Nhà tôi ở xóm Bến Nại, cách chợ một quãng, quay lưng ra rặng dương liễu chắn cát. Gió ở đây mùa nào cũng có, chỉ khác hướng. Về tới sân là nghe mùi nước mắm kho quẹt trong bếp, mùi này ở nhà tôi có từ hồi tôi còn đi học, không đổi.

Má ngồi bậc thềm nhặt rau.

Bà ngồi kiểu quen thuộc: một chân co, một chân duỗi thẳng ra chỗ nắng, vì bà nói duỗi ra nắng thì đỡ nhức khớp. Cái rổ nhựa màu xanh để giữa hai đầu gối. Rau muống hái ở giàn sau nhà, cọng già bà bẻ bỏ riêng ra tàu lá chuối để cho gà.

Tôi dựng xe, treo nón bảo hiểm lên ghi đông, ngồi xuống bậc dưới.

"Bữa nay đi đâu về mà nắng vậy con?"

"Con đi Bến Nại trên. Đo cho người ta miếng đất."

"Miếng của ai?"

"Chú Hạp. Nhà ở gần cầu Ông Đội."

Má gật gật, tay vẫn bẻ rau. Bà không hỏi thêm về miếng đất, mà hỏi ông Hạp có phải là ông có bà vợ hồi trước bán chiếu ngoài chợ không. Tôi nói con không biết. Bà nói chắc là ông đó, nhà đó hồi xưa ở dưới bến, sau dời lên.

Trong buồng ba ho.

Tiếng ho của ba mấy tháng nay khô, ngắn, từng chuỗi ba bốn tiếng rồi ngưng, rồi lát sau lại nổi lên. Nghe riết thành quen tới mức nếu một buổi chiều mà không nghe thì mới thấy lạ. Ba không ra. Ông nằm trong đó với cái quạt bàn quay số một, cửa sổ mở hé chừng một gang.

"Ba uống thuốc chưa má?"

"Uống rồi. Uống lúc trưa." Má nhặt tiếp. "Sáng nay ổng có ra ngoài sân ngồi được một chặp."

Tôi ngồi im nghe gió. Rặng dương liễu sau nhà kêu rào rào từng đợt, đợt nào mạnh thì có cát bay lên hiên, lâu lâu má lại lấy chổi quét một lần cho khỏi rít chân.

Hồi tôi còn nhỏ, má hay dắt tôi đi theo mỗi lần người ta nhờ bà coi đất. Bà đi trước, tôi lẽo đẽo sau, tay cầm cái nón của bà. Tới nơi bà không nói gì liền. Bà đi vòng quanh khoảnh đất một lượt, rồi vòng lượt nữa theo chiều ngược lại, ngó cây, ngó chỗ nước đọng, có khi ngồi thụp xuống bốc một nắm đất lên bóp trong tay rồi thả xuống. Xong bà mới nói. Người ta nghe bà nói xong thì gật, có người còn dúi vô tay bà chục trứng gà hay nải chuối, bà cầm, không đòi bao giờ.

Lúc đó tôi tưởng ai lớn lên cũng biết coi. Tôi tưởng đó là chuyện người lớn, như biết cột dây thừng hay biết coi con nước.

Sau này tôi mới biết cả xóm chỉ có một mình bà biết.

Rồi má nói, giọng vẫn như đang nói chuyện rau:

"Miếng đất chú Hạp đó nằm ngang hay nằm dọc con?"

Tôi không hiểu bà hỏi gì.

"Con đo bốn cạnh, nó hình thang lệch má à."

"Không, má hỏi nó nằm ngửa hay nằm sấp."

Tôi nghĩ một chút, rồi nói con không biết.

Má không giải thích. Bà đưa cái rổ qua cho tôi, bảo đem xuống bếp rửa giùm, nước dưới đó hơi mặn, xả hai lần cho sạch.

Tôi bưng rổ rau đi xuống. Nước máy ở xóm này mùa khô nào cũng lợ, rửa rau phải xả kỹ, không thì ăn vô có vị mằn mặn ở cuống lưỡi. Tôi xả hai lần như bà dặn, rồi để rổ nghiêng cho ráo.

Diệu về lúc gần tối, chống xe ngoài sân, chưa tắt máy đã gọi vô.

"Má ơi có cơm chưa má. Con ăn rồi đi liền."

Nó vô, ngồi phịch xuống ghế, quạt tay phành phạch. Em gái tôi nói chuyện kiểu đó, câu nào cũng gấp, hỏi ba bốn câu một lượt rồi tự trả lời hai câu.

"Anh Hai ăn chưa. Nay quán em đông ghê, trưa hết sạch cơm, mà bà chủ nhà lại kêu tháng này lấy tiền sớm, em nói bả cho khất tới rằm, bả ừ mà mặt bả không ừ. Anh Hai coi có dư không cho em mượn đỡ."

"Tháng rồi anh đưa rồi mà."

"Em biết. Cái này khác." Nó nói nhanh hơn. "Cái này là tiền nhà. Cái kia là tiền hàng."

Má từ dưới bếp nói vọng lên bảo hai đứa ăn cơm đi rồi tính. Diệu nói con ăn rồi. Má nói ăn rồi thì ngồi đó, để má dọn.

Bữa cơm có cá nục kho, rau muống luộc, nước rau vắt chanh. Ba không ra ăn. Má để riêng cho ông một chén, đậy lồng bàn, để trên bàn nhỏ đầu buồng.

Ăn xong Diệu về. Tôi ra sân dắt xe vào cho nó, thấy cái yếm xe nứt một đường dài, chắc va đâu đó mà nó không nói. Tôi định hỏi, rồi thôi. Hỏi thì nó lại kể, kể thì lại ra chuyện tiền, mà tối rồi.

Nó dắt xe ra tới ngõ còn quay lại dặn với vô, bảo mai anh Hai ghé quán ăn cơm, em nấu canh chua cá ngát. Tôi ừ. Nó đi rồi tiếng xe còn nghe được một quãng, tới khúc rẽ ra đường lớn thì lẫn vào tiếng gió.

Tôi vào, ngồi ở bậc thềm chỗ hồi chiều má ngồi. Xi măng còn hơi ấm. Trong nhà má rửa chén, tiếng chén va nhau đều đều, thỉnh thoảng ngưng, chắc bà đứng nghỉ tay.

Ba ho thêm một chuỗi nữa rồi thôi.

Gió đổi hướng, dương liễu ngưng kêu một lúc lâu. Tôi ngồi đó một lúc lâu, tay đặt lên mặt xi măng còn hơi ấm, và tôi nghĩ tới câu má hỏi lúc chiều. Cái câu tôi không trả lời được. Về một miếng đất mà tôi vừa đo tới từng mét, chụp đủ bốn góc, tra đủ giấy tờ, và định giá xong xuôi rồi.