Chiều thứ Bảy mưa. Tôi lên gác lúc gần năm giờ, quần ướt từ gối xuống.

Mưa từ ba giờ. Tôi đứng trú ở một cái mái hiên trên đường Hải Thượng Lãn Ông bốn mươi phút rồi tôi chạy đại.

Trên đường đi tôi có nghĩ tới chuyện quay về. Rồi tôi nghĩ tới chuyện nếu quay về thì tôi phải chờ tới mai, mà chờ tới mai thì tôi lại có nguyên một đêm để nghĩ.

Trên đó ông già đang hứng dột. Mái tôn dột bốn chỗ, ông kê bốn cái thau: hai thau nhôm, một cái xô sơn, một cái thau nhựa đỏ. Bốn cái tiếng nước nhỏ xuống bốn chỗ, bốn nhịp khác nhau, cái xô sơn kêu bùng bùng vì nó rỗng.

"Chú."

"Ngồi."

Tôi ngồi xuống mép chiếu, chỗ hôm qua.

"Hôm nay hỏi gì?"

"Con muốn biết cái của con là cái gì."

Ông già chỉ vô cái thau nhựa đỏ.

"Kéo qua trái chút. Nó lệch."

Tôi kéo. Nước rớt trúng giữa thau, tiếng đổi từ cạch qua tõm.

Ông già ngồi nghe cái tiếng đó một lúc, rồi ông gật.

"Vậy được." Ông nói. "Cạch thì nó văng ra ngoài. Tõm thì nó ở lại trong thau."

Ổng nói cái đó về cái thau, mà tôi ngồi trên gác đó nghe xong thì tôi thấy nó không phải chỉ nói về cái thau.

"Rồi." Ông ngồi xuống. "Trả trước."

"Con kể gì?"

"Cái nào mày sợ mất nhứt."

Tôi ngồi im khá lâu. Ngoài kia mưa đổ trên mái tôn, cái tiếng đó lấp hết mọi tiếng khác, nên ngồi im trong tiếng mưa thì không thấy ngại.

Rồi tôi kể bữa cơm cuối cùng với mẹ tôi.

Tháng Mười một năm hai ngàn mười lăm. Bà nằm bệnh tám tháng, tới tháng đó thì ăn được ít. Bữa đó bà đòi ngồi bàn, không chịu ăn trên giường. Tôi dìu bà ra. Trên bàn có cá lóc kho tiêu, canh rau má nấu tôm khô, và một dĩa dưa leo.

Bà ăn được nửa chén.

Bà gắp cho tôi khúc cá giữa, khúc nhiều thịt nhứt, bỏ vô chén tôi. Tôi gắp trả lại. Bà gắp qua lần nữa, và lần đó bà nói: ăn đi, má ăn cá lâu rồi.

Rồi bà hỏi tôi có tính lên Sài Gòn không.

Tôi nói con chưa tính. Bà nói lên đi, dưới này không có gì. Tôi nói để coi. Bà không nói nữa.

Sau bữa đó bà nằm lại. Mười chín ngày sau thì bà mất.

Tôi kể cỡ ba phút. Có mấy chỗ tôi dừng, không phải vì tôi nghẹn, mà vì tôi phải lục cho ra chi tiết, cái dĩa dưa leo là dĩa bông xanh, cái bàn thì lung lay một chân kê bằng miếng gạch tàu.

Kể xong tôi ngồi đó. Trong người tôi không có gì đổi hết. Tôi vẫn nhớ. Tôi nhớ y như lúc chưa kể.

"Chưa mất liền đâu." Ông già nói, như đọc được cái tôi đang nghĩ. "Nó rớt từ từ. Chừng tháng sau mày kiếm lại thì nó còn cái sườn, không còn cái ruột."

"Con kể lại được mà."

"Kể lại được thì kể lại cái sườn." Ông nói. "Mày sẽ nói má tao gắp cho tao khúc cá. Mày sẽ không còn cái dĩa bông xanh nữa."

Rồi ông duỗi chân ra, dựa lưng vô tủ.

"Năm cấp." Ông nói. "Nghe cho kỹ, tao nói một lần."

Ông giơ ngón cái.

"Một là giấc. Mơ nguyên cái giấc của người ta. Sáng ra quên. Cái này không tính, ai nằm cũng có."

Ngón trỏ.

"Hai là nét. Cái vụn dính lại. Nghỉ bốn chục đêm thì rớt."

Ngón giữa.

"Ba là ký."

Ông dừng ở đó lâu hơn.

"Ký là gì chú?"

"Là một khúc đời." Ông nói. "Nguyên một khúc. Không phải cái vụn nữa. Nó qua bên mày, và bên kia người ta mất."

"Mất thiệt hả chú?"

"Mất thiệt." Ông nhìn cái thau nhựa đỏ. "Người ta không biết là mình mất. Không ai đi kiểm kê cái đầu mình mỗi bữa. Người ta chỉ thấy trống trống, mà trống chỗ nào thì không biết."

Ngón áp út.

"Bốn là…"

Sàn xi măng còn ướt, hai bàn tay vắt cái cây lau nhà, vắt xoắn lại, nước xám chảy xuống xô. Mùi nước lau sàn loại rẻ tiền, cái mùi chanh giả. Trên tường có bảng nội quy, chữ đỏ. Phía trên đầu có tiếng bước chân đi qua đi lại, đi hoài không dứt, giày.

Tôi ngồi trên gác một căn nhà ở đường Phạm Đình Hổ, năm giờ chiều thứ Bảy, mưa, và trong bốn giây đó tôi vắt một cây lau nhà ở một chỗ nào đó có bảng nội quy chữ đỏ.

Rồi hết.

Tôi mở mắt ra, mà thiệt ra tôi có nhắm mắt hồi nào đâu.

Ông già đang nhìn tôi.

Ông ngồi y nguyên, ngón áp út còn giơ lên, và ông nhìn tôi cái kiểu người ta ngước lên khi nghe có ai gọi tên mình ở ngoài cửa.

"Chú."

Ông không trả lời liền.

"Chú, cấp bốn là gì?"

Ông hạ tay xuống, đặt lên đầu gối.

"Tới cấp bốn thì người ta bắt đầu tới đòi."

"Ai đòi?"

"Đừng hỏi cái đó."

"Đòi cái gì?"

"Tao nói một câu một cái." Ông nói. "Mày trả một cái, tao nói năm cấp. Vậy là tao lời hay mày lời?"

Tôi ngồi im.

"Còn cấp năm?" Tôi hỏi. "Chú nói năm cấp mà chú mới nói bốn."

Ông già cầm cái ly nhựa lên, không có nước, ông đặt xuống lại.

"Cấp năm thì mày đang ngồi trước mặt nó."

Mưa nhỏ lại. Bốn cái thau đã lưng lửng, cái xô sơn hết kêu bùng bùng, giờ nó kêu tõm.

Tôi xuống mười bốn bậc, và tới bậc thứ chín tôi mới nhớ ra là suốt buổi chiều đó tôi chưa gọi ông bằng tên lần nào, tại vì tôi có biết tên ông đâu.