chắn không phải, vì đó là thứ cô phải mang theo, không mang thì còn biết đường nào mà đi tiếp, ông già chắc không đòi hỏi một chuyện vô lý như vậy. Tiền bạc thì cô có bao nhiêu đâu mà tiếc, mất thì mất, kiếm lại được. Mấy bộ quần áo cũng vậy, rách thì vá, cũ thì thay, chẳng có cái nào đáng để gọi là thứ giữ nhất trong lòng một người. Còn lại, trong đầu cô chỉ hiện lên hai thứ: cây sào của cha để lại, và cái túi vải đựng bộ đồ khô mang theo từ nhà, mấy đêm ngủ nhờ ghe người ta vẫn lấy ra treo đầu ghe, cả hai đều nặng một phần ký ức khó lòng cân đo được bằng tiền bạc.

Bà chủ nhà trọ, một người đàn bà trạc năm mươi, bước ra sân sau, tay xách một thau đồ vừa giặt, bắt đầu phơi từng cái lên dây kẽm giăng ngang sân, vừa phơi vừa nói chuyện một mình, thấy cô ngồi đó thì quay sang bắt chuyện luôn.

"Cô Út ngồi đây từ sớm vậy, ngủ không được hả con?"

"Quen dậy sớm. Mưa lớn, khó ngủ."

"Ừ, mưa vầy khó ngủ thiệt, cô cũng vậy, nằm nghe mưa lộp độp trên mái mà nhớ chuyện cũ, hồi trước mất đồ đạc vì cơn bão năm nào cô cũng không nhớ rõ nữa."

"Cô mất gì?"

"Trời ơi, mất nhiều thứ lắm con, nhà sập một góc, đồ đạc trôi lung tung, mà lạ cái, hồi đó cô tiếc mấy bộ áo dài với đồ trang sức nhất, tưởng mất mấy thứ đó là chết đi sống lại. Vậy mà giờ ngồi nghĩ lại, mấy thứ đó mất hồi nào cô cũng quên mất tiêu, chỉ nhớ mỗi cái nồi đất nấu cơm của má cô để lại, cái đó còn nguyên, mà hồi đó cô chẳng thèm để ý gì tới nó hết."

"Kỳ vậy. Đồ mắc tiền thì quên, cái nồi đất lại nhớ."

"Ai biết đâu con, chắc tại lúc đó mình tưởng mình quý cái này, mà thật ra cái mình quý nằm ở chỗ khác, mình đâu có tự biết được, phải tới lúc mất hết một lượt mới lòi ra cái nào còn lại trong lòng."

Bà chủ trọ nói xong câu đó thì quay lại phơi nốt mấy cái áo còn lại trong thau, coi như vừa kể một chuyện phiếm bình thường, không để ý gì tới việc Út Lành đang ngồi im, mắt nhìn xuống đất, câu nói ấy cứ luẩn quẩn trong đầu như một điều gì đó quan trọng hơn nó tỏ ra.

"Già rồi rảnh miệng kể vậy thôi. Con tính chừng nào đi tiếp?"

"Trưa nay. Còn chút việc."

"Việc gì mà nhìn mặt con nghiêm trọng vậy, có cần cô giúp gì không?"

"Không có gì. Chuyện riêng."

Út Lành đứng dậy, bước vào phòng lấy cây sào của cha đang dựng ở góc vách, cầm chắc trong tay, cảm giác quen thuộc của thân tre già đã lên nước bóng loáng vì tay người chạm hoài bao năm nay. Cô nghĩ, có lẽ đây chính là thứ mình giữ nhất, thứ gắn với cha rõ nhất trong tất cả những gì cô còn mang theo, nếu phải để lại một thứ, thì để lại cây sào này có khi lại đúng.

Cô xách cây sào ra khỏi phòng trọ, đi thẳng một mạch ra phía bãi bồi gần đó, nơi nước còn đọng vũng lớn sau trận mưa đêm qua, bùn nhão bám dính từng bước chân, mấy con còng gió chạy tán loạn trốn vào hang mỗi khi cô đi ngang. Trời vẫn còn âm u, chưa thấy nắng lên, gió thổi hơi lành lạnh mang theo mùi bùn non và mùi rong biển từ ngoài xa tấp vào. Cô đứng lại ở mép bãi, giơ cây sào lên, định quăng nó ra thật xa, để nó trôi đi theo con nước đang lên, coi như vậy là đã trả xong cái giá ông già nói tới.

Nhưng tay cô cứng lại giữa chừng, không sao đưa được cây sào ra khỏi lòng bàn tay, ngón tay càng siết chặt hơn thay vì buông lỏng ra. Cô nhắm mắt lại, tự nhủ trong đầu chỉ là một cây tre, tre với mấy mối dây buộc, không phải cha, buông ra cũng không mất cha thêm lần nữa, nhưng lời tự nhủ đó không giúp được gì, tay cô vẫn không chịu nghe theo ý mình.

Cô đứng đó một lúc lâu, giơ cây sào lên rồi lại hạ xuống, mấy lần liền, nước mắt tự nhiên ứa ra mà cô không hiểu vì sao, chỉ biết rằng dù có cố gắng tới đâu, cô cũng không cách nào buông tay được, cây sào vẫn nằm nguyên trong lòng bàn tay cô, ướt đẫm bùn và nước mắt. Cô đứng lặng thêm một lúc, thở dốc như vừa làm một việc nặng nhọc dù chẳng nhấc chân đi đâu, rồi từ từ ôm cây sào vào lòng, quay lưng lại phía con nước, bước trở vào bờ với một cảm giác vừa nhẹ nhõm vừa xấu hổ lẫn lộn không rõ ràng. Con nước ngoài bãi vẫn cứ lặng lẽ dâng lên từng chút một, chẳng buồn chờ cô quyết định xong.