Cái bóng khổng lồ giữa ruộng không nhúc nhích khi họ tới gần, và mãi tới khi Giao đứng cách nó chừng mười bước, nó mới chậm rãi quay cái đầu to nặng lại, và Giao thấy đó là con trâu lớn nhất mà nó từng thấy.

Ông Trâu, Chủ Bến Sửu, cao gần bằng một nếp nhà. Thân đen tuyền, sừng cong như hai vành trăng úp vào nhau, và trên lưng nó, thay vì bùn, là cả một cánh đồng thu nhỏ, lúa mọc xanh rì như thể nó cõng cả mùa màng của cõi trên vai. Nhưng cái khiến Giao chú ý nhất là đôi mắt. To, đục, chậm rãi, nhưng ở đáy sâu là một thứ ánh sắc lạnh, cái ánh của một kẻ đã ngồi im lặng quan sát mọi thứ suốt mấy ngàn năm và không quên một điều gì.

Sợi dây nợ chạy thẳng từ chân bà Đò và chân Giao, băng qua ruộng, và nối vào một cái vòng mũi bằng đồng đen xỏ qua mũi Ông Trâu. Chính nó là kẻ cầm đầu dây.

"Nhà họ Đò," Ông Trâu cất tiếng, và giọng nó trầm tới mức Giao cảm thấy rung trong lồng ngực hơn là nghe bằng tai. "Mấy trăm năm rồi. Ta tưởng dòng họ ngươi tuyệt tự rồi chứ."

Bà Đò bước lên, dù sợi dây kéo căng làm bà loạng choạng. Bà ngẩng đầu nhìn con trâu khổng lồ, và trong cái dáng bà lão nhỏ bé ấy có một sự cứng cỏi mà Giao chưa từng thấy.

"Ta chưa tuyệt tự, ông Trâu," bà nói. "Ta vẫn còn đây. Và ta biết ta còn nợ ông."

"Biết." Ông Trâu chớp đôi mắt chậm rãi. "Ngươi biết. Vậy mà ngươi bỏ trốn mấy trăm năm. Ngươi vay của ta cái gì, ngươi còn nhớ không, mụ lái đò?"

Bà Đò im lặng. Môi bà run lên, nhưng bà không đáp. Và cái im lặng ấy, Giao thấy, làm đôi mắt Ông Trâu tối lại.

"Ngươi không dám nói trước mặt thằng bé," Ông Trâu nói chậm rãi, và cái nhìn của nó chuyển sang Giao. "À. Ra thằng bé chưa biết ngươi vay cái gì. Thú vị."

Giao đứng thẳng dưới cái nhìn khổng lồ ấy, cố không run. "Ông Trâu. Con là kẻ mà cái nợ này đang quấn vào. Con có quyền biết nó là gì. Nhưng bà Đò chưa kể được. Vậy ông kể đi. Bà con vay ông cái gì, mấy trăm năm trước?"

Ông Trâu nhìn nó thật lâu, và trong đôi mắt đục ấy, Giao thấy một thứ nó không ngờ: sự tò mò. Con trâu tổ đang chấm nó, như một lão nông chấm một con nghé lạ.

"Ngươi là gì?" Ông Trâu hỏi, không đáp câu của Giao. "Ngươi không có mùi bến. Không giờ, không phận. Ta ngồi giữ cái ruộng này từ thuở lập bến, ta chưa từng thấy một đứa như ngươi. Một khoảng trống biết đi, mà lại dám ngẩng đầu hỏi ta."

"Con là kẻ sinh giờ trống," Giao đáp thẳng. "Và con hỏi ông một câu thật. Ông trả lời được không?"

Một cái gì đó lay động trong đôi mắt Ông Trâu. Không phải giận. Gần như là thích thú. Cái con trâu bị cả cõi coi là lù đù chậm chạp này, Giao chợt nhận ra, đang được một đứa trẻ đối xử như một kẻ ngang hàng, dám hỏi thẳng, và có lẽ đã rất lâu rồi không ai làm thế với nó.

"Ta sẽ không kể ngươi nghe bà lão vay gì," Ông Trâu nói cuối cùng. "Không phải vì ta giấu. Mà vì đó là chuyện của nhà nó, nó phải tự nói. Ở bến này, ta không cướp lời của con nợ. Nợ là nợ, nhưng danh dự là danh dự."

Nó cúi cái đầu to xuống, gần Giao hơn, và hơi thở nó phả ra mùi cỏ ướt và bùn ngàn năm.

"Nhưng ta nói ngươi nghe cái luật, để ngươi hiểu ngươi đang đứng ở đâu. Nhà họ Đò vay của ta một thứ rất lớn, mấy trăm năm trước. Chưa trả. Nợ bỏ giữa chừng thì nhân đôi qua từng đời. Giờ nó lớn tới mức bà lão kia cày cả trăm đời cũng không trả hết. Mà ngươi, đứa được nó nhận làm con, giờ cũng mắc phần nợ ấy. Hai kẻ các ngươi, không trả được, thì không rời khỏi bến Sửu. Và không rời được, thì ở lại đây mà cày. Cày cho tới khi..." Nó liếc về phía lão Cày ở xa. "Cho tới khi các ngươi quên mất mình từng là ai."

Giao nhìn theo cái liếc ấy, nhìn con trâu từng là người đang lầm lũi kéo cày trong đêm, và nó hiểu Ông Trâu vừa cho nó thấy chính xác cái tương lai đang chờ nó và bà Đò nếu món nợ không được trả.

"Vậy làm sao trả?" Giao hỏi. "Chắc chắn phải có cách chứ. Không lẽ ông giữ con nợ đời đời chỉ để hành họ?"

"Có cách." Ông Trâu đứng thẳng lại, và cái bóng khổng lồ của nó trùm lên cả nhóm. "Luôn có cách. Nhưng cái cách trả món nợ này, thằng bé giờ trống ạ, không phải thứ ngươi nghĩ đâu. Nó không trả được bằng thóc, bằng vàng, bằng cày cuốc. Nó là một loại nợ khác. Và muốn biết trả bằng gì, thì trước hết, ngươi phải biết bà lão kia đã vay cái gì. Mà cái đó thì ta đã nói, chỉ nó mới kể được."

Nó quay cái đầu về phía bà Đò, và đôi mắt đục ấy nheo lại, sắc lạnh.

"Kể đi, mụ lái đò. Kể cho thằng bé nghe ngươi đã đổi cái gì để vay của ta, cái đêm ngươi tới đây mấy trăm năm trước, khóc lóc van xin ta cứu một đứa nhỏ sinh giờ trống, giống hệt cái đứa đang đứng cạnh ngươi bây giờ."