Nhà chung đêm ba mươi sáng đèn. Bàn thờ tổ đặt ở gian giữa, bài vị cũ vẫn đứng đó, sơn son tróc từng mảng, hàm dài tôn hiệu mờ đi vì khói. Hai bên đèn dầu, hai mâm ngũ quả, nén hương cắm sẵn chờ đến giờ thắp. Thợ trong xóm ngồi quanh, đàn ông một bên, đàn bà một bên, trẻ con chen giữa, ai cũng mặc áo mới nhất, đứa nào đứa nấy cứ ngẩng nhìn ra cửa.

Trên xà ngang, thanh gỗ mít mới thay hồi tháng Chín còn sáng màu giữa những thanh xà sẫm. Rét lùa vào kẽ phên. Thanh mít co lại, kêu từng tiếng ngắn.

Tách. Tách.

Kình ra ngồi ở hiên. Gió lạnh quất vào mặt. Nó kéo vạt áo che ngực, Cộc nằm trên vai, đầu gục vào cổ nó.

"Giờ cha tựa vô đâu?" Kình hỏi. Nó không nhìn Cộc, mắt nhìn ra sân tối.

Cộc không đáp. Nó ngẩng đầu, đưa khúc tay cụt, gõ một cái lên trán Kình. Đúng giữa trán, nhẹ, rõ.

Kình chờ. Cộc rụt tay lại.

"Pháo nhà ai nổ sớm," Cộc nói.

Xa xa, một tràng pháo đì đẹt vang lên, rồi tắt.

"Cha gõ chi vậy?" Kình hỏi.

"Muỗi."

"Giữa mùa rét làm gì có muỗi."

"Thế thì ruồi."

"Cũng không có."

"Thế thì gõ cho vui." Cộc ngáp. "Mày hỏi nhiều quá. Giao thừa mà hỏi cái gì."

Kình không hỏi thêm. Nó biết có những câu hỏi, hỏi một lần là đủ.

Nó ngồi im. Nó đếm. Mấy vị thần hồi ở bản. Khế ước trong kèo nhà ông quan. Gỗ co ở xưởng, cái đêm nó mở miệng nói với gỗ. Sân gỗ đêm mười một, mùn cưa xoáy quanh mắt cá. Mỗi lần nó đứng trước một cái gì đó, không cầm giấy, không cầm ấn, chỉ có hai bàn tay không và cái miệng. Nó không cộng lại. Nó chỉ đặt bàn tay xuống, nắm lấy cổ chân Cộc.

Thanh mít trên xà kêu dày hơn. Tách. Tách tách. Rồi một chuỗi, như hạt đậu đổ lên mâm đồng.

Cụ Khoan ngồi trong nhà, chân gác lên cái ghế thấp, tay chống gậy. Cụ nói vọng ra, giọng gọn:

"Gỗ mới, rét nó kêu."

Kình quay lại.

"Chú Mái Chèo ra nói với nó một câu như ở xưởng đi," cụ Khoan nói. "Cho cả xóm ngủ."

Thằng Ngãi ngồi ở chiếu ngoài cùng, đang bóc hạt dưa, cười hề hề. "Thằng này nói với gỗ thật đấy cụ ạ. Hồi ở xưởng gỗ nào nghe nó cũng im."

"Tôi nghe thằng Ngãi kể nhiều lần rồi," cụ Khoan nói. "Kể mãi mà chưa thấy."

Cả nhà chung quay nhìn Kình. Tạo cầm chén trà, Ngãi cầm hạt dưa, con Mẹt ngồi sát bà nội nó, tay nắm vạt áo. Ông Cả không quay, ông đứng trước bàn thờ, lưng thẳng, tay cầm nén hương chưa thắp.

Kình đứng dậy. Nó đứng ở ngưỡng cửa, tay vịn khung. Nó mở miệng.

Rồi nó khép lại.

"Con không biết nói với gỗ, cụ," nó nói. "Hôm đó nó tự thôi."

"Tự thôi?" Ngãi hỏi.

"Dạ. Nó tự thôi."

"Gỗ biết tự thôi à?"

"Chắc nó mệt."

"Mệt hay sợ?" Tạo hỏi.

"Dạ, con không biết."

"Cái thằng này." Tạo cười, lắc đầu. "Ai khen nó nói giỏi chứ."

"Chú Hai nói vậy là chê hay khen?" Ngãi hỏi.

"Chê."

"Thế mà cháu cứ tưởng khen."

Cả nhà cười, nhẹ. Thanh mít trên xà kêu thêm một tràng, tách tách tách, rồi chùng đi như người thở hắt. "Thôi, để gỗ kêu," cụ Khoan nói. "Gỗ kêu là gỗ còn sống. Gỗ im mới đáng lo."

"Cụ nói chuyện gỗ nghe như chuyện người," Tạo nói.

"Gỗ với người khác nhau mấy." Cụ gõ gậy xuống nền. "Cũng co, cũng nở, cũng mục."

Cụ Khoan gật gù, không nói gì nữa. Con mắt tốt của cụ nhìn Kình rất lâu, ánh nhìn không dò xét, như nhìn một đứa cháu vụng.

Nó quay ra hiên. Cộc không nói câu nào một lúc, rồi mới hỏi, giọng nhỏ:

"Mày nói dối giỏi hơn tao tưởng."

"Con có nói dối đâu."

"Mày nói nó tự thôi."

"Nó tự thôi thiệt."

"Ờ." Cộc dụi trán vào cổ nó. "Thì cũng không sai."

"Cha."

"Gì."

"Cha ngủ đi."

"Giao thừa ai ngủ."

"Con ngủ."

"Mày ngủ thì tao thức coi."

Tiếng pháo rộ lên. Nhà này, nhà kia, cả xóm nổ cùng lúc, tiếng đì đùng chạy dọc ven sông, khói trắng lẫn vào bóng tối. Giao thừa.

Trong nhà chung, ông Cả châm nén hương, đưa lên trán, vái ba vái. Môi ông động, khấn ngắn, tiếng Bắc quê khô khốc. Thợ đứng sau ông, ngả đầu theo. Hương bốc lên thẳng, khói xanh mảnh.

Xà cũ trên bàn thờ kẹt khô một tiếng. Kẹt. Như người già hắng giọng trước khi nói.

"Tổ hắng giọng rồi!" một thợ già reo lên, giọng mừng. "Năm nay ăn nên!"

"Ăn nên, ăn nên," mấy giọng khác theo. Con Mẹt vỗ tay. Ngãi cười hề hề, hạt dưa rơi lả tả.

Kình ngồi ngoài hiên, nghe rõ tiếng hắng giọng ấy, từng nhịp. Nó nhớ nó. Nó nhớ âm kẹt khô ấy như nhớ tiếng gọi tên.

Qua giao thừa, thợ giải tán dần. Đàn bà bế con về nhà. Ông Cả cất hương, đi ngủ. Cụ Khoan chống gậy ra cửa, nhìn Kình, gật một cái, rồi đi.

Kình đứng dậy. Nó đi vào nhà chung, qua gian giữa đã vắng, qua bàn thờ còn nghi ngút khói. Nó chọn một cái chiếu trải sát vách, ngay dưới thanh mít mới đang kêu, và nằm xuống.

"Chú Mái Chèo," tiếng Ngãi thì thào từ chiếu bên kia, "chú nằm đó không sợ gỗ rơi vào mặt à?"

"Rơi thì rơi."

"Nó kêu như vậy ngủ được hả?"

"Được."

"Thằng này." Ngãi lăn người. "Chúc mừng năm mới."

"Chúc mừng."

Nó nhắm mắt. Cộc leo lên ngực, cuộn tròn, nhỏ và ấm.

Thanh mít kêu. Tách. Tách tách.

Nó để nó kêu.