Tới phiên Kình thắp nhang. Giờ Hợi, lán ngủ đã thưa tiếng ngáy, bàn thờ tổ tốp thợ dựng trong góc lán chỉ là một tấm ván kê trên hai cục gạch, bát hương sành mẻ miệng. Kình chùi tay vào vạt áo, rút ba que, châm vào ngọn đèn dầu. Que nhang bén lửa, đỏ đầu, khói bốc mảnh.

Nó cắm ba que vào bát.

Ba que cùng tắt một lúc. Khói thẳng lên một gang rồi đứt, như bị ai dùng ngón tay bóp.

Kình đứng nhìn bát hương. Đầu ba que nhang còn đen, không một chấm đỏ.

"Tổ không nhận," Tạo nói khẽ. Chú ngồi dậy ở chiếu gần, lưng dựa vách, tay vẫn cầm chiếc đục nửa mài.

"Chắc ẩm."

"Nhang tốt hôm qua mới mua." Tạo chùi đục vào đùi. "Thắp lại."

Kình thắp lại. Lần này nó che tay quanh ngọn đèn, bước chậm. Que nhang bén lửa, cắm vào bát. Khói bốc lên, thẳng, thẳng, rồi tắt.

Ba que. Cùng lúc.

Dưới chiếu nó, tấm ván đa lạnh toát. Không một tiếng. Cộc trên vai nó dựng lông, mắt nhìn ra phía phên.

"Đừng thắp nữa," Cộc nói.

"Sao vậy cha?"

"Có đông lắm."

"Đông gì?"

"Đông như chợ phiên."

Kình ngoảnh ra. Phên lán đen kịt, không thấy gì. Nhưng tai nó bắt đầu nghe thấy. Ván ngoài sân gỗ kêu, không phải tiếng co mỗi đêm, tiếng cọt kẹt lười biếng. Đây là tiếng gõ, nhẹ, mau, như cả trăm người cùng gõ móng tay lên mặt gỗ.

"Chú Hai nghe không?" nó hỏi.

"Nghe gì?"

"Ván."

Tạo nghiêng đầu. "Gió bấc. Ván nó vênh."

"Dạ."

"Mày thắp hai lần rồi. Lần thứ ba là tổ giận."

"Con không dám thắp nữa."

"Thì thôi." Tạo gãi cổ. "Tao cầm đục hai chục năm, nhang tắt thế này chưa gặp bao giờ. Cha tao hồi xưa bảo nhang tắt ba que là có khách."

"Khách gì chú?"

"Khách không mời."

"Cộc?" Kình hỏi, rất nhỏ, chỉ đủ cho vai.

"Đừng gọi tao lúc này," Cộc rít. "Tao đang đếm."

Tạo nghiêng đầu nhìn Kình, ánh mắt khựng một thoáng, rồi quay đi như chưa nhìn. Chú vớ cây đục, đứng dậy.

Ngoài sân, lính gác bỗng hô lên, giọng vỡ, hoảng.

"Cháy! Cháy! Mái nhà chạm cháy!"

Kình lao ra cửa.

Gió bấc quật vào mặt như tát. Trên nóc nhà chạm có một đốm lửa xanh, nhỏ như đom đóm, rồi hai, rồi ba, rồi cả một hàng nối nhau chạy dọc nóc. Lửa không cháy lan. Nó cứ đứng yên ở từng đốm, xanh lét, không khói.

Lính chạy loạn dưới sân, giáo vác ngang, miệng hô cháy. Chúng chỉ thấy lửa. Không đứa nào thấy gì khác.

Giữa sân gỗ, những người không phải người đứng chật.

Một ông lão áo the rách vai chống gậy. Một người đàn bà cổ tay quấn vải đỏ. Mấy đứa nhỏ cởi trần, bụng ỏng, đứng sát nhau. Nhiều nữa, già có, trẻ có, mặc đủ thứ áo, đứng thành một vòng lặng lẽ giữa những chồng ván. Không đứa nào nhìn lính. Cả đám đều nhìn về phía nhà kín.

Đứng đầu vòng là một bóng bà già ngồi xổm, nón mê sụp trán, cái ấm đất để bên chân. Người bà trong suốt như khói lò, nhìn qua thấy cả chồng ván phía sau.

"Bà Đa Bến," Kình thốt.

Bóng bà quay đầu. Nón mê nghiêng. Mặt bà không rõ, chỉ có đôi mắt, hai đốm sáng nâu như hai viên than ủ.

"Mày ra rồi," bà nói. Giọng bà là giọng bán nước ở bến, khàn, lơ đãng. "Mày đếm được chưa?"

Kình nuốt khan. "Hồi tháng Năm sáu mươi hai. Giờ sáu mươi mốt người ngủ."

"Tao đếm thần."

"Dạ?"

"Ba mươi mốt cây."

Kình không hiểu ngay. Rồi nó hiểu. Nó nhìn quanh sân, nhìn từng bóng, và con số trong đầu tự xếp lại chỗ của nó.

"Mấy người này là ai vậy bà?"

"Là ai thì mày cũng đếm rồi. Có tên hay không có tên, một cây là một cây."

"Còn mấy đứa nhỏ?"

"Cây non, chưa kịp lớn thì bị đốn." Bà không quay đầu. "Mày hỏi mãi. Hỏi rồi mày làm gì?"

"Con chưa biết."

"Vậy thì hỏi ít thôi."

"Bà ra khỏi tấm ván được hồi nào vậy?"

"Từ hôm mày kê ván dưới chiếu." Bà cầm ấm đất lên, lắc nhẹ. Không có nước kêu. "Tao nằm đó nghe mày thở. Nghe đủ rồi."

"Bà muốn gì?"

"Mày hỏi hay."

"Bà muốn gì ở xưởng này?"

"Tao muốn về." Bà đặt ấm xuống. "Gỗ ở đây là bà con tao. Mày biết rồi."

"Dạ, con biết."

"Mày nghe tiếng chúng nó mỗi đêm."

"Dạ."

"Mày chưa làm gì."

"Con có nói với..."

"Mày nói với một khúc. Còn lại thì sao?"

Kình không đáp. Gió bấc quật tóc nó tạt ngang mắt. Ông lão áo the đưa mắt nhìn nó, rồi nhìn nhà kín, chậm, như người nhìn con nợ.

"Bà đợi con," nó nói. "Đợi một chút."

"Tao đợi từ tháng Năm."

"Con..."

"Đứng đó," bà nói. "Mày thấy rồi thì đứng đó mà coi."

Lửa xanh trên nóc nhà chạm chạy thêm một đốm nữa, tới tận đầu hồi. Lính gác chạy ngang qua chỗ Kình, đạp lên chân ông lão áo the mà không biết, bước xuyên qua người ông như qua một làn hơi. Ông lão không nhúc nhích.

Kình thở ra. Từ phía lán, tiếng chân Tạo chạy, rồi Ngãi, rồi những người khác. Ông Cả hô gì đó mà gió cuốn đi mất.

Phía lò rèn, cái lò tốp rèn đã ủ than từ chiều, im lìm dưới lớp tro. Mái tranh thấp, vách sát vách lán ngủ của tốp chạm.

Lò bùng lên một tiếng.

Tiếng như có ai kéo bễ rất mạnh, một hơi dài. Lửa đỏ cam từ miệng lò phụt ra ngoài, liếm lên mái tranh. Tranh khô thế nào bắt lửa thế ấy, loang ra, bừng bừng, sát vách lán của tốp con Mẹt.

Cộc hét bên tai Kình, giọng khàn xé:

"Kình! Con nhỏ!"