Mùn cưa xoáy quanh mắt cá chân Kình, thành một vòng nhỏ, quay chậm. Nó không có sắc. Nó không có mực, không có ấn, không có tờ giấy nào ghi tên nó. Nó có một cái mái chèo dựng bên chân, một cái nón lá, và một con Cộc trên vai đang nín thở.

Nó cởi nón lá ra, cầm trong tay.

Bà Đa Bến đã đứng lên hẳn. Bóng bà mờ, khói lò xuyên qua mà không lay. Ông lão áo the quay đầu nhìn nó. Người đàn bà quấn vải đỏ nhìn nó. Mấy đứa nhỏ ngẩng lên khỏi đầu gối.

Nó nói. Không lớn, không theo thể thức nào, như hỏi một người lớn trong xóm.

"Con xin bà dừng. Con không có giấy. Trong này có con Mẹt mười sáu tuổi. Có ông Cả, ổng đẽo cái trục mà không biết cái trục để làm gì. Có mấy chục người làm ra mấy cái mảnh mà không biết mảnh gì. Bà đốt thì sáng ra Giám bắt thợ khác vô làm lại, có thêm mười thằng Tỵ." Nó cúi đầu. "Con xin."

Gió bấc thổi tạt qua sân. Không ai nói gì.

Ông lão áo the rút tay khỏi vách nhà kín. Tiếng ván rên ngừng. Mấy đứa nhỏ cởi trần ngồi xuống đống ván, chân đung đưa. Không phải vì sợ. Chúng chỉ ngồi, như trẻ con ngồi chờ người lớn nói xong.

Người đàn bà quấn vải đỏ bước tới một bước, gần Kình hơn. Bà ta nhìn nó lâu. Cái nhìn ấy không giận. Giống cái nhìn của người đàn bà trong xóm khi thằng cháu đi xa về, gầy, da đen sạm, tay chai, mà vẫn cười.

Trên nóc nhà kín, lửa xanh tắt từng đốm, từ đầu hồi vào giữa. Hết đốm này tới đốm kia, nhẹ như ai thổi nến.

Bà Đa Bến đặt cái ấm đất xuống nền sân. Tiếng ấm chạm đất nghe như tiếng cục đá chạm vào cục đá.

"Mày đứng phía nó," bà nói.

Kình ngẩng lên.

"Con đứng phía người ngủ."

"Người ngủ dậy lại làm tiếp cái máy."

Kình mở miệng. Không có câu nào. Nó nuốt khan, ngón tay siết cán mái chèo.

"Mày không có câu trả lời."

"Dạ, không có."

"Thật thà." Bà nhặt ấm đất lên. Khói lò chảy qua tay bà. "Đứng giữa thì hai bên cùng xô mày, bên này vì mày không đủ phía nó, bên kia vì mày không đủ phía tao."

"Con biết."

"Biết rồi còn đứng?"

"Con không biết đứng chỗ nào khác."

"Mày có cha." Bà liếc vai nó, rất nhanh. "Cha mày đứng phía nào?"

"Cha đứng phía con."

"Thế thì có người đứng với mày." Bà ngừng. "Tao không giận mày. Tao chưa tha."

"Dạ."

"Tao còn ghi."

"Bà ghi gì?"

"Ghi bao nhiêu cây." Bà hạ giọng. "Mày ghi bao nhiêu người?"

Kình không đáp được.

Bà nhìn nó thêm một nhịp. Rồi bà không còn đó. Không phải biến mất bằng một làn khói hay một ánh sáng, mà đơn giản là chỗ bà đứng chỉ còn mùn cưa xoáy, thấp, quay chậm. Ông lão áo the, người đàn bà, mấy đứa nhỏ, cả vòng người đứng giữa các chồng ván, dần dần cũng chỉ còn là chồng ván.

Kình đứng nguyên. Cộc trên vai nó thở ra một hơi dài, nghe như bễ rách.

"Mày làm cái trò gì vậy," Cộc nói, rất khẽ.

"Con xin."

"Tao nghe. Tao hỏi mày làm cái trò gì."

"Con không biết nói cách khác."

"Mày nói hay hơn tao tưởng." Cộc nghẹn một cái. "Tao tưởng mày sẽ nói câu nào đó về đạo lý."

"Con hết đạo lý rồi."

"Hết thì thôi. Tao thích mày hết."

Lò rèn chỉ còn khói. Lửa tranh đã bị ông Cả dập tắt bằng một xô nước cuối, mái tranh sụp một mảng, đen nhẻm. Ở đầu hàng, ông Cả đứng xách cái xô rỗng, áo ướt dính vào ngực, nhìn về phía giữa sân.

Tiếng chân, tiếng giáp lạo xạo. Một ngọn đèn giơ cao đang tới.

Thạc đi đầu, theo sau bốn lính. Ông khoác vội cái áo the ngoài áo ngủ, tóc xổ một bên, nhưng bước vẫn đều như đang đi nghiệm thu. Đèn ông giơ lên, quét qua sân gỗ, qua nhà chạm, qua lò rèn cháy dở, qua nóc nhà kín còn nguyên. Rồi ánh đèn dừng lại ở giữa sân.

Kình đứng đó, nón lá trong tay, mái chèo dựng bên chân, mùn cưa quanh mắt cá.

Thạc nhìn nó. Nhìn vòng mùn cưa quanh chân nó. Nhìn cả sân trống, không một chồng ván nào ở gần nó mười bước. Ông cúi xuống nhìn kỹ hơn, rồi lại ngẩng lên.

Lính hỏi nhỏ: "Thưa Học chính, người này..."

"Không việc gì." Thạc không rời mắt khỏi Kình. "Đêm gió bấc, lò rèn bén lửa. Thợ đã dập kịp. Ghi vậy."

"Thưa, còn ngọn lửa xanh trên nóc..."

"Anh thấy lửa xanh?"

Người lính lúng túng. "Dạ, hồi nãy... có vẻ."

"Hồi nãy anh đang chạy." Thạc nói bằng giọng đều đều. "Chạy trong đêm gió bấc thì thấy nhiều thứ. Ghi: gió bấc, thợ dập kịp, không thiệt hại."

"Dạ, dạ."

Ông quay lại, nói với Kình, mắt vẫn dừng trên mặt nó:

"Cậu về chỗ ngủ."

Kình không động. Nó định nói một câu nhưng không biết câu nào.

"Cậu về chỗ ngủ," Thạc lặp lại, nhỏ hơn.

"Dạ."

"Mai còn điểm danh."

"Dạ."

"Tôi không hỏi cậu đứng đây làm gì."

"Dạ."

"Cậu cũng đừng nói." Ông ngừng một nhịp. "Chuyện của cậu đêm nay không có trong sổ."

Ông xoay người, dẫn lính đi. Ông Cả vẫn đứng đầu hàng thợ, tay xách xô, nhìn cả hai, rồi nhìn Kình, rồi nhìn xuống chân.

Kình cúi xuống nhặt mái chèo.

Tay nó run. Nó nắm cán, nhấc lên, nhưng cán chèo gõ vào cục gạch dưới chân, lách cách. Nó nhấc lại, run mạnh hơn, và cán lại gõ lách cách. Lần thứ ba, nó phải dùng cả hai bàn tay siết cán thật chặt mới nhấc lên được khỏi nền sân, gân tay nổi lên, hơi thở vỡ thành từng nhịp.