Có những ký ức không muốn được đọc.

Kiến biết điều đó sau bảy năm làm nghề. Đồ vật không nói dối theo cách con người nói dối — chúng không chủ động che giấu, không xây dựng câu chuyện thay thế. Nhưng chúng giữ lại những gì đã được gửi vào chúng với cường độ cảm xúc cao nhất, và đôi khi, cường độ cảm xúc cao nhất lại là sự kìm nén. Là nỗ lực không cảm xúc. Là bình thản giả tạo được ép chặt vào từng phân tử kim loại và kính.

Anh ngồi xuống sàn nhà bếp của mình, lưng tựa vào tủ lạnh cho đến khi cái lạnh từ kim loại thấm qua áo phông. Chiếc đồng hồ nằm trong lòng bàn tay phải. Anh nhắm mắt.

Đây là phần mà người ngoài không hiểu. Họ tưởng anh chỉ cần chạm vào là ký ức ùa ra như đập vỡ đập nước. Không phải vậy. Đọc ký ức giống như lặn xuống nước đục — phải xuống từ từ, phải để mắt quen với bóng tối, phải học cách thở bằng phổi người khác.

Anh thở đều. Bàn tay buông lỏng, không siết.

Chiếc đồng hồ bắt đầu ấm lên.

Ánh sáng màu hổ phách.

Đó là điều đầu tiên Kiến nhận ra — không phải hình ảnh, mà là màu sắc. Ánh nắng mùa thu lọc qua rèm vải mỏng, đổ lên tất cả mọi thứ một lớp vàng nhạt pha cam, cái thứ ánh sáng chỉ tồn tại trong khoảng tám giờ đến chín giờ sáng của tháng Mười ở Hà Nội. Anh nhận ra ngay — anh đã sống ở đây cả đời, anh biết màu của từng mùa trên từng phố.

Mùa thu mười năm trước.

Phòng ngủ nhỏ. Tường sơn trắng đã ngả vàng theo thời gian, chỗ gần cửa sổ có vết ẩm loang nhẹ hình bông hoa. Một chiếc giường đơn với chăn màu xanh lam gấp gọn góc. Bàn trang điểm bằng gỗ ép, mặt gương hình bầu dục có khung nhựa giả gỗ — loại bàn phổ thông được bán ở mọi cửa hàng nội thất vỉa hè những năm 2010.

Và trong gương — Liên Phương.

Kiến nhìn cô lần đầu tiên, và anh hiểu ngay tại sao người cha đã không thể dứt lòng mà bỏ cuộc tìm kiếm.

Không phải vì cô đẹp, dù cô đẹp theo cái cách giản dị của một người không cố gắng. Mà vì cô có khuôn mặt của người ta muốn đọc. Cao颧骨nhẹ, mắt hơi xếch, môi mỏng. Nhưng điều làm Kiến dừng lại là biểu cảm — hay chính xác hơn, là sự thiếu vắng biểu cảm được kiểm soát rất kỹ.

Cô đang chải tóc.

Đó là động tác quen thuộc đến mức gần như vô thức — cánh tay phải đưa lược lên, kéo từ đỉnh đầu xuống, tóc đen dài rẽ theo từng nhịp đều đặn. Nhưng mắt cô trong gương không nhìn vào tóc. Không nhìn vào chính mình. Chúng nhìn vào một điểm cố định, trống rỗng, như người đang đếm ngược trong đầu một con số nào đó và không được phép dừng lại.

Kiến đã thấy ánh mắt đó ở những người đang cố không khóc.

Lược kéo xuống. Kéo xuống. Kéo xuống.

Cô đặt lược lên bàn, nhặt chiếc đồng hồ — chiếc đồng hồ này, chiếc đồng hồ đang nằm trong tay Kiến — và đeo lên cổ tay trái. Động tác đeo đồng hồ của cô kỳ lạ: cô nhìn vào mặt kính một giây, rồi lật mặt trong cổ tay lên nhìn thêm một giây nữa trước khi kéo tay áo dài tay xuống che lại. Dù đây là buổi sáng trong nhà và không có lý do gì để che.

Kiến cố tập trung. Ký ức không chịu trả lời câu hỏi trực tiếp — nó chỉ cho anh xem những gì đã xảy ra theo đúng thứ tự nó đã xảy ra. Anh phải quan sát, không được đòi hỏi.

Cô kéo tóc sang một bên vai, buộc lỏng bằng sợi dây thun nhỏ màu đen. Rồi cô nhìn thẳng vào mặt mình trong gương.

Đây là lúc Kiến thực sự chú ý.

Trong ba mươi giây đó, Liên Phương nhìn vào mắt mình với một biểu cảm mà anh chỉ có thể mô tả là đang kiểm tra. Như người ta kiểm tra xem vết nứt trên tường đã lan thêm chưa. Như người ta kiểm tra xem vết thương đã lành hay chưa. Cô nhìn vào mắt mình và hỏi một câu gì đó không thành tiếng — và câu trả lời cô nhận được dường như không làm cô yên tâm.

Cô nhìn xuống.

Trên mặt bàn trang điểm, lệch sang góc trái, có một phong bì trắng.

Kiến thấy nó nhưng không thể đọc được tên người gửi hay địa chỉ — ký ức không phải ảnh chụp, nó là trải nghiệm sống, và con người trong ký ức không bao giờ nhìn thẳng vào những thứ họ cố tình lờ đi. Phong bì đó đã ở đó đủ lâu để không còn là vật vô tình nữa. Nó đã được đặt ở đó có chủ đích, hoặc bị vứt ở đó cũng có chủ đích — Kiến chưa phân biệt được.

Góc của phong bì bị quăn nhẹ. Đã bị chạm vào nhiều lần. Nhưng chưa được mở.

Liên Phương đứng dậy, kéo lại ghế, và chuẩn bị rời khỏi bàn trang điểm — rồi dừng lại.

Cô nhìn xuống phong bì.

Mười năm trôi qua giữa khoảnh khắc đó và khoảnh khắc này, nhưng Kiến vẫn cảm nhận được trọng lượng của mười giây do dự. Cô đặt tay lên phong bì. Ngón tay cái vuốt nhẹ qua mép trên, chỗ có thể bóc ra. Rồi cô rút tay lại.

Cô quay người và bước về phía cửa phòng.

Đó là lúc Kiến thấy gương phản chiếu phía sau cô.

Có một bóng người đứng ở cửa.

Ký ức không trung thực ở đây — không phải vì nó che giấu, mà vì Liên Phương đã không nhìn. Cô biết người đó ở đó. Kiến chắc chắn điều đó từ cách vai cô cứng lại một phần trăm của một phân, từ cách bước chân cô chậm lại dù chỉ trong một nhịp, từ cách mắt cô trong gương không hề ngạc nhiên. Cô biết. Và cô đã chọn không quay lại.

Bóng người trong gương mờ và không rõ nét — đứng ở ngưỡng cửa, tay phải tựa vào khung cửa. Tầm vóc đủ để có thể là đàn ông hoặc phụ nữ cao. Ánh sáng từ hành lang sau lưng người đó biến họ thành bóng ngược sáng hoàn toàn.

Liên Phương bước ra khỏi phòng mà không nói một từ.

Người ở cửa không nói gì.

Không ai nói gì.

Kiến mở mắt ra.

Tay anh run nhẹ — không phải vì sợ, mà vì kiểu tập trung đó làm hao tổn một thứ gì đó mà anh chưa tìm được tên gọi chính xác. Năng lượng thần kinh, có lẽ. Hoặc là một thứ không có tên trong ngôn ngữ y học.

Anh ngồi yên trên sàn bếp, lưng vẫn tựa vào tủ lạnh, nhìn lên trần nhà.

Bốn điều anh biết chắc:

Một. Liên Phương đang kìm nén điều gì đó vào buổi sáng đó. Không phải che giấu với người khác — cô đang che giấu với chính mình, hoặc đang cố không để cảm xúc vỡ ra trước khi cô sẵn sàng xử lý nó.

Hai. Phong bì chưa mở. Cô đã chọn không mở nó, dù đã chạm tay vào. Điều đó có nghĩa là cô biết hoặc đoán được nội dung, và nội dung đó là thứ cô chưa thể đối mặt vào sáng hôm đó.

Ba. Có người trong nhà cô vào buổi sáng đó. Người mà cô không quay lại nhìn. Sự không quay lại đó không phải vô tình — đó là một quyết định có ý thức, có lẽ là quyết định khó khăn nhất cô đã đưa ra trong ngày hôm đó.

Bốn. Cô đã che cổ tay trái lại sau khi đeo đồng hồ.

Kiến nhìn xuống chiếc đồng hồ trong lòng bàn tay.

Nó không nói dối. Nhưng nó chỉ cho anh xem những gì nó đã chứng kiến từ cổ tay trái của một người phụ nữ nhìn vào gương. Nó không cho anh biết tên người đứng ở cửa. Nó không cho anh biết điều gì trong phong bì. Nó không cho anh biết cô đã đi đâu sau đó, và tại sao mười năm trôi qua mà không ai tìm được cô.

Ký ức đồ vật không kể chuyện. Chúng chỉ là nhân chứng câm, lưu giữ những khoảnh khắc bằng nhiệt độ và áp lực và thứ mà Kiến không biết gọi là gì ngoài cái tên thô thiển là cảm xúc được ép vào vật chất.

Anh đứng dậy, chân tê sau một tiếng đồng hồ ngồi bất động.

Ngoài cửa sổ, Hà Nội của buổi chiều muộn đang bắt đầu lên đèn. Ánh đèn đường màu vàng nhạt — gần giống với màu ánh sáng mùa thu trong ký ức, nhưng lạnh hơn, ít tha thứ hơn.

Anh đặt chiếc đồng hồ vào hộp carton nhỏ mà ông Hữu đã đưa cho anh, đóng nắp lại cẩn thận.

Rồi anh lấy cuốn sổ tay, lật ra trang mới, và viết:

Đó không phải là hành vi của người lạ.

Đó là hành vi của người đã quá quen với cách Liên Phương rời đi mà không nói lời từ biệt —