CHỨNG THƯ THẨM ĐỊNH GIÁ — số 214/2017/CT-NH

Tài sản: quyền sử dụng đất thửa 118, tờ bản đồ số 4, xã Bến Nại

Diện tích: 1.247 m² · Mục đích: thế chấp vay vốn

Đơn giá áp dụng: 2.100.000 đ/m²

Giá trị thẩm định: 2.618.700.000 đ

Thẩm định viên: Trần Hữu Đài · Ngày 06 tháng 3 năm 2017

Năm giờ hai mươi tôi ra khỏi nhà. Đi sớm không phải vì đường xa, ba mươi mốt cây số thì không gọi là xa, mà vì đo đất phải đo lúc nắng chưa lên. Nắng lên rồi thì bóng đổ ngắn lại, người đo dễ ước sai mép ranh, và cái sai đó nằm im trong hồ sơ suốt hai chục năm cho tới lúc có tranh chấp.

Thửa 118 nằm ở xã Bến Nại, cách nhà tôi hai xã. Đường nhựa tới cầu Ông Đội, hết nhựa thì còn bảy trăm mét đường đất, mùa này khô, đi được. Tôi dựng xe ở gốc dừa cụt, lấy thước dây với máy đo laser ra khỏi cốp, đeo cái túi hồ sơ chéo qua vai.

Chủ đất là một ông tên Hạp, ngoài sáu mươi, ra đón tôi bằng nón lá và một cái phích trà. Ông chỉ tôi bốn góc thửa. Tôi đi một vòng theo ranh, đếm bước trước cho quen, rồi mới đo.

Đo xong ghi vào sổ: cạnh phía bắc bốn mươi mốt mét hai, cạnh phía nam bốn mươi mốt mét không, cạnh đông ba mươi mét tư, cạnh tây ba mươi mét sáu. Thửa không vuông, hình thang lệch, đúng như trên trích lục. Diện tích tính ra một ngàn hai trăm bốn mươi bảy mét vuông, khớp với giấy tới từng mét. Nhiều thửa không khớp. Thửa này khớp, tôi ghi thêm một dòng ghi chú vào sổ tay riêng, vì đất khớp giấy là đất ít phiền.

Chụp bốn góc, mỗi góc hai kiểu. Chụp mặt tiền tiếp giáp đường đất. Chụp cái mương thoát phía đông. Chụp cả cái cọc mốc bê tông cắm ở góc bắc, tróc sơn, số hiệu mờ. Máy ảnh cũ, tôi chụp thừa cho chắc, vì về nhà mà thiếu một kiểu thì phải quay lại ba mươi mốt cây số.

Ông Hạp rót trà, hỏi tôi đất ông được bao nhiêu.

Tôi nói với ông cái tôi vẫn nói: dạ để con làm hồ sơ rồi ngân hàng báo chú.

Ông cười, nói chú làm nghề này chắc biết hết giá cả trong vùng. Tôi nói dạ con chỉ biết giá của mấy thửa con làm. Ông cười nữa, rót thêm nước, rồi kể chuyện hồi bảy mấy chỗ này còn là ruộng muối.

Bảy giờ rưỡi tôi rời thửa 118. Tám giờ mười lăm tôi có mặt ở phòng một cửa của huyện.

Ở đó phải chờ. Tôi luôn để dành một tiếng cho việc chờ, và tôi luôn dùng hết một tiếng đó. Tôi xin trích lục bản đồ địa chính tờ số 4, xin xác nhận thông tin quy hoạch của thửa 118, và ngồi ở dãy ghế nhựa xanh cạnh cửa sổ đọc lại sổ đo.

Chín giờ hai mươi cô văn thư trả kết quả. Thửa 118: đất trồng cây lâu năm, không nằm trong quy hoạch, không thuộc diện thu hồi tại thời điểm cấp thông tin, không có ghi chú tranh chấp. Tôi kẹp tờ giấy vào cặp, cảm ơn, đi ra.

Trưa ăn cơm hộp ở quán trước cổng huyện, hai mươi lăm nghìn, cơm sườn, canh chua. Ăn xong ngồi thêm mười phút cho đỡ nắng rồi chạy về.

Buổi chiều là phần việc thật.

Tôi tìm ba giao dịch so sánh trong bán kính hai cây số, cùng loại đất, cùng vị trí tương đương, thời gian gần nhất. Ba thửa: một thửa sang tay tháng Mười một năm ngoái, một tỷ tám trăm bốn mươi, diện tích chín trăm hai chục mét; một thửa tháng Giêng năm nay, hai tỷ mốt, một ngàn lẻ năm chục mét; một thửa mới tháng trước, giá kê khai một tỷ chín, nhưng giá kê khai thì không dùng được, tôi phải hỏi lại người môi giới và người đó nói giá thật là hai tỷ ba.

Ba giao dịch, quy về đơn giá một mét: một triệu chín trăm bảy chục nghìn, hai triệu, hai triệu hai trăm. Sau khi điều chỉnh vị trí, hình thể, khả năng tiếp cận đường, tôi chọn hai triệu một trăm nghìn một mét cho thửa 118.

Đơn giá đó tôi chọn được, và tôi bảo vệ được. Nếu ai hỏi tôi vì sao không phải hai triệu, tôi có ba lý do. Nếu ai hỏi vì sao không phải hai triệu hai, tôi cũng có ba lý do. Nghề này không phải nghề đoán. Nghề này là nghề đưa ra một con số mà mình cãi được tới cùng.

Có một chuyện tôi học được năm đầu đi làm, và tới giờ vẫn đúng: cãi được không có nghĩa là đúng. Hai người thẩm định cùng một thửa đất, một người ra một triệu chín, một người ra hai triệu ba, và cả hai đều cãi được tới cùng, cả hai đều có ba lý do, cả hai đều ký được tên mình vào. Cái ngân hàng cần không phải con số đúng. Cái ngân hàng cần là con số dùng được: đủ cao để cho vay, đủ thấp để nếu xiết nợ đem bán thì không lỗ.

Tôi làm nghề này mười một năm. Tôi chưa từng viết vào chứng thư một con số mà tôi không cãi được.

Một ngàn hai trăm bốn mươi bảy nhân hai triệu một. Hai tỷ sáu trăm mười tám triệu bảy trăm nghìn.

Tôi đánh máy chứng thư, in ra, đọc lại từ đầu tới cuối một lượt. Phần mô tả hiện trạng bảy dòng. Phần căn cứ pháp lý bốn dòng. Phần phương pháp so sánh một trang. Phần kết luận ba dòng. Ô ghi chú của thẩm định viên tôi để trống, như mọi lần.

Sáng hôm sau tôi ký. Chữ ký tôi ký hai mươi ba năm nay vẫn vậy, gọn, không tô lại. Chị Hạnh văn thư đóng dấu treo lên góc trái trang đầu, dập kim ba mũi, kẹp vào bìa còng màu xanh.

Mười một giờ tôi mang lên phòng tín dụng, đặt lên bàn anh Khoa. Anh đang nghe điện thoại, gật đầu với tôi một cái, kéo bìa còng về phía mình, lật thẳng tới trang kết luận.

Tôi về bàn mình, mở hồ sơ tiếp theo.

Hai tỷ sáu trăm mười tám triệu bảy trăm nghìn.