Xe bò dỡ sổ từng bó xuống gian giao sổ cạnh nhà kín. Mỗi bó buộc lạt tre, mỗi bó treo một thẻ ghi tên tổng. Tri Tôn, Vĩnh Hưng, Cao Lãnh, Thới Bình, những tên Khuê chỉ nghe trong lúc chép danh mục. Mùi giấy ẩm lẫn mùi bùn đường xa bốc lên từ mỗi bó, hơi chua.

Khuê ngồi ở bàn đối chiếu, bút son trong tay, đèn dầu đặt bên khuỷu. Hôm nay là hai mươi ba tháng Chạp. Cô đánh dấu bó nào vào, bó nào ra, ghi tên tổng vào sổ nhập. Qua vách, tiếng chày rơi đều, nặng, như cối giã gạo nhà ai giã suốt đêm.

Thình. Thình. Thình.

Thư lại mới ngồi bên cạnh, người trẻ, mới vào Phòng được hai tháng, mặt còn non, tay cầm bút cứ run nhẹ. Anh ta ngó vách, rồi ngó Khuê, rồi ngó thư lại già ở bàn đầu.

Thư lại già đang ăn khoai luộc như mọi bữa. Ông vừa nhai vừa nói, giọng như giải thích việc thường:

"Năm ngoái Táo không lên, Thiên Tào mù một tháng. Mù một tháng, sổ lệch. Sổ lệch thì thiệt hại ai? Thiệt hại chúng ta, đứa chép lại. Năm nay khí cụ kết sổ, Táo lên hay không cũng thế."

"Dạ, nếu có dòng không rõ thì sao ạ?" thư lại mới hỏi.

"Đè dấu. Coi như xóa."

"Xóa rồi thì sao?"

"Thì sổ sạch." Ông nuốt miếng khoai. "Sổ sạch là mục đích. Chú hỏi ngược quá."

"Dạ, con xin lỗi."

"Không cần xin. Hỏi thì hỏi, nhưng hỏi xong nhớ chép." Ông liếc sang Khuê, cười nhẹ, tay cầm củ khoai chỉ về phía cô. "Con nhỏ này cả năm nay không hỏi một câu. Chữ đẹp nhất Phòng. Chú học."

Khuê cúi đầu. "Thưa, con cám ơn."

Một viên lính bước tới, giọng cộc lốc: "Thư lại Vũ, Học chính cho mang bó bản chép vào nhà kín. Gấp."

Khuê đứng lên, ôm bó bản chép, bước theo lính.

Nhà kín nóng hơn cô nghĩ. Một ngọn đèn lớn treo giữa, ánh vàng đục. Khung gỗ cao hai đầu người đứng chiếm gần hết gian. Cô thấy lần đầu: một cái chày bập bênh, gỗ lim đen bóng dầu, một đầu nâng lên hạ xuống nhịp nhàng. Một cái trục lim, thô, nặng, xoay quanh. Và một vòng khối gỗ nhỏ xếp theo hình tròn, mỗi khối chạm chữ ngược, nét đen bóng.

Hai lính quay trục, từng vòng đều. Mỗi vòng, chày hạ một lần. Chày hạ xuống, một trang sổ bếp nằm dưới nhận một dấu giáp trang. Son đỏ. Hệt dấu trang trước. Hệt dấu trang sau.

Cô đứng sững.

Một thư lại trong nhà kín đón bó bản chép, bảo: "Đưa đây, đặt kia." Cô đặt xuống bàn. Anh ta rút từ bó một tờ phiếu kết in sẵn, kẹp đầu một cuốn sổ, đưa xuống dưới chày. Chày hạ. Dấu son đóng lên.

Cô nhìn tờ phiếu. Nét chữ trên đầu phiếu, tiêu đề in sẵn, cô nhận ra ngay. Chữ của cô. Chép từ tháng Sáu. Nét ngang, nét sổ, và chấm nghiêng ở đầu chữ "thần" trong hai chữ Táo thần.

"Thư lại," cô hỏi, giọng đều. "Phiếu này in từ bản chép nào?"

"Bản mẫu của Phòng Tinh Giản. Thư lại Vũ chép."

"Có lỗi không?"

"Không. Chữ ngay nhất trong tất cả bản mẫu, nên Phòng chọn."

Cô gật. Cô không nói thêm.

Góc nhà kín, Thạc đứng cạnh một cái bàn nhỏ, cầm sổ đếm. Ông gật đầu với Khuê, không nói gì. Mặt ông tối, ánh đèn lớn chỉ hắt lên một nửa. Cô gật đầu đáp lại.

Tiếng chày. Thình. Thình.

Cô đi ra, về gian giao sổ, ngồi lại bàn. Thư lại già ngừng nhai khoai.

"Con thấy rồi à?"

"Dạ."

"Đẹp không?"

Cô nghĩ. "Thưa, đều."

"Đều là đẹp." Ông gật đầu. "Mười năm trước một cái ấn phải thợ khắc năm ngày. Giờ một đêm kết được ngàn cuốn."

"Thưa, một đêm kết được bao nhiêu bếp?"

"Bằng Táo cả nước một năm."

"Còn chỗ nào không kết được?"

Ông cười, nhẹ, như nghe trẻ con hỏi. "Chỗ nào không có trong sổ thì không cần kết."

Cô gật. Cô không hỏi thêm. Cây bút son trong tay cô lúc này nặng hơn buổi sáng, nặng như một cây đục.

Thư lại mới nhìn cô, môi mấp máy như muốn nói gì, rồi cúi xuống, tiếp tục đánh dấu. Một lúc sau, anh ta thì thầm, sợ thư lại già nghe:

"Thư lại Vũ, cô có thấy... cô có thấy gì lạ không?"

"Lạ thế nào?"

"Tôi không biết nói. Mỗi lần chày hạ, trong bụng tôi nó... nó chùng xuống một cái."

"Anh ngồi lâu rồi, chắc mỏi."

"Dạ, chắc mỏi." Anh ta cười gượng. "Mà tôi ngồi trong gian này, tiếng chày cứ vọng vào xương."

"Nghe riết sẽ quen."

"Sẽ quen thật không?"

"Thư lại già bảo vậy."

"Thư lại già ăn khoai quen rồi." Anh ta nói, rồi hoảng, đưa tay bịt miệng.

Khuê cười, rất khẽ, lần đầu trong ngày. "Anh yên tâm. Tôi không nghe."

"Dạ, tôi cám ơn cô."

"Anh đánh dấu bó Thới Bình chưa?"

"Dạ, chưa."

"Đánh đi. Ghi cho đúng tên tổng, đừng viết tắt. Bó đó gấp, xe bò chờ ngoài cổng từ trưa."

Đêm. Chày đập, tiếng son dập. Xe bò dỡ bó sổ này, chở bó sổ khác. Cô ngồi đánh dấu từng bó, ghi từng tên tổng. Tri Tôn. Cao Lãnh. Thới Bình. Đèn dầu hao một nửa, cô thay dầu một lần, thư lại già ngủ gục trên bàn, miệng còn ngậm miếng khoai.

Tới tối khuya, sổ chồng lên đã kín một vách, gáy sổ quay ra ngoài, mép giấy đỏ một vạch giáp trang chạy thẳng từ dưới lên trên. Đều như ngói lợp.

Khuê đứng dậy, bước lại chồng sổ. Cô đặt bàn tay lên gáy chồng trên cùng.

Giấy ấm. Ấm như vừa có người ngồi lên.