Xóm ghe nằm nép sau một dải rừng bần thấp, chỉ chừng chục nóc nhà sàn cất tạm trên bãi bồi, dây phơi giăng ngang dọc giữa các cột nhà, áo quần trẻ con lẫn lộn với mấy tấm lưới cũ, bay phần phật trong gió chiều. Vài con chó nằm lè lưỡi dưới sàn nhà, không buồn sủa khi thấy người lạ đi ngang. Mùi cá khô phơi trên giàn tre trộn lẫn mùi khói bếp củi, thoảng qua từng cơn theo gió.

Út Lành đi dọc theo con đường đất nện lồi lõm dấu chân trâu cũ, hỏi thăm vài đứa nhỏ đang chơi trước sân bằng mấy vỏ ốc lượm được, được chỉ tới một căn nhà sàn thấp có bà già ngồi vá lưới ngay hiên trước. Gần cuối xóm, một chiếc ghe cũ nằm lật úp trên bãi, be ghe đã mục gần hết, cỏ dại mọc xuyên qua mấy lỗ thủng, không ai buồn dọn đi. Mấy đứa nhỏ nhìn theo cô một lúc rồi lại quay về trò chơi của chúng, không tò mò lâu như người ở phố.

Bà cụ tóc bạc trắng, búi gọn sau gáy, ngồi xếp bằng trên tấm chiếu rách, tay thoăn thoắt luồn con thoi qua từng mắt lưới thủng, không ngẩng lên khi thấy có bóng người tới gần. Mấy ngón tay bà chai sần, có vết chai cũ đóng cứng ở đúng chỗ hay tì con thoi, chứng tỏ cái nghề này đã làm với bà mấy chục năm chứ không phải mới học. Cạnh chỗ bà ngồi là một rổ tre đựng mấy cuộn dây gai, kim vá và một chai dầu gió cáu bẩn.

"Bà. Hỏi thăm bà chút chuyện được không?"

"Ừ, hỏi đi. Tao vá cho xong tấm lưới này kịp mai người ta lấy."

"Bà vá lâu chưa?"

"Từ hồi còn con gái, giờ tay yếu rồi, vá chậm hơn trước. Lưới ở đây mau rách lắm, nước mài riết cái gì cũng mòn, dây gai bền cỡ nào cũng chịu không nổi."

"Bà ở một mình?"

"Ừ, ông nhà bà đi biển từ hồi trẻ, mất tích luôn ngoài đó, mấy chục năm rồi không tìm ra. Bà ở lại vá lưới nuôi con, giờ con lớn đi hết, còn mình bà với xóm này."

Út Lành khựng lại, không dám hỏi thêm nữa về chuyện đó, chỉ lặng lẽ cúi đầu nhìn xuống tấm chiếu rách dưới chân bà cụ.

"Mài là sao bà?"

Bà cụ ngừng tay một chút, ngước lên nhìn cô lần đầu tiên, ánh mắt không có vẻ ngạc nhiên trước câu hỏi lạ.

"Mài là vậy đó, cái gì trôi ra tới đây, ở lâu, là bị nó ăn mòn dần, không phải ăn mòn một lần là hết, mà mòn từ từ, tới lúc mình không còn nhận ra hình dạng cũ nữa."

"Mòn hết luôn? Không lấy lại được?"

"Trôi ra tới đây rồi thì coi như xong. Ngoài kia đâu còn đoạn sông nào để mà đòi lại nữa, chỉ còn biển thôi. Con muốn đòi cái gì mà đòi tới tận đây, tao coi bộ khó à."

"Ở đây có ai đòi được chưa?"

"Bà sống ở đây gần năm chục năm, chưa nghe ai đòi lại được cái gì cả. Người ta chỉ tới đây tìm cho biết, rồi về, chớ có tìm ra cũng chưa chắc mang về được."

Út Lành im lặng một lúc, ngồi thụp xuống bậc thềm gỗ, nhìn ra phía bãi bồi nơi mấy chiếc ghe nhỏ đang neo im lìm chờ con nước lên, không biết đáp sao cho phải. Bà cụ vẫn cắm cúi vá, thỉnh thoảng đưa mắt liếc cô một cái rồi lại cúi xuống, tay không ngừng một nhịp nào suốt cả lúc trò chuyện.

"Con đi tìm ai mà lặn lội ra tới đây vậy?"

"Tìm tin cha tui. Có cuốn sổ của ổng, ghi mấy chỗ ổng từng tới. Hỏi coi có ai biết."

"Đưa bà coi thử."

Út Lành lấy cuốn sổ ra khỏi lớp bọc ni lông, thổi nhẹ một lớp bụi cát bám trên bìa, lật tới một trang có ghi tên một địa danh, đưa cho bà. Bà cụ đón lấy, đưa xa mắt ra một khoảng vì mắt đã lão, nheo lại nhìn từng chữ thật kỹ, gió chiều thổi lật qua lật lại mấy trang giấy mỏng trong tay bà, bà phải lấy ngón tay chai sần đè giữ lại một góc trang.

"Chữ ổng viết nhỏ mà đẹp, chữ này là Cồn Tro phải không con?"

"Cồn Tròn chớ bà. Ổng ghi Cồn Tròn."

"Ờ, mắt bà già rồi, nhìn lộn cũng có. Nét chữ này chỗ cuối bị nhòe, tao đọc ra chữ tro chứ không phải tròn, mà thôi, con biết rõ hơn bà chắc con đúng."

Bà cụ đưa trả cuốn sổ, không nói thêm gì, cúi xuống vá tiếp tấm lưới còn dở, coi như câu chuyện đã xong tới đó, con thoi lại thoăn thoắt luồn qua luồn lại như chưa từng dừng. Út Lành cầm lại cuốn sổ, mắt vẫn dán chặt vào chỗ chữ vừa bị đọc sai, cố nhìn cho ra cái nét nhòe ở cuối chữ, nhưng dưới ánh sáng chiều đang tắt dần, cô không còn chắc chắn như lúc đọc ở nhà nữa. Cô đưa cuốn sổ lại gần mắt hơn, xoay nghiêng một góc đón chút nắng còn sót lại, dí sát mặt giấy tới mức ngửi được cả mùi mực cũ đã phai, nhưng nét chữ vẫn cứ nhòe nhòe giữa hai cách đọc, không nghiêng hẳn về bên nào.

Mặt trời xuống thấp sau rặng bần, nhuộm cả bãi bồi một màu cam sậm, mấy con chim két bay thành đàn ngang trời tìm chỗ ngủ đêm, tiếng kêu chao chát dần xa. Út Lành ngồi đó, cầm cuốn sổ mở giữa hai chữ không giống nhau, không biết nên tin vào mắt mình hay mắt của một bà già vừa nhìn nó lần đầu, và cái tên vừa mới chắc chắn hồi sáng giờ bỗng lung lay như chính tấm bản đồ cũ treo trong phòng trọ đêm qua.