Chủ nhật, ngày sau buổi tổng duyệt định mệnh, tôi mở lại tài liệu cũ mình từng soạn năm thứ hai quản trang: bộ quy tắc cộng đồng của trang, thứ tôi viết ra với tất cả sự nghiêm túc của một người hai mươi tuổi tin rằng mình đang làm điều đúng đắn.

Điều đầu tiên trong bộ quy tắc đó, viết đậm, đứng riêng một dòng: "Không đào bới, suy diễn, hay lan truyền bất kỳ thông tin đời tư nào của các thành viên GLOWRY, dù có bằng chứng hay không. Đây là ranh giới đạo đức tối thiểu mà một fandom văn minh cần giữ."

Tôi đọc lại dòng đó, câu chữ tôi từng tự hào viết ra, từng được nhiều trang fan khác dẫn lại như một mẫu mực về cách quản lý cộng đồng có trách nhiệm. Suốt bốn năm rưỡi, tôi đã thực thi đúng điều luật đó không một lần ngoại lệ: xoá mọi bình luận suy diễn đời tư, cấm mọi bài đăng "đào" chuyện riêng, dạy các admin phụ luôn ưu tiên bảo vệ không gian riêng tư của idol trên hết.

Nhưng giờ, ngồi đây, với tất cả những gì tôi đã biết về Yến, tôi bắt đầu nhìn thấy một mặt khác của chính điều luật mình từng tự hào: nó không chỉ bảo vệ idol khỏi sự tò mò ác ý của người ngoài, nó còn vô tình bảo vệ công ty khỏi sự giám sát của chính cộng đồng lẽ ra có quyền được biết sự thật về người mình yêu thích.

Tôi mở lại lịch sử những lần mình từng dùng chính điều luật đó để xoá những bình luận nghi vấn, những câu hỏi "sao dạo này Yến gầy vậy", "sao lâu rồi không thấy Yến đăng story". Tôi từng coi đó là hành động bảo vệ, giữ gìn một không gian tích cực cho cộng đồng. Giờ nhìn lại, tôi không chắc liệu mình đang bảo vệ ai, hay chỉ đang giúp việc che giấu trở nên dễ dàng hơn mà thôi.

Tôi viết vào sổ tay, chậm rãi, từng chữ nặng nề hơn hẳn mọi dòng ghi chép trước đó: "Luật Không Đào đúng trong phần lớn trường hợp, bảo vệ được nhiều điều tốt đẹp. Nhưng đúng trong phần lớn trường hợp không có nghĩa là đúng trong mọi trường hợp. Mình cần học cách phân biệt, và đó là điều khó nhất mình từng phải làm."

Tôi nhớ lại lời anh Long, câu nói tôi vẫn mang theo bên mình suốt nhiều tuần, về việc phải cẩn trọng, phải rà soát kỹ trước khi kết luận điều gì. Nhưng tôi cũng nhận ra, có một điều khác, quan trọng không kém, mà chưa ai từng dạy tôi: không được để một nguyên tắc đúng đắn trở thành cái cớ để mãi mãi không hành động, chỉ vì hành động luôn kèm theo rủi ro.

Tối đó, tôi soạn lại quy tắc kiểm duyệt bình luận cho các admin phụ, không xoá bỏ hoàn toàn Luật Không Đào, nhưng thêm một điều khoản mới, mơ hồ hơn, thận trọng hơn: "Với những bình luận liên quan tới sức khoẻ, an toàn của thành viên, cần cân nhắc kỹ trước khi xoá, không tự động coi đó là vi phạm quy tắc chỉ vì nội dung nhạy cảm." Tôi gửi thay đổi đó vào nhóm chat admin phụ, không giải thích lý do cụ thể, chỉ ghi ngắn gọn: "Chị điều chỉnh lại một chút quy tắc kiểm duyệt, mọi người đọc kỹ giúp chị."

Tôi không biết liệu thay đổi nhỏ đó có ý nghĩa gì thực sự hay không, nhưng đó là hành động đầu tiên, dù rất nhỏ, tôi tự cho phép mình làm để bắt đầu nới lỏng chính sợi dây mình đã tự thắt chặt suốt bốn năm rưỡi qua.

Tôi nghĩ tới việc mình từng đọc ở đâu đó, một câu nói về việc mọi quy tắc tốt đẹp đều có thể bị biến thành công cụ cho một mục đích hoàn toàn ngược lại, không phải vì bản thân quy tắc sai, mà vì người ta ngừng hỏi lại vì sao quy tắc đó tồn tại ngay từ đầu. Luật Không Đào ra đời để bảo vệ những thành viên khỏi sự soi mói vô nghĩa về chuyện tình cảm, chuyện ăn mặc, chuyện đời tư không liên quan gì tới công việc của họ. Nó chưa bao giờ được nghĩ ra để che giấu một vấn đề an toàn sức khoẻ nghiêm trọng, chỉ là không ai, kể cả tôi, từng hình dung trước tình huống đó có thể xảy ra.

Tôi tự hỏi có bao nhiêu quy tắc khác, ở những cộng đồng khác, những công ty khác, cũng từng ra đời với một ý định tốt đẹp ban đầu, rồi dần dần, qua năm tháng, bị dùng sai mục đích mà không ai kịp nhận ra, cho tới khi có một trường hợp cụ thể, đau lòng, buộc người ta phải nhìn lại. Tôi không có câu trả lời, chỉ biết chắc rằng từ đêm nay, tôi sẽ không bao giờ áp dụng bất kỳ quy tắc nào của mình một cách máy móc nữa, dù nó từng đúng đắn tới đâu trong quá khứ.