Giao không ngủ. Nó nằm trên chiếc chiếu mốc ở nhà trọ, nghe bà Đò thở đều, nghe cái Nghé trở mình, nghe tiếng ma trơi lách tách ngoài bờ ao như ai đốt rơm ướt. Tới canh ba, nó ngồi dậy.

Nhắt mở một mắt. "Mày đi đâu?"

"Sang phía tây."

"Bà Đò bảo sáng mai đi."

"Thì đi trước sáng mai."

Con chuột thở dài một hơi to bằng nửa người nó, rồi trèo lên vai Giao. "Tao đi để có đứa cãi với mày thôi đấy."

Đêm ở cõi Mão không đen. Trời xám như tro bếp nguội, trăng không có, sao cũng không, chỉ có một thứ ánh sáng lờ mờ đều khắp như trời đang chực rạng mà bị ai giữ lại. Hai đứa men theo bờ ruộng mạ, qua cây đa, tới cái miếu nhỏ ở cuối làng thì Giao dừng.

Miếu chỉ cao ngang đầu nó, mái ngói rêu, cửa không có cánh. Bên trong không có tượng, không có bát hương. Chỉ có áo. Áo nâu, áo cánh, áo the, yếm đào, áo trẻ con bằng bàn tay, gấp vuông vức, xếp chồng lên nhau thành từng chồng cao ngang ngực. Trên cùng chồng gần cửa nhất là cái áo nâu bạc vai của ông Hai Cối, nếp gấp còn mới.

"Bao nhiêu cái thế này," Nhắt thì thào.

Giao đếm thử một chồng, được hơn ba chục thì thôi. Có bảy tám chồng.

"Ngần này người chết lần hai," nó nói. "Con quạ bảo áo người tan phải để ở miếu ruộng. Nó gấp hết chỗ này."

"Gấp đẹp nhỉ," Nhắt nói, rồi rùng mình. "Đẹp quá. Như người ta gấp đồ cất đi để mai lấy ra mặc."

Giao nhìn những chồng áo thêm một lúc. Chồng sát vách trong cùng phủ bụi dày, nếp gấp đã cứng. Những chồng ngoài thì sạch, áo còn thơm mùi bồ kết. Áo mới nhiều hơn áo cũ.

"Đi," nó nói.

Càng đi về phía tây, mạ càng thưa, rồi hết hẳn.

Rồi tới Ruộng Quên.

Không có rào, không có bia, không có ai bảo cho biết. Nhưng Giao biết. Đất ở đây không phải đất ruộng. Nó nứt thành những mảng lớn như mai rùa, mỗi khe nứt sâu tới mức nhìn xuống không thấy đáy. Không một ngọn cỏ. Không tiếng ếch nhái. Ánh xám lờ mờ của đêm cõi Mão rọi tới đây thì đục hẳn đi, như rọi qua nước vo gạo.

"Lạnh," Nhắt nói, rúc sâu vào cổ áo.

Giao bước lên mảng đất đầu tiên. Không có gì xảy ra. Nó bước thêm mấy bước.

"Mày thấy gì không?" Giao hỏi.

Nhắt không đáp.

"Nhắt?"

Con chuột ngóc đầu ra. Đôi mắt đen nhìn Giao, rồi nhìn quanh, rồi nhìn xuống hai cái chân trước của chính nó, như thấy lạ.

"Mày gọi ai?"

Giao đứng sững.

"Tao gọi mày. Nhắt."

"Nhắt." Con chuột lặp lại, chậm, như nếm một món chưa ăn bao giờ. "Ừ. Nghe quen. Mà tao là... tao là cái gì nhỉ."

Một cái lạnh chạy dọc sống lưng Giao, không phải cái lạnh của đất. Nó nhấc Nhắt ra khỏi cổ áo, nâng lên ngang mặt.

"Mày là Nhắt. Chuột bến Tý. Mày rơi ra khỏi bến mày vì theo tao. Mày tham ăn. Mày ăn hết nửa nắm xôi của tao sáng nay. Mày ghét mèo. Mày ngủ ngáy. Mày bảo mày đi để có đứa cãi với tao."

Con chuột chớp mắt. Một lần. Hai lần.

"Tao không ngáy," nó nói.

Giao thở ra một hơi dài tới mức ngực đau.

"Mày ngáy."

"Không ngáy. Mày bịa." Nhắt run bắn, móng bấu chặt vào ngón tay Giao. "Giao. Vừa nãy tao quên. Tao quên sạch. Cái tên tao như con cá tuột khỏi tay. Đất này ăn tên."

"Ăn tên." Giao nhìn xuống những khe nứt. "Thế mà nó không ăn được của tao."

"Thì mày có tên đâu mà ăn." Nhắt chui lại vào cổ áo, lần này thò hẳn cái đầu ra, mắt mở thao láo. "Mày cứ nói chuyện với tao suốt đi. Tao im là mày gọi."

"Ừ."

Họ đi tiếp. Cứ dăm bước Giao lại gọi "Nhắt", và con chuột lại đáp "đây, đây, tao đây", giọng mỗi lần một cáu, như vậy là tốt.

Giữa ruộng, Giao dừng lại.

Trên một mảng đất nứt, có dấu chân. Không phải một cái. Cả một hàng. Hai dấu sau dài, hẹp, in sâu, hai dấu trước nhỏ tròn đặt sát nhau, rồi một quãng trống dài, rồi lại hai dấu dài, hai dấu tròn. Kiểu dấu của con gì đi bằng cách nhảy.

"Thỏ," Nhắt thì thào.

Giao ngồi xuống. Nó đặt bàn tay cạnh một dấu chân sau. Dấu chân dài hơn bàn tay nó. Mép dấu sắc, không sụt, không mòn, không một hạt bụi lấp vào, như vừa in xuống lúc chiều. Nhưng giữa lòng dấu, đất đã đổi màu, sẫm như gạch nung lâu ngày.

"Không phải mới," Giao nói. "Đất trong dấu già lắm rồi. Già hơn cả mấy khe nứt."

"Bao lâu?"

"Tao không biết. Lâu tới mức mưa không xóa được. Nắng không xóa được." Nó nhìn theo hàng dấu. Hàng dấu chạy từ phía Sông vào, thẳng một đường, rồi dừng ở giữa ruộng. Không quay ra. "Mấy ngàn năm, Nhắt ạ. Con gì đã nhảy vào đây, rồi không nhảy ra nữa."

Nhắt im. Giao gọi "Nhắt", nó đáp ngay, giọng nhỏ.

"Đây. Tao không quên. Tao chỉ sợ."

Giao đi dọc hàng dấu, tới dấu cuối cùng. Chỗ ấy đất không nứt. Nó phẳng, tròn, rộng chừng một cái chiếu, như có ai từng ngồi đó rất lâu. Ở giữa, đất hơi lõm xuống.

Phía sau lưng nó, cái bóng của nó đổ dài trên mặt đất xám. Giao không để ý. Rồi nó để ý, vì đêm cõi Mão không có trăng, không có đèn, không có gì đủ sáng để đổ một cái bóng dài như thế.

Cái bóng không đổ từ chân nó. Cái bóng đứng tách ra, cách nó ba bước, đặt hai chân vào đúng hai dấu chân sau cuối cùng trên đất. Trên đỉnh đầu bóng, hai cái tai dài từ từ dựng lên.