Tôi vẫn nhớ dòng chữ hệ thống hiện lên hôm đó, y hệt mọi lần khác: Không đủ dữ liệu để định giá. Nếu ngày ấy tôi đóng ticket như bình thường, có lẽ bây giờ tôi đã không phải ngồi kể lại chuyện này.

Tám giờ ba mươi sáng, tầng chín một toà nhà văn phòng trên đường Nguyễn Hữu Cảnh, Bình Thạnh, tôi vừa gõ mật khẩu đăng nhập hệ thống ticket của Giá Thật thì màn hình đã hiện sẵn ba mươi hai khiếu nại chưa xử lý từ đêm qua. Đó là con số bình thường của một sáng thứ Ba. Phòng Vận hành nơi tôi ngồi có mười hai bàn xếp thành hai dãy, ánh đèn huỳnh quang trắng lạnh, và một chiếc quạt bàn con cóc cũ ai đó mang từ nhà lên, cắm góc phòng, quay è è suốt ngày dù máy lạnh đã chạy hết công suất.

Công việc của tôi đơn giản đến mức có thể tóm trong một câu: đọc khiếu nại của người bán khi hệ thống định giá tự động của Giá Thật ra một con số họ cho là sai, rồi quyết định có ghi đè bằng tay hay không. App Giá Thật tự hào về việc không mặc cả, không nói thách — chụp ảnh, đăng tin, AI ra giá ngay, người bán chỉ việc đồng ý hoặc từ chối bán. Với chín mươi phần trăm trường hợp, hệ thống làm đúng việc của nó. Tôi xử lý phần còn lại, phần nó làm sai, hoặc phần người dùng nghĩ là nó làm sai.

Ticket đầu tiên tôi mở sáng đó là của một người tên trong hệ thống ghi là "Khách 88213": một máy giặt cũ định giá thấp hơn dự kiến vì vết ố ở cửa lồng giặt, xử lý trong chưa đầy hai phút, một trường hợp quen thuộc. Ticket thứ hai là một chiếc xe đạp thể thao, cũng bình thường. Đến ticket thứ ba, tôi khựng lại một nhịp.

Đó là một chiếc đồng hồ đeo tay cơ, mặt tròn, dây da đã sờn màu nâu sẫm. Trong ảnh đính kèm, ngoài chiếc đồng hồ, còn có một mẩu giấy nhỏ buộc vào núm vặn bằng một sợi dây, nét chữ viết tay màu mực xanh dương đã hơi phai. Người bán viết trong phần mô tả, giọng bực bội rõ rệt: "Đồng hồ cơ còn chạy tốt, máy Thuỵ Sĩ, sao định giá 0 đồng, hệ thống lỗi hả." Tôi bấm vào kết quả định giá. Màn hình hiện đúng một khối thông báo, không có gì thêm:

`` [GIÁ THẬT — KẾT QUẢ ĐỊNH GIÁ] Trạng thái: KHÔNG XÁC ĐỊNH Không đủ dữ liệu để định giá. ``

Tôi đã thấy dòng chữ này hàng chục lần trước đó, cho đủ loại đồ vật, thường vì ảnh mờ, mô tả thiếu, hoặc món đồ quá hiếm để hệ thống có dữ liệu so sánh. Với một chiếc đồng hồ cơ còn nguyên hộp, còn chạy, có thương hiệu rõ ràng, con số 0 đồng nghe vô lý. Tôi phóng to bức ảnh, nhìn kỹ hơn cái tag giấy buộc ở núm vặn. Nét chữ trên đó không phải của người bán — người bán viết trong phần mô tả bằng font đánh máy quen thuộc của app, còn dòng chữ trên tag là viết tay, hơi run, kiểu chữ của người lớn tuổi.

Tôi làm đúng việc mình vẫn làm mỗi ngày: mở công cụ định giá thủ công, so sánh với ba chiếc đồng hồ cơ tương tự đã bán thành công trong ba tháng gần nhất, gõ vào một con số hợp lý, ghi chú lý do, gửi phản hồi cho khách. Toàn bộ mất bốn phút. Đúng quy trình, đúng KPI, không có gì bất thường trong báo cáo cuối ngày của tôi.

Nhưng tôi không đóng tab đó ngay. Tôi ngồi nhìn cái tag giấy thêm một lúc, cố đọc dòng chữ mờ trong ảnh phóng to hết cỡ mà vẫn không ra được hết. Có vẻ như một cái tên, và một ngày tháng. Kiểu tag người ta hay buộc vào đồ mang đi sửa, để nhớ của ai, nhận ngày nào.

"Chị đang nhìn gì mà chăm vậy?" Linh, ngồi bàn cạnh, ngó qua màn hình tôi.

"Không có gì. Ticket bình thường." Tôi tắt cửa sổ phóng to, kéo qua ticket tiếp theo.

Đó là câu nói dối đầu tiên, nhỏ tới mức tôi không nhận ra mình vừa nói dối. Sau này nhìn lại, tôi hiểu ra ticket đó chẳng có gì đặc biệt hơn hàng trăm ticket khác tôi xử lý mỗi tuần. Điều khác biệt duy nhất là cách nó ở lại trong đầu tôi lâu hơn bình thường, cả buổi sáng hôm đó, như một hạt cát rất nhỏ lọt vào giày mà tôi chưa buồn dừng lại để giũ ra.

Buổi trưa, tôi ăn cơm hộp một mình ở bàn, vừa ăn vừa lướt lại danh sách ticket đã đóng trong tuần. Không có gì thôi thúc tôi làm việc đó, chỉ là một thói quen từ hồi mới vào làm, sau lần bị nhắc nhở vì xử lý sai một trường hợp. Tôi kéo chuột xuống, dừng lại ở một dòng cách đó bốn ngày: cũng một chiếc đồng hồ cơ, cũng "không đủ dữ liệu để định giá", tôi đã tự tay ghi đè và đóng lại, không nghĩ ngợi gì thêm lúc đó.

Hai chiếc đồng hồ. Hai người bán khác nhau, hai khu vực khác nhau trên bản đồ. Tôi gõ ngón trỏ lên mép bàn phím vài lần, nhìn hai dòng dữ liệu song song trên màn hình, rồi tắt máy tính, đi lấy thêm ly nước.

Có lẽ chỉ là trùng hợp. Đồng hồ cơ cũ vốn ít giao dịch trên hệ thống, dữ liệu mỏng là chuyện bình thường. Tôi tự nhủ vậy, và gần như tin được. Nhưng buổi chiều hôm đó, khi ticket thứ mười bảy hiện lên màn hình, tôi vẫn thấy tay mình chậm lại nửa giây trước khi bấm mở, một phản xạ nhỏ tôi chưa từng có trước đây, như thể một phần trong tôi đã biết, còn phần biết chữ thì chưa kịp đọc ra.