Ghe rời bến từ sớm, chèo ngược con rạch nhỏ chừng nửa buổi thì tới xóm Cái Nứa, một xóm chừng ba chục nóc nhà rải rác theo hai bờ đất giồng, sau lưng là rừng tràm mọc sát tới mí ruộng. Biện Nhàn ngồi mũi ghe, tay ôm cái ống đựng phiếu đo cũ, thỉnh thoảng lôi ra coi lại, miệng lẩm bẩm mấy con số.

"Xóm này," Biện Nhàn nói, không quay lại, "đo lần trước cách đây tám năm, hồi còn triều đình cũ. Giờ đo lại theo kiểu Lang Sa, phải khớp cho ra khớp, không thì trên tỉnh bắt lỗi."

Cận ngồi cạnh, tay giữ chặt cái túi đựng sổ với bút. Trong túi có một cuộn thước dây bằng gai bện, một cái la bàn nhỏ mặt đồng đã trầy, mấy cây cọc tre vót nhọn để cắm mốc tạm, với cuốn sổ bìa cứng ghi sẵn mấy trang trống chờ điền.

"Ông Biện, đo kiểu mới với kiểu cũ khác nhau chỗ nào?"

"Kiểu cũ ghi tứ cận, giáp đông giáp tây bằng cái gì, cây gì, nhà ai. Kiểu mới thêm số đo bằng thước, bằng độ, cho chính xác hơn." Biện Nhàn gấp cuộn phiếu lại, nhét vào ống. "Nhưng tứ cận vẫn phải ghi, vì dân ở đây họ nhớ đất theo cách đó, không nhớ theo số thước đâu. Mày viết chữ đẹp, nhớ ghi cho rõ ràng, đừng để cấp trên đọc không ra."

Xóm Cái Nứa hiện ra sau khúc quanh cuối cùng, mấy mái lá lô nhô sau hàng dừa nước, tiếng gà gáy trưa vọng ra từ đâu đó, tiếng chó sủa ơi ới báo có ghe lạ tới. Ghe cặp bến, một người đàn ông trạc năm chục tuổi, da đen sạm, đang ngồi vá lưới dưới gốc me, thấy ghe lạ thì đứng dậy, chống tay nhìn ra.

"Đoàn đo đất hả?" ông ta hỏi, giọng chân chất. "Tui Sáu Sào, xóm nhờ tui đưa mấy ông đi coi ranh, chớ đường trong này rối lắm, không quen dễ lạc."

"Phiền ông vậy," Biện Nhàn đáp, bắt tay chào theo kiểu người có học. "Đây thầy Cận, thông ngôn với ghi chép mới của đoàn."

Sáu Sào gật đầu chào Cận, rồi dẫn cả đoàn men theo bờ giồng, qua mấy đám ruộng đang mùa nước lên, có chỗ nước ngập tới mắt cá, có chỗ đất khô nứt nẻ vì mấy bữa nắng gắt, tới một khoảnh đất nằm giữa hai căn nhà lá, cách nhau chừng năm chục bước chân, cỏ dại mọc cao ngang gối.

"Đây, khoảnh đất hai nhà cãi nhau đó," Sáu Sào chỉ tay. "Bên này nhà ông Tư Đàng, bên kia nhà bà già mới dọn tới, tui quên tên."

"Bà nào mới dọn tới?" Cận hỏi, tay đã cầm sẵn bút chì chờ ghi, mắt lướt qua căn nhà lá phía bên kia, thấy khói bếp còn vương trên mái, coi bộ vẫn có người ở đàng hoàng.

"Bà Sáu Cội. Mà nói mới cũng không đúng, hình như ở đây lâu rồi, chỉ là tui không nhớ rõ từ hồi nào." Sáu Sào gãi đầu, cười trừ. "Xóm nhỏ mà, riết rồi ai ở lâu cũng thành quen mặt, hổng để ý mốc thời gian làm chi."

Cận đưa mắt nhìn quanh sân nhà bà Sáu Cội, cố tìm coi có cái gì để đoán ra bà từ đâu tới. Trước hiên chỉ có một cái cối giã gạo sờn nước, một cái khạp da bò không nắp, không cây trái riêng, không dấu tích quê quán nào cả.

"Bà ấy ở một mình hả ông Sáu?" Cận hỏi, bút vẫn cầm lơ lửng trên trang sổ.

"Ừ, một mình. Thấy bả lui cui ngoài vườn suốt ngày, hổng thấy con cháu thăm nom." Sáu Sào nhíu mày, như cố nhớ thêm điều gì rồi lại thôi.

Cận gật, ghi thêm vào sổ mấy chữ "chủ hộ: nữ, một mình, gốc chưa rõ", rồi cất bút. Anh thấy hơi kỳ, không phải kiểu kỳ đáng sợ, chỉ là cảm giác một chỗ trống mà không ai buồn hỏi cho ra lẽ, như cả xóm đã ngầm thỏa thuận đừng đào sâu chuyện gốc gác người mới. Anh gạt ý nghĩ đó qua một bên, tự nhủ đây chỉ là chuyện xóm nhỏ tình làng nghĩa xóm.

Biện Nhàn giở phiếu đo cũ ra so, cau mày, ngón tay dò từng dòng chữ đã ố vàng theo năm tháng. "Phiếu tám năm trước ghi khoảnh này thuộc về một nhà tên Phạm Văn Kiết, không phải Tư Đàng, cũng không phải bà nào tên Cội hết."

"Ông Kiết dọn đi lâu rồi, thưa ông Biện," Sáu Sào đáp, giọng vẫn tỉnh queo. "Đất bỏ hoang một dạo, rồi ông Tư Đàng với người ở bên kia mới lấn ra cất nhà, cãi nhau riết tới giờ."

Cận cúi xuống ghi vào sổ, tay hơi khựng lại một chút trước khi viết tên "Phạm Văn Kiết" vào cột cũ, rồi kẻ một gạch chéo bên cạnh, ghi chú "đã dọn, chưa rõ năm". Ghi xong, anh ngước lên hỏi thêm cho chắc.

"Ông Sáu, ông Kiết dọn đi năm nào, ông nhớ không?"

Sáu Sào ngẫm nghĩ một lúc lâu, gãi cằm, mắt nhìn lên mái nhà lá như đang cố lục lại trong trí nhớ. "Nói thiệt, tui không nhớ nổi. Lạ à nghen, chuyện mới có mấy năm mà tui quên trớt, coi như trong đầu tui bị ai xóa mất một khúc vậy."

Biện Nhàn liếc qua Cận, không nói gì, chỉ ra hiệu tiếp tục đo. Ông Tư Đàng từ trong nhà bước ra, tay còn cầm cây rựa, đứng khoanh tay nhìn đoàn đo đất với vẻ mặt không mấy thiện cảm, trong khi bên kia, chỉ thấy bóng một bà già lấp ló sau cửa, không ra mặt.

Cả đoàn giăng thước, đóng cọc tạm theo mấy điểm ranh mà hai nhà chỉ, nhưng số đo hai bên chỉ lại lệch nhau gần hai thước, không bên nào chịu bên nào. Ông Tư Đàng lớn tiếng cãi trước, nói phần đất bên kia lấn qua ranh cũ của cha ông để lại, còn Sáu Sào chỉ biết đứng giữa, gãi đầu, không dám nói ai đúng ai sai.

"Vậy là sao, thưa ông Biện?" Cận hỏi, tay vẫn cầm thước, chưa biết ghi số nào cho đúng, mắt liếc qua liếc lại giữa hai cây cọc đóng lệch nhau.

Biện Nhàn đứng thẳng lưng, nhìn ra khoảnh đất đầy cỏ dại, ánh mắt dừng lại một chút ở cây gừa già mọc ngay mí ranh, rồi mới đáp, giọng chậm hẳn lại so với lúc nãy.

"Mai đo lại. Bữa nay coi bộ chưa xong đâu." Ông thu gọn phiếu đo, không nói thêm câu nào nữa, ra hiệu cho cả đoàn thu dọn đồ nghề trở về ghe trước khi trời sụp tối.