Bà Cả gọi Trầm lên gặp riêng vào tối hôm sau, không qua Thầy Tứ, không qua bất kỳ thủ tục chính thức nào, chỉ một tin nhắn ngắn gọn gửi thẳng tới điện thoại cô. Khi Trầm tới, bà đã ngồi sẵn trong phòng làm việc, nhưng lần này, bàn làm việc quen thuộc không còn ngăn cách giữa họ. Bà ngồi trên một chiếc ghế đối diện, không có gì che chắn ở giữa.

"Ngồi xuống." Bà nói, giọng khác hẳn mọi lần, không còn sự dứt khoát mệnh lệnh quen thuộc.

Trầm ngồi xuống, cảm nhận rõ không khí trong phòng đã đổi khác hoàn toàn so với những lần đối chất trước đây.

"Thầy Tứ đã báo cho ta về con số của con." Bà Cả nói, ánh mắt bà nhìn xuống, tránh nhìn thẳng vào Trầm lần đầu tiên trong suốt mối quan hệ giữa họ. "Tám mươi tám."

Trầm im lặng, không biết nên nói gì.

"Ta muốn kể cho con nghe một điều, lần cuối cùng, trước khi con làm điều con định làm." Bà nói, giọng chậm rãi. "Sau Nguyền Trắng, ta là một trong những người đầu tiên ra giữ, gánh từng phần nhỏ khối nợ đó suốt mấy năm liền, tới khi tay trái ta bắt đầu hoá đá tới khuỷu. Ta đã đứng rất gần vị trí con đang đứng bây giờ."

"Vậy sao bà không hoá đá hoàn toàn?"

"Vì mẹ chồng ta rút ta ra kịp lúc, đưa ta lên làm người kế vị bà, một đặc ân hiếm hoi thời đó chỉ vì ta là con dâu trưởng." Bà Cả đáp, giọng run nhẹ, kéo nhẹ tay áo dài để lộ một khoảnh khắc ngắn phần da xám cứng nơi cổ tay trái, thứ bà vẫn giấu kín suốt bốn mươi năm. "Ta được cứu, không phải vì ta tự chọn dừng lại. Ta luôn tự hỏi, nếu ta tiếp tục, nếu ta gánh nốt phần còn lại, có bao nhiêu người sẽ không phải trải qua những gì họ đã trải qua sau đó."

Trầm nhìn bà, lần đầu tiên nhìn thấy một khía cạnh hoàn toàn khác của người phụ nữ quyền lực này, không phải một bạo chúa lạnh lùng, mà một con người mang theo cả đời một sự day dứt không nguôi.

"Ta không kể chuyện này để thuyết phục con đổi ý." Bà nói tiếp. "Ta kể để con hiểu, ta không đứng ở vị trí phán xét con từ trên cao. Ta đã từng đứng ở đúng ngã ba đường con đang đứng, và ta đã chọn con đường an toàn hơn cho bản thân mình."

"Bà hối hận vì điều đó sao?"

Bà Cả im lặng một lúc lâu, rồi lắc đầu chậm rãi. "Ta không chắc. Đó là câu hỏi ta chưa từng tìm được câu trả lời trọn vẹn, dù đã sống thêm bốn mươi năm sau đó."

Bà đứng dậy, bước tới bên khung cửa sổ hẹp, dáng đứng vẫn thẳng nhưng có phần chùng xuống hơn mọi lần. Bà nói câu cuối cùng, giọng đã khác hẳn lần đầu tiên bà nói câu đó với Trầm ở chương đầu câu chuyện này, không còn là một mệnh lệnh, mà gần như một lời thú nhận.

"Nhà Giữ không nợ ai một lời giải thích. Nhà Giữ nợ một nghìn người còn sống."

Trầm nhìn bà, cảm nhận rõ sức nặng khác hẳn của câu nói quen thuộc đó lần này, không còn là một cánh cửa đóng lại, mà là một lời thú nhận về gánh nặng bà đã mang suốt cả cuộc đời.

"Con tin bà." Trầm nói, giọng nhẹ nhưng chắc. "Con vẫn sẽ làm."

Bà Cả gật đầu, không phản đối, không ngăn cản, chỉ đứng đó, nhìn ra khoảng sân tối bên ngoài, để lại Trầm với một sự thấu hiểu mới về người phụ nữ mà cô từng chỉ biết sợ hãi và oán trách suốt bao năm qua.

Trước khi Trầm rời phòng, Bà Cả gọi lại, giọng bà đã lấy lại phần nào vẻ điềm tĩnh quen thuộc, nhưng vẫn còn nguyên vẹn sự mềm mỏng hiếm hoi của buổi tối hôm đó.

"Trầm." Bà nói. "Dù con chọn con đường nào, ta muốn con biết, ta chưa từng thật lòng coi con chỉ là một công cụ của hệ thống này. Có lẽ ta đã đối xử với con như vậy, nhưng đó không phải vì ta nghĩ vậy về con."

Trầm dừng lại ở cửa, quay đầu nhìn bà, không biết nên đáp lại thế nào trước lời thú nhận muộn màng đó. "Con cảm ơn bà đã nói ra điều này, dù muộn."

"Muộn còn hơn không." Bà Cả đáp, một nụ cười thoáng qua hiếm hoi trên gương mặt vốn luôn nghiêm nghị. "Đi đi. Đừng để ta phải chờ thêm một lời tạm biệt nào khác."

Trầm cúi đầu, rời khỏi phòng, mang theo một cảm giác phức tạp chưa từng có trước đây về người phụ nữ đứng đầu Nhà Giữ, không còn đơn thuần là kẻ thù, cũng không hẳn là đồng minh, mà là một con người đã sống trọn một đời với những lựa chọn không hề dễ dàng.