Nắng trưa lọt qua kẽ phên nhà chạm, thành từng vạch vàng trên mùn cưa. Con Mẹt ngồi trên khúc gỗ mít, lưỡi lè ra một bên mép, mũi chàn chạm đi từng nhát ngắn trên một dăm bào dày bản tay. Đám thợ chạm đã ra giếng ăn cơm hết. Trong nhà chỉ còn tiếng chàn nạo gỗ, khe khẽ như chuột gặm.

"Chú Mái Chèo xem." Con Mẹt giơ dăm bào lên, không ngẩng đầu. "Tôi viết đúng chưa?"

Kình ngồi xổm xuống bên cạnh, nhìn. Trên dăm bào là chữ "Mẹt", nét to như rễ cây, nó dạy từ tháng Tám. Nét ngang hơi cong, nét sổ hơi run, nhưng đủ nét.

"Đúng. Mà cái chấm trên đầu này để chi?"

"Cho đẹp."

"Chữ chỉ có chấm dưới."

"Thì giờ có thêm chấm trên." Con Mẹt thổi mùn khỏi dăm bào. "Chữ tôi, tôi thêm."

Cộc trên vai Kình cười khàn, ôm bụng. "Con nhỏ sửa chữ Thánh."

Kình mím môi nhịn. Con Mẹt liếc nó, mắt nheo nheo. "Chú cười cái gì?"

"Tui không cười."

"Mặt chú đang cười."

"Mặt tui nó vậy."

"Mặt gì mà vậy." Con Mẹt đặt chàn xuống, nghiêng người. "Thôi, chú viết cho tôi chữ khác."

"Chữ gì?"

"Chữ Mái Chèo viết thế nào?"

Kình sững một nhịp. Nó cầm que than, kéo một dăm bào trắng trên mặt đất lại gần, viết hai chữ. Nét chậm, đầu nét tròn. Chữ Mái, chữ Chèo. Con Mẹt chồm tới, nhìn chằm chằm, rồi lấy chàn chạm theo, lưỡi lè ra. Nét ngang đầu tiên lệch. Con Mẹt gạt đi, chạm lại. Lệch tiếp.

"Mấy cái chấm này thì sao?" nó hỏi, chỉ vào bộ chữ.

"Đó là bộ thủy."

"Thủy là nước?"

"Ừ."

"Thế mái chèo có nước thật. Chú giỏi." Con Mẹt chạm tiếp, lệch nữa. "Cái chữ này khó hơn cái chữ Mẹt."

"Chữ Mẹt cũng khó. Tại chữ đó không có sẵn."

"Chú bịa cho tôi, tôi nhớ."

Một cái đầu ló ra từ sau phên. Tóc rối, cười hở lợi.

"Viết tên thằng Mái Chèo làm gì," Ngãi nói. "Nó có phải người đâu. Nó là cái mái chèo."

Con Mẹt chộp dăm bào vừa bỏng nắng ném thẳng vào mặt nó. Ngãi né, dăm bào bay qua đầu, rơi lọt ra ngoài phên.

"Ném trúng ông, ông bắt đền ba tiền."

"Ba tiền thì tôi đòi chú Mái Chèo trả."

"Sao tui trả?" Kình hỏi.

"Tại chú dạy tôi chữ."

"Chữ đúng nghĩa chứ có dạy ném đâu."

"Chú không dạy thì tôi cũng ném."

Ngãi cười hề hề, ôm đầu chạy ra phên, tiếng dép lẹp xẹp đi xa. "Hai đứa bay ngồi chữ nghĩa đi! Tao đi ngủ trưa!"

"Ngủ cho ngáy to vào!" con Mẹt hét theo. "Ngáy to cho tôi khỏi nghe tiếng chú Mái Chèo chê mộng!" Rồi nó chụp thêm một dăm bào, cắm cúi chạm tiếp, giọng bỗng nhỏ lại.

"Ông Cả bảo không hỏi tên ai. Tôi không hỏi. Tôi chỉ hỏi chữ Mái Chèo thôi."

"Ừ."

"Mai mốt chú đi thì tôi còn có cái mà nhìn."

Kình không đáp ngay. Nó nhìn mu bàn tay con Mẹt, trầy xước lấm tấm, chai ở gốc ngón cái như tay thợ già.

"Ai nói tui đi?"

"Không ai nói." Con Mẹt thổi mùn. "Thợ trưng tập hết năm thì ai cũng đi."

"Hết năm còn xa."

"Có mấy tháng thôi. Tôi đếm rồi."

Kình lấy mảnh gỗ xoan hỏng nằm dưới chân, mộng đuôi én làm lần thứ mười một, hở một khe to như ngón tay út. Nó đặt xuống trước mặt con Mẹt.

"Chữ thì Mẹt hơn tui. Cái này thì tui bó tay."

Con Mẹt cầm mảnh gỗ, xoay hai vòng, mắt tròn. "Đọc được cả sách mà mộng đuôi én làm ra đuôi lợn."

"Đuôi lợn chứ đuôi gì."

"Có cái đuôi lợn nào thẳng như thế này đâu." Con Mẹt đặt mảnh gỗ lên đầu gối, chỉ vào khe hở. "Chú cưa ngược thớ. Phải nghiêng bên này. Này. Chứ cưa thẳng, nó bung."

"Tui cưa nghiêng rồi."

"Chưa nghiêng. Chú tưởng nghiêng."

Cả nhà chạm bỗng cười. Mấy thợ chạm đi ăn cơm về đứng ngoài cửa, đứa nào cũng nghe được hết, đứa nào cũng nín thở giữ cho khỏi bật. Kình đỏ tai.

Ông Cả đi ngang qua cửa nhà chạm. Bàn tay trái của ông quấn giẻ dày quanh ngón cái, thấm đen máu khô. Ông liếc vào, liếc mảnh gỗ trên đầu gối con Mẹt, liếc lên mặt Kình.

"Lệch một ly," ông nói, rồi đi tiếp.

"Một ly chứ không phải một phân," Kình nói với theo.

"Một ly cũng là lệch."

Tiếng bước chân ông xa dần trên sân. Con Mẹt nhìn theo, bật cười lần nữa, nhỏ.

"Ông bảo lệch một ly là khen đấy."

"Khen kiểu gì."

"Lần trước chú lệch một phân, ông chẳng nói gì."

Kình nhìn khe hở trên mảnh gỗ, rồi nhìn đường nghiêng con Mẹt chỉ. Nó thấy rồi. Không phải ở gỗ, mà ở cái cách con bé cầm. Nó cầm lại mảnh gỗ, đặt lên khúc mít làm bàn, cưa một đường chậm. Nghiêng. Vừa tới mức con bé gật.

"Đấy," con Mẹt nói. "Thế. Chú làm cái thứ mười hai thì ra mộng đàng hoàng."

"Mười hai?"

"Tôi đếm. Mười một cái hỏng rồi."

"Mẹt đếm kỹ vậy."

"Tôi đếm mọi thứ. Tôi đếm cả ngày chú còn ở đây."

"Đếm ra bao nhiêu?"

"Chưa nói. Nói ra nó ngắn lại."

"Ai bày Mẹt cái đó?"

"Bà nội tôi. Bà bảo ngày tốt đừng đếm to, đếm thầm mới lâu."

Cộc ghé tai Kình, im ắng, không đùa một câu.

Con Mẹt cúi xuống dăm bào nó vừa chạm xong. Hai chữ Mái Chèo, nét méo mà đủ. Nó thổi sạch mùn, lật qua lật lại nhìn, rồi nhét vào túi áo ngực, vỗ vỗ hai cái cho chắc.

Rồi nó cầm lại chàn chạm, quay về khối gỗ đang chạm dở trên bàn, khối gỗ mít vuông vức có rãnh chữ ngược chạy vòng quanh. Mũi chàn đặt xuống đúng rãnh, nó lè lưỡi ra, chạm tiếp.