Cây đàn tính này không phải của Piên. Ông Then già ở dãy trọ cũ cho mượn qua Tết, dặn: "Gảy cho nhẹ, dây tôi mới thay." Thùng đàn bầu tròn bọc da rắn đã sờn, cần đàn mòn ở chỗ ngón tay người khác từng bấm, không đúng chỗ tay mẹ. Piên ôm nó vào lòng, ngồi trên bậc đá trên cùng ở bến Tre Ngâm, chiều mùng ba.

Dưới cô hai bậc, thần bến ngồi đó, lưng thẳng, hai tay đặt ngay ngắn trên gối. Chân ông không ngâm nước.

Piên chào bằng tiếng Tày trước. Một câu dài, giọng thấp, câu mẹ vẫn dạy khi gặp người lạ trên đường núi. Ông lão không ngẩng đầu. Cô chào lại bằng tiếng Kinh, chậm hơn, từng chữ.

"Chào ông. Piên chào ông."

"Bản thần y sắc trấn giữ bến này, bảo hộ qua lại, che chở sông nước," ông lão đáp. Giọng ông đều, không lên không xuống, đúng thể thức, đúng thứ tự.

"Dạ." Piên chớp mắt. "Ông ăn Tết chưa?"

"Bản thần y sắc trấn giữ bến này."

"Piên hỏi ông ăn Tết chưa, mà nè."

"Bản thần y sắc trấn giữ bến này, bảo hộ qua lại, che chở sông nước."

Cô nhìn ông lão. Mắt ông đục, nhìn thẳng ra mặt sông, không chớp. Cô đã gặp nhiều thần. Thần núi ở Khuổi Tính hay giận dỗi, đòi muối, đòi rượu, chửi người ta bằng giọng ồm ồm. Thần suối thì hay cười. Thần cây già ngái ngủ, hỏi ba lần mới trả lời một. Nhưng chưa thần nào trả lời cô đúng một câu, từng chữ, như đọc bia.

"Ông tên gì?" cô hỏi.

"Bản thần y sắc trấn giữ bến này."

"Tên ông, không phải sắc."

"Bản thần y sắc trấn giữ bến này, bảo hộ qua lại."

"Ông có nhớ mình từng ngồi ngâm chân không?"

Ông lão không đáp. Câu hỏi trôi qua mặt ông như nước qua đá.

Cô gảy dây đàn. Một nốt.

Ông lão nghiêng đầu. Rất nhẹ.

Cô gảy tiếp, và cất giọng hát. Một câu ru, câu mẹ vẫn hát cho thằng Toòng ngủ, giai điệu mềm, chậm, ba nốt đi xuống rồi một nốt đi lên. Không phải câu Then, không có lời khấn, không có cửa nào để mở. Chỉ là bài ru.

Ông lão nghe. Ông gật. Gật đúng nhịp, một nhịp một cái, như người ta dạy cho gật. Hết câu thứ nhất, ông gật. Hết câu thứ hai, ông gật.

Không có tiếng nào ngân theo.

Hồi ở bản, hát ru cho thần núi, cô nghe cả khe đá ngân lại. Hát cho thần suối, nước chảy xiết hơn hai nhịp. Giờ chỉ có gió, và tiếng dây đàn đứt đuôi, tan vào mặt sông xám.

Cô ngừng hát.

Tiếng chân chạy trên bậc đá. Con Mẹt ôm hai cái bánh rán trên lá chuối, tóc tết bay, hơi thở phì phò.

"Chị Piên! Bà Hợi mới rán, còn nóng!"

"Cám ơn Mẹt."

"Của chị." Con Mẹt đưa cô một cái, cái còn lại đặt lên bậc đá, ngay cạnh chân ông lão, ngay ngắn. "Cái này cho ông bến."

"Mẹt thấy ông không?"

"Tôi không thấy." Con Mẹt vỗ vỗ tay phủi vụn bột. "Lệ xóm. Tết thì để một cái bánh cho ông bến. Ông không ăn thì chim ăn."

"Ông không ăn?"

"Có ông ăn thì tôi cũng không biết." Con bé cười. "Chị hát gì thế?"

"Hát ru."

"Ru ai?"

"Ru thằng em, hồi nó còn bé."

"Chị có em à?"

"Em trai. Toòng. Năm nay mười hai."

"Chị nhớ nó không?"

Piên nuốt miếng bánh. Bột nóng, nhân đậu ngọt, hơi mặn. "Nhớ."

"Ông bến ngủ chưa?"

Piên nhìn ông lão ngồi thẳng lưng. Mắt ông mở, hai tay đặt trên gối, mặt nhìn ra sông.

"Chưa. Ông còn đang trực."

"Trực là sao?"

"Là canh."

"Canh gì?"

"Canh bến."

"À." Con Mẹt gật. "Thế chắc ông mệt."

"Piên không biết."

"Chị hát hay lắm," con Mẹt nói, miệng đầy bánh. "Hay hơn mấy bà hát hội xóm."

"Piên hát cho ông nghe, ông có nghe đâu."

"Ông nghe. Tôi thấy ông gật."

"Gật vậy là nghe?"

"Thì gật là nghe." Con Mẹt nhún vai. "Tôi gật thì tôi nghe mà."

"Mẹt gật mà nghe thật." Piên nhìn ông lão. "Ông này gật không nghe."

"Tôi thì mệt nếu phải ngồi thẳng cả ngày." Con Mẹt thè lưỡi. "Ông Cả bắt tôi ngồi thẳng lưng một canh giờ để tập, tôi mệt gần chết."

Hai đứa im, ăn bánh. Hơi nóng của bánh xua cái lạnh chiều xuân. Mặt sông lăn tăn gợn. Bên kia bến, một ông lái đò lười biếng chống sào, miệng hát nghêu ngao một câu hò lạc giọng. Ông hát sai, và không ai sửa.

"Ông lái đò kia hát dở ghê," con Mẹt nói.

"Dở mà vui."

"Vui thì được."

Piên nghĩ tới mẹ. Mẹ cũng cầm đàn ba dây, ngồi bên bếp nhà sàn, tay vẫn gảy. Nhưng mẹ không hát. Mẹ mất giọng từ đêm đạo binh, từ đó hỏi gì cũng chỉ đáp bằng tay. Nhưng giờ, nhìn ông lão thần bến ngồi thẳng lưng trước mặt, cô thấy hai cái im này không giống nhau. Cái im của mẹ còn có người ở trong. Cái im này thì không có ai.

"Chị Piên," con Mẹt gọi. "Chị khóc à?"

"Không. Khói bánh."

"Bánh có khói đâu."

"Có chứ."

"Ừ." Con Mẹt nhìn cô một lúc, rồi quay sang nhìn mặt sông. Con bé không hỏi thêm.

Chiều xuống. Piên đứng dậy, ôm đàn. Cô bẻ đôi cái bánh rán còn lại của mình, đặt nửa lên bậc đá, cạnh cái bánh của con Mẹt. Cô cúi chào thần bến, đúng phép, hai tay chắp. Ông lão không nhìn xuống bánh, không nhìn cô. Ông nhìn sông.

Cô quay đi. Sau lưng, tiếng cánh chim vỗ khẽ. Một con sẻ sà xuống bậc đá, nhảy hai bước, rồi mổ.