Trời còn chưa sáng hẳn, sương còn giăng là là trên mặt bãi, Út Lành ra bãi bồi sau nhà chủ ghe để rửa mặt bằng nước mưa hứng trong cái lu sành, thì thấy xa xa có mấy người tụ tập, đứng vòng quanh một chỗ gần mé nước. Cô để lu nước lại, bước lại gần, thấy một cái xác đàn ông nằm sấp trên bãi bùn, sóng vẫn còn liếm nhẹ vào chân, mấy dấu chân người đi qua đi lại in lằn trên lớp bùn ướt xung quanh, lẫn với vài dấu chân chó hoang lảng vảng gần đó rồi bỏ đi.

"Cô ơi, cô có biết ai đây không, có phải người xóm mình không vậy?"

"Không phải dân đây. Mới tới hai hôm."

Không ai trong đám người đứng đó nhận ra người nằm dưới bùn, chỉ đứng bàn tán, không ai dám lại gần khiêng lên. Có người còn đứng xa hẳn ra, bụm miệng, mấy đứa nhỏ bị người lớn kéo tay lôi đi chỗ khác không cho nhìn. Út Lành đặt giỏ đồ xuống, xắn tay áo, bước lại gần, nhẹ nhàng lật người đó nằm ngửa ra, kiểm tra sơ qua như cô vẫn làm ở nhà, tay không run dù người xung quanh có vẻ ái ngại nhìn cô làm việc đó thay vì la hoảng. Với cô, việc này quen thuộc như xắn tay vá lại một tấm lưới rách, chỉ khác là không ai ở đây quen cảnh đó như cô.

"Cô làm nghề này hả, sao rành vậy?"

"Theo nghề cha. Quen tay."

Có người chạy đi báo, một lúc sau một cán bộ xã còn trẻ, mặt hốc hác vì thiếu ngủ, mắt thâm quầng, đạp xe tới, mang theo một cuốn sổ biên bản cũ và một cây bút bi. Anh ta dựng xe đạp sát vào một gốc bần, quỳ một chân xuống cạnh xác, lật sổ ra, tay hơi run vì lạnh sớm, viết vài dòng rồi lắc lắc cây bút vì hết mực giữa chừng.

"Xin lỗi cô, để tui viết lại, cây bút này hết mực hoài à."

"Không sao. Từ từ."

"Ngoài này không như trong bờ đâu cô. Công an xã ở tuốt trong kia, phải báo vô rồi chờ người ta ra mới lo giấy tờ được, có khi chờ cả buổi, cả ngày."

"Ở nhà tui vụ này xong trong buổi sáng."

"Ừ, ở đây cái gì cũng chậm hơn trong đó, đường sá xa, người cũng ít, chờ riết rồi quen."

"Giờ để vậy chờ hả anh?"

"Ừ, lấy chiếu che tạm lại đã, đừng để nắng lên chiếu thẳng vào. Cô rành nghề thì phụ tui ghi giùm mấy chi tiết được không cô, tui một mình ghi không kịp."

Út Lành phụ anh cán bộ đọc lại từng chi tiết: quần áo, tuổi ước chừng, không có giấy tờ tùy thân, không ai trong xóm nhận ra mặt. Anh cán bộ ghi chép chậm rãi, thỉnh thoảng dừng lại lắc bút, mặt vẫn giữ nguyên vẻ mệt mỏi nhưng không hề gắt gỏng với ai, kể cả với mấy người đứng xem chỉ biết bàn tán mà không ai phụ được việc gì. Anh mặc bộ đồng phục đã cũ, ống quần xắn cao tới gối vì lội qua chỗ bùn lầy, đôi dép nhựa dính đầy sình.

"Anh trực đêm qua hả?"

"Ừ, trực từ chiều hôm qua, mới định về ngủ chút thì có người gọi báo vụ này. Nghề này vậy đó cô, hễ có chuyện là phải đi, không kể giờ giấc."

"Cũng cực như dân đi ghe."

"Cực chứ, mà quen rồi, riết cũng thấy bình thường thôi cô à."

"Cô đi đường xa tới đây làm chi vậy?"

"Tìm tin người thân. Nghe nói bên này còn mấy cái cửa cũ."

"Cửa cũ hả? Bên kia sông có một cái, giờ không ai ra đó nữa, cây cối mọc um tùm hết rồi, muốn ra phải hỏi người biết đường mới đi được."

"Sao không ai ra nữa?"

"Tui cũng không rành lắm, nghe nói ngày trước cửa đó cạn dần rồi bồi lấp, giờ chỉ còn cái tên trên bản đồ cũ thôi, chớ ngoài thực tế đâu còn ai lui tới."

Anh cán bộ nói xong, cúi xuống viết nốt mấy dòng cuối, gấp cuốn sổ biên bản lại, đứng dậy phủi bụi quần, dặn dò mấy người đứng xem ở lại canh chừng cho tới khi công an xã ra tới. Út Lành lấy cuốn sổ riêng của mình ra, ngồi xuống một góc, viết lại mấy dòng bằng chữ nhỏ, đều tay như mọi lần.

24 tháng 3. Bãi bồi ngoài cửa Trần Đề, nước ròng. Nam, ước năm mươi, áo bà ba nâu, không giày. Không giấy tờ. Chờ xã lo. Không ai nhận.

Viết xong, cô gấp sổ lại, đi ra chỗ để một can nước ngọt ai đó mang tới cho người đứng canh, múc một gáo dội qua tay cho sạch bùn, nước chảy xuống bãi cát thành một dòng nhỏ rồi thấm mất, để lại mấy vệt bùn khô dần trên da tay. Cô dội thêm một gáo nữa, xoa kỹ từng kẽ ngón tay cho sạch hẳn mùi bùn tanh, rồi mới đứng dậy, phủi lại vạt áo cho thẳng thớm.

Mặt trời đã lên cao hơn, nắng bắt đầu gắt trên bãi bồi, mấy người đứng canh thay phiên nhau ngồi nghỉ dưới bóng một cây bần còng queo gần đó, chờ người trong xã ra, có người còn tranh thủ về nhà lấy tạm ổ bánh mì ăn sáng rồi mới quay lại. Cô đứng nhìn tấm chiếu phủ lên người nằm đó một lúc, nghĩ tới cuốn sổ của cha, tới bao nhiêu mục ông từng ghi mà chắc cũng từng đứng chờ y như vầy, có khi còn lâu hơn. Rồi cô quay đi tìm đường trở về chỗ nhà trọ, đầu vẫn còn nghĩ tới câu vừa nghe từ anh cán bộ trẻ: bên kia sông có một cái cửa cũ, giờ không ai ra đó nữa.