Đêm hai mươi chín rạng ba mươi tháng Chín, tôi dự một đám giỗ.

Cái đám giỗ đó không có tiếng nhạc, không có tiếng khóc. Chỉ có tiếng người ta nói chuyện lao xao, cái thứ tiếng của một cái nhà đang đông người mà ai cũng đang bận tay.

Tôi kể chuyện này ra và tôi biết nó nghe giống một giấc mơ. Nó không phải giấc mơ. Giấc thì có mùi, có vị, có mấy khúc lộn xộn, và sáng ra nó nhạt. Cái này không nhạt, và cái này có việc để làm.

Trong đó tôi ngồi xổm ngoài sân một căn nhà.

Sân xi măng, có cái lu nước, có mấy chậu sống đời. Trong nhà đông người, nói chuyện lao xao, có tiếng ai đó kêu lấy thêm ghế. Có mùi nhang, mùi thịt kho, mùi trái cây chưng bày lâu.

Tôi ngồi ngoài sân vì trong nhà hết chỗ.

Có một bà cụ ngồi trong nhà, quay lưng ra cửa. Tóc bới. Áo bà ba. Bà không quay lại lần nào.

Rồi có người đi ra sân, đứng cạnh tôi, và nói:

"Sao ngồi ngoài này? Vô đi con."

Tôi nói dạ con ngồi đây được.

Người đó nói: "Vô thắp cho bà cây nhang."

Tôi nói dạ.

Rồi hết.

Năm giờ sáng bà Tư Lành gọi ra. Tôi ngồi dậy trên manh chiếu của thằng Sơn, cổ cứng như mọi bận, và trong đầu tôi có nguyên cái sân xi măng đó, rõ tới mức tôi biết cái lu nước bị mẻ một miếng ở vành.

Bảy giờ sáng tôi về tới hẻm 212.

Có một cô gái ngồi trên bậc thềm nhà số 12, chỗ tôi hay ngồi.

Cô chừng hai mươi lăm, mặc áo sơ mi trắng, tóc buộc, dưới chân để một cái giỏ xách và một bịch nilon đựng trái cây.

Cô đứng dậy khi tôi dắt xe vô.

"Dạ anh là anh Hạ hả anh?"

"Dạ."

"Anh Hạ nằm ở chỗ dì Tư Lành hả?"

Tôi để chống xe xuống.

"Dạ phải."

"Con là con gái ông Mười Đậu."

Cô tên Thắm, trùng tên má cô. Cô ở Long An, lên từ chiều hôm trước.

"Bữa nay nhà con làm bốn mươi chín ngày cho ba con." Cô nói. "Với luôn một trăm ngày cho bà nội. Nhà con làm chung một bữa cho tiện, tại má con còn nằm viện, đi lại khó."

"Dạ."

"Con mời anh qua thắp cho ba con cây nhang."

Tôi đứng đó một lúc.

"Ai kêu em qua mời anh?"

Cô hơi khựng.

"Dạ… không ai hết. Con tự đi."

"Sao em biết anh?"

"Ba con có nhắc anh." Cô nói. "Ba con nói có thằng Út Chiếu nằm cho ba con sáu năm. Ba con nói chừng nào ba con chết thì kêu nó qua uống với ba con một ly."

Cô nói tới đó thì cô cúi xuống lấy cái giỏ, và cô làm chuyện đó lâu hơn cần thiết.

Nhà ông Mười trong hẻm đường Bãi Sậy.

Tôi tới lúc mười giờ. Từ ngoài đầu hẻm đã nghe tiếng người, và tôi nhận ra cái sân trước khi tôi bước vô.

Sân xi măng. Cái lu nước mẻ một miếng ở vành. Ba chậu sống đời để dọc tường.

Trong nhà kê hai cái bàn dài mượn của hàng xóm, phủ khăn nhựa bông đỏ. Trên bàn thờ có hai tấm hình: ông Mười với bà cụ.

Tôi thắp cho ông Mười ba cây nhang.

Rồi tôi thắp cho bà cụ ba cây nữa.

Lúc tôi cắm nhang vô lư hương thì cô Thắm đứng cạnh, và cô nói, giọng nhỏ:

"Bà nội con mất hồi tháng Sáu."

"Dạ anh có nghe."

"Bà nội con quê ở Cai Lậy." Cô nói. "Ông nội con chôn ở dưới. Bà nội dặn hoài là chừng nào bà đi thì đưa bà về dưới nằm cạnh ông."

Tôi quay qua nhìn cô.

"Ba con không đưa được." Cô nói. "Hồi đó tiền thuốc cho má con, rồi tiền xe, rồi phải mua đất dưới quê nữa. Ba con tính hết mất hơn sáu chục triệu. Ba con nói thôi để bà nằm tạm trên này, rồi ba con làm, ba con hứa với bà chừng nào có tiền ba con dời."

"Rồi ba em..."

"Ba con chết trước." Cô nói.

Cô nói câu đó xong thì cô đi vô bếp, và tôi đứng lại trước bàn thờ với sáu cây nhang đang cháy.

Trưa đó tôi ngồi ăn một chén cơm với mấy ông ba gác ở chợ Bình Tây. Người ta nói chuyện ông Mười, nói chuyện đám ma, nói chuyện bà Thắm sắp mổ lại. Không ai hỏi tôi là gì của nhà này. Đám giỗ thì ai tới cũng được.

Ba giờ chiều tôi về.

Bốn giờ chiều tôi qua Nhà Trọ Giấc.

Bà Tư Lành đang xếp túi. Tôi đứng ở cửa, và tôi không biết mở đầu làm sao nên tôi kể luôn: kể cái sân, cái lu mẻ vành, ba chậu sống đời, cái câu "vô thắp cho bà cây nhang".

Bà Tư Lành nghe hết. Bà xếp xong hàng túi thứ nhứt rồi bà mới quay lại.

"Bây thắp chưa?"

"Dạ thắp rồi."

"Ừ."

Bà kéo cái thùng nhựa ra, lấy xấp phiếu đêm qua, lật.

Bà lật chừng chục tờ thì bà rút ra một tờ, đưa cho tôi.

``` PHIẾU CHIẾU — Nhà Trọ Giấc Đêm 29/09/2025 Đèn: Tư Lành Bán: (không có) Canh: 3 Hơi: (không có) Mượn: Nhận: nợ Gọi vào: 0 tiếng Gọi ra: 3 tiếng Ký: ```

Ô "Nhận" ghi một chữ tôi chưa từng thấy trên phiếu.

"Đêm qua không có ai bán cái đó hết." Bà nói. "Không có hơi. Tao không gọi vào tiếng nào."

"Vậy sao nó vô con?"

Bà Tư Lành cầm lại tờ phiếu, gấp làm đôi.

"Tại vì nó không cần ai bán." Bà nói. "Cái này nó tự tới. Người ta chết mà còn thiếu, thì cái thiếu đó nó đi kiếm người đang giữ đồ của người ta."