Kình đạp cửa lán tốp chạm. Cánh phên bật vào trong, khói ập ra, nóng và hôi mùi tranh cháy.

Con Mẹt đang ngồi dậy trên chiếu, tóc tết một đuôi xổ tung, hai tay ôm cái túi đồ nghề vào ngực. Chàn chạm lòi ra khỏi miệng túi, lưỡi thép sáng loáng ánh lửa. Nó nhìn Kình, mắt tròn, miệng há, không thốt được tiếng nào.

"Đi!" Kình quát.

"Chú Mái Chèo..."

"Đi! Ra!"

Nó nắm cổ tay con bé lôi dậy. Con Mẹt đứng lên, chân vấp chiếu, rồi bỗng vùng lại, giật tay ra.

"Khối gỗ!"

"Bỏ!"

"Khối gỗ tôi chạm dở! Ông Cả đánh chết tôi!"

"Ông Cả ở ngoài kia." Kình nắm lại cổ tay nó, chặt hơn. "Ổng còn sống thì mới đánh được Mẹt. Đi."

"Nhưng..."

"Muốn ổng đánh thì phải sống. Đi!"

Con Mẹt nhìn khối gỗ mít nằm trên bàn chạm, nửa chữ ngược còn dở, rồi nhìn lại Kình. Nó thở ra một hơi run, nuốt xuống, để Kình kéo ra cửa. Khói tràn vào từ vách giáp lán rèn, bò dưới mái như con rắn xám. Hai đứa cúi người chạy.

Ngoài sân, hàng thợ đã xếp thành một đường dài từ ao đến chân vách lán rèn. Xô nước chuyền tay nhau, ai cũng im, chỉ có tiếng nước đổ và tiếng thở. Ông Cả đứng đầu hàng, giơ tay hô theo nhịp, giọng Bắc khô khan: "Một. Hai. Đổ." Ông không hỏi Kình đã đi đâu. Mắt ông liếc thấy con Mẹt còn đứng được, liếc một cái, rồi quay về xô nước.

"Mẹt vô hàng," Kình nói. "Đứng sau chú Hai."

"Chú đi đâu?"

"Tui có việc."

"Việc gì?"

"Việc mà Mẹt không cần biết." Nó đẩy lưng con bé. "Vô."

"Chú Mái Chèo."

"Gì nữa?"

"Lửa này lạ lắm." Con Mẹt chỉ lên nóc. "Lửa xanh. Bà nội tôi nói lửa xanh không cháy nhà."

"Bà Mẹt nói đúng."

"Thế nó cháy cái gì?"

"Tui không biết." Kình nói dối, và nó biết con bé cũng biết nó nói dối. "Vô hàng đi."

Con Mẹt chạy vào hàng. Kình quay lại giữa sân gỗ.

Bà Đa Bến chưa động. Thần lậu đứng thành vòng quanh khung nhà kín, im lặng, gió bấc xô qua người họ mà không lay vạt áo nào. Ông lão áo the đã đặt bàn tay lên vách nhà kín, chỗ ấy ván rên, rên dài, nghe như người già rên khi trở mình.

"Bà!" Kình thở hổn hển chạy tới. "Bà dừng lại. Đừng đốt."

Bà Đa Bến ngẩng nón mê lên. "Ván này là bà con tao."

"Con biết."

"Đốt thì nó được về."

"Về đâu?"

"Về đất." Bà nói đơn giản, như nói về cái chợ. "Gỗ đốn rồi thì mục hai trăm năm, cháy thì một đêm."

"Đốt nhà kín thì cháy luôn lán ngủ."

"Người chạy được."

"Gỗ không chạy được, con biết. Nhưng người..."

"Người chạy được. Gỗ không chạy được." Bà lặp lại, không gắt. "Mày nói với ai?"

Kình nghẹn. Nó nhìn quanh. Lửa xanh trên nóc nhà chạm đã lan sang nóc nhà kín, một hàng đốm nhỏ bò theo nóc ngói. Lính khiêng xô chạy tới chạy lui giữa đám thần mà không thấy ai, có người suýt đụng phải người đàn bà quấn vải đỏ, rẽ ngang theo bản năng, miệng chửi mà không biết chửi gì.

Nó kể. Không theo thứ tự nào.

"Con Mẹt. Mười sáu tuổi. Mới lúc nãy con bé đòi vô lấy khối gỗ nó chạm dở. Ông Cả. Ổng đẽo cái trục mà không biết cái trục để làm gì. Thằng Ngãi. Chú Hai Tạo. Mấy thằng học trò mài cưa cùng hàng với con, đứa mười ba, đứa mười bốn..."

Nó dừng. Cổ họng khô.

"Ở đây chết một đứa rồi," nó nói. "Thằng Tỵ. Mười bốn tuổi. Ba quan."

Người đàn bà quấn vải đỏ quay mặt đi. Bà ta không nói gì. Mấy đứa nhỏ cởi trần ngồi sụp xuống, đứa nào cũng ôm đầu gối.

Bà Đa Bến không quay.

"Ba quan," bà nói. "Cây tao không được đồng nào."

"Con biết."

"Mày biết nhiều quá."

"Thằng Tỵ cũng là người, bà."

"Tao có nói nó không phải người đâu." Bà cầm ấm đất lên, lấy vạt áo chùi. "Tao nói cây của tao không được đồng nào. Mày so sánh làm gì?"

"Con không so sánh."

"Thế mày đứng đây làm gì?"

"Con xin."

"Xin gì?"

Cộc ghé tai nó, giọng khàn, gấp: "Mày tính làm gì thì làm lẹ. Lửa lan ra cổng lính rồi."

Kình nhìn lên. Lửa xanh đã chạy tới cạnh cửa nhà kín, ngay trên đầu khung gỗ cao hai đầu người. Một lưỡi lửa đỏ từ lò rèn liếm qua cột cổng, lẫn vào lửa xanh, thành một màu tím sẫm chưa từng thấy.

Nó nhìn bà Đa Bến. Nó nhìn ông lão áo the. Nó nhìn người đàn bà và mấy đứa nhỏ, rồi nhìn cái nhà kín.

"Bà nói đúng," nó nói.

"Tao biết."

"Con không có lý nào cãi."

"Biết nữa." Bà đứng lên, cái ấm đất kéo theo một vệt khói. "Thế còn đứng?"

"Con không có giấy. Không mực, không ấn."

"Tao không cần giấy."

"Vậy bà cần gì?"

"Tao cần mày biết mày đứng ở đâu."

Kình không trả lời. Nó tháo mái chèo trên lưng xuống.

Từ phía hàng thợ, giọng ông Cả vọng sang, to hơn mọi khi, gió cuốn từng mảnh: "Đổ! Đổ vào chân vách! Đừng đổ lên mái, mái bén rồi!" Có tiếng ai chửi, tiếng ai kêu nước hết, tiếng Tạo gắt lại: "Không hết! Ao còn đầy!" Một xô nước tạt sượt qua chỗ ông lão áo the, nước xuyên qua người ông như qua làn sương, rơi xuống nền sân.

Nó đi ra giữa sân gỗ, chỗ không có chồng ván nào. Nó dựng cán mái chèo xuống nền đất, ngay cạnh chân, bản chèo hướng lên trời. Tay nó vịn cán. Nó đứng, như đã từng đứng trước tờ yết ở bến sông Cái, chờ người ta hỏi nó cầm cái gì.