Cái sức nặng đè lên bà Đò không phải là tưởng tượng, và Giao thấy rõ điều đó khi họ đi tới giữa cánh đồng, nơi một sợi dây bắt đầu hiện ra.

Ban đầu nó chỉ là một cảm giác. Bước chân bà Đò nặng dần, chậm dần, như thể bùn cõi Sửu níu riêng chân bà. Rồi Giao nhìn thấy nó thật, một sợi dây mờ mờ như khói, quấn quanh cổ chân bà, chạy ngoằn ngoèo trên mặt ruộng về phía một chỗ nào đó xa trong đêm. Sợi dây khẽ rung, và mỗi lần nó rung, bà Đò lại nhăn mặt.

"Bà!" Giao lao tới đỡ bà. "Cái dây này là gì?"

Bà Đò đứng lại, thở dốc. Bà cúi nhìn sợi dây quấn chân mình, và trên gương mặt bà, cái nỗi sợ cũ mà Giao thấy lúc nãy giờ hiện ra trọn vẹn.

"Nợ," bà nói, một tiếng ngắn ngủn. "Nó tìm ra ta rồi."

Sợi dây lại rung, mạnh hơn, và từ đầu dây xa trong đêm, một âm thanh vọng lại. Không phải tiếng người. Là một tiếng ngân trầm đục, giống tiếng mõ trâu nhưng nặng hơn, buồn hơn, và nó lặp đi lặp lại một nhịp mà Giao, rùng mình, nhận ra là đang gọi một cái tên. Không phải tên bà Đò. Là tên một dòng họ. Cái họ mà bà Đò mang, cái họ mà Giao chưa từng nghe bà nhắc.

"Ở bến Sửu," ông lái Đêm nói khẽ, tới đứng bên cạnh, "một món nợ đã ngủ thì nằm im. Nhưng một khi có gì đánh thức nó, nó sẽ gọi tên con nợ, và gọi thì gọi tới cùng. Cái vết rò ở bến Tý, cái con thả trăm cái tên đêm rằm, đã làm cả cõi rung động. Nhiều thứ tưởng đã ngủ yên mấy trăm năm nay thức dậy. Trong đó có món nợ này."

Giao thấy ruột gan lạnh toát. Vậy ra chính việc nó làm ở bến Tý, cái việc cứu con Sen, thả trăm cái tên, đã gián tiếp đánh thức món nợ đang hành bà Đò. Cứu được người này lại làm khổ người kia. Không có việc gì trong cõi này là sạch sẽ hoàn toàn.

"Bà mắc nợ gì?" nó hỏi, giọng run. "Bà vay ai? Bao nhiêu?"

Bà Đò lắc đầu, môi mím chặt. "Không phải bây giờ, Giao. Chuyện dài. Và ta chưa sẵn sàng kể."

"Nhưng cái dây này đang hành bà!"

"Ta chịu được." Bà gạt tay nó ra, cố đứng thẳng, cái tính lì của một bà lão đã chịu đựng quá nhiều. "Nợ mới thức, nó còn nhẹ. Nó chỉ mới quấn chân ta thôi. Ta còn đi được."

Nhưng ngay khi bà nói xong, sợi dây khói bỗng rung lên dữ dội, và nó không chỉ quấn chân bà Đò nữa. Nó tách ra một nhánh, một nhánh mỏng hơn, và cái nhánh ấy trườn trên mặt ruộng về phía Giao, quấn lấy cổ chân nó.

Giao cứng người. Cái nhánh dây lạnh như băng, và ngay khi nó chạm vào da, một thứ hiểu biết ùa vào đầu Giao, không phải bằng lời, mà bằng cảm giác: nó cũng đang bị tính vào món nợ này. Nó, đứa được bà Đò nuôi, đứa mang ơn bà, giờ bị sợi dây coi như một phần của nhà bà, một kẻ thừa kế cái nợ.

"Nó quấn cả con!" Giao kêu lên.

Bà Đò quay phắt lại, và lần đầu tiên Giao thấy bà thật sự hoảng.

"Không!" Bà chộp lấy cái nhánh dây quấn chân Giao, cố gỡ ra bằng đôi tay chai sần. "Không phải nó! Nợ này là của ta, không phải của thằng bé! Buông nó ra!"

Nhưng sợi dây không buông. Nó siết chặt hơn, và ông lái Đêm, nhìn cảnh ấy, thở dài một tiếng nặng nề.

"Luật bến Sửu," ông nói khẽ. "Nợ bỏ giữa chừng thì đeo sang đời sau. Bà nuôi thằng bé, coi nó như con, thì với cái nợ này, nó là người nhà bà. Máu mủ hay không, không quan trọng. Cái quan trọng là bà đã nhận nó làm con. Nên nợ của bà, giờ cũng là nợ của nó."

Giao nhìn xuống sợi dây khói quấn chân mình, rồi nhìn bà Đò đang tuyệt vọng cố gỡ nó ra, và một sự thật lạnh lẽo hiện ra trước mắt nó. Nó tới bến Sửu tưởng để giúp bà Đò trả một món nợ của bà. Giờ nó hiểu, cái nợ đó đã trở thành nợ của cả hai. Nó không còn là kẻ đứng ngoài giúp đỡ nữa. Nó đã bị buộc vào, ngập tới cổ, y như bà.

"Bà," nó nói, và giọng nó lạ thay lại bình tĩnh, cái bình tĩnh của kẻ vừa hiểu ra mình không còn đường lùi. "Nếu con cũng mắc cái nợ này, thì con có quyền được biết nó là gì. Bà không kể cho con nghe được nữa. Vì giờ nó không chỉ là chuyện của bà. Nó là chuyện của con."

Bà Đò ngừng tay, nhìn nó, và trong mắt bà, nỗi sợ dần nhường chỗ cho một sự cam chịu đau đớn. Bà biết nó nói đúng. Cái bí mật bà giấu mấy trăm năm, cái bí mật bà đã cố chôn khi bỏ nghề lái đò, giờ đã trườn ra khỏi mồ và quấn lấy đứa trẻ bà thương nhất.

"Được," bà nói khẽ, giọng như gió qua đồng. "Được. Ta sẽ kể. Nhưng không phải ở đây, giữa cánh đồng này. Cái kẻ chủ nợ, cái kẻ đang cầm đầu dây kia, ta phải đối mặt với hắn trước đã. Rồi ta kể con nghe tất cả. Cả cái phần mà mấy trăm năm nay ta không dám kể cho một ai."

Và sợi dây khói, như nghe được lời bà, khẽ rung một cái, rồi kéo căng ra, chỉ về phía cuối cánh đồng, nơi trong màn sương, một cái bóng khổng lồ đang đứng bất động giữa ruộng, lặng lẽ nhìn về phía họ. Chủ nợ. Chủ Bến Sửu. Ông Trâu.