Tờ danh mục mới nằm giữa bàn, dấu son còn ươn ướt ở góc. Khuê mài mực xong đã lâu mà chưa đặt bút. Dòng đầu: "Vùng thử số một: ven sông quanh xóm Thợ Kim Mộc, bến Tre Ngâm." Ba dòng bên dưới. Thần bến. Thần cây gạo đầu xóm. Tổ nghề của phường.

Dòng thứ ba có kèm một chuỗi dài, chép lại từ bài vị cũ của tổ: tôn hiệu nhiều chữ, đầu là hàm cao do triều trước sắc tặng. Bên lề, nét bút cứng của lệnh trên: cắt còn bốn chữ.

Khuê nhìn chuỗi chữ dài, rồi nhìn bốn chữ phải còn lại. Cô chưa viết.

Thư lại già ngồi bàn bên, vừa nhai khoai luộc vừa đóng dấu, chẳng ngẩng lên. "Con chưa chép à?"

"Thưa, con đang đọc lại tôn hiệu cũ cho khỏi sót."

"Sót cái gì. Cắt còn bốn chữ là cắt." Ông nuốt miếng khoai. "Chuỗi dài thế, hàm cao thế, triều trước tặng thật đấy. Nhưng cái sắc mới là cái sắc mới."

"Thưa, nếu vị ấy đã quen nghe cả chuỗi?"

"Thần quen nghe gì thì liên quan gì đến sổ." Ông giơ củ khoai trỏ vào tờ danh mục. "Sổ ghi bốn chữ thì thần nhận bốn chữ. Con làm thư lại bao lâu rồi, hỏi câu này làm gì?"

"Con hỏi cho chắc."

"Chắc rồi thì chép." Ông cúi xuống con dấu, nói thêm, giọng dịu đi như nói với cháu: "Chữ con đẹp. Chép cho ngay, đừng nghĩ. Nghĩ nhiều chữ nó chạy."

Khuê cúi đầu vâng. Ông không nhìn cô nữa. Cô nghe tiếng dấu rơi xuống giấy, đều, từng nhịp.

Cửa phòng Tinh Giản hé, bóng Uẩn lách vào, ôm sổ chép công xưởng, bìa còn bám mùn cưa. Hắn đứng chờ trước bàn, cúi đầu, đợi cô đóng dấu nhận.

"Huynh nộp sổ muộn," Khuê nói.

"Xưởng đang kiểm lõi. Tôi mang sớm nhất được."

Cô đóng dấu, thổi khô. Rồi, như hỏi chuyện thời tiết: "Xưởng dạo này ra sao?"

Uẩn liếc ra cửa. Hắn hạ giọng.

"Học chính mất ngủ. Đêm nào cũng ra sân gỗ đứng. Đứng đúng chỗ người ta để khúc trục cũ."

"Huynh thấy?"

"Tôi ngủ phòng chép. Cửa sổ nhìn ra sân."

"Ông ấy đứng làm gì?"

"Không làm gì. Đứng." Hắn mím môi. "Hôm kiểm lõi, ông bảo tôi ghi 'lõi đạt'. Tôi ghi. Tay ông để trong tay áo, giữ cái gì đó. Tôi không hỏi."

"Huynh kể với ai chưa?"

"Với muội."

"Ông ấy đứng ở đó mà nhìn khúc trục?"

"Ông nhìn xuống đất. Tôi đoán chỗ ấy ông từng đứng nói chuyện với ai."

"Huynh đoán với ai?"

"Tôi không đoán người." Hắn nhún vai rất nhỏ. "Tôi đoán đêm."

Cô không đáp. Hắn đứng thêm một lúc, nhìn xuống mũi giày, rồi nói, giọng thấp hơn nữa: "Học chính bắt tôi đọc lại sổ cơm tốp ông Cả ba lần. Ba lần liền, trước mặt ông."

"Sổ cơm có gì mà đọc ba lần?"

"Có một đầu cơm không tên. Thẻ bốn mươi tư, học trò. Thợ gọi là Mái Chèo."

Bút Khuê đang cầm dở giữa nét. Giọt mực treo ở ngòi, nặng, chưa rơi.

"Huynh có nhìn mặt nó không?" cô hỏi.

"Tôi không nhìn mặt thợ." Hắn nói nhanh, như đã tập. "Nhìn rồi thì phải nhớ. Nhớ rồi thì phải khai."

"Huynh sợ khai?"

"Tôi sợ nhớ."

"Sợ nhớ thì sao huynh còn kể muội?"

"Muội không phải thợ." Hắn nuốt khan. "Với muội, nhớ cũng không phải khai."

"Muội khai được lắm, nếu có người hỏi."

"Có người hỏi muội à?"

"Chưa."

"Thế thì tôi cũng chưa kể gì."

Khuê không hỏi thêm. Cô nhớ cái mái chèo dựng ở đuôi ghe thầy Đức năm ngoái, cán sờn hai chỗ, nơi hai bàn tay cầm. Cô đặt giọt mực xuống tờ giấy nháp, thành một chấm tròn. Chấm tròn, không nghiêng. Cô nhìn nó như nhìn một vật lạ.

Trên giá phía sau, bản sao tôn hiệu cũ của tổ nghề nằm trong khay, chép bằng chính nét tay cô. Chuỗi chữ dài chạy hết cả tờ, mỗi chữ một nhịp. Cô đã chép nó sáng nay, và sáng nay cô đã nghĩ, không rõ vì sao, đến một ông già ngồi ở một xóm nào đó, nghe người ta gọi mình bằng cả chuỗi ấy hết đời.

"Huynh về đi," cô nói. "Cám ơn huynh đã mang sổ."

"Muội cũng đừng thức khuya." Hắn ngập ngừng. "Chữ muội đẹp. Học chính từng nói vậy."

"Học chính nói vậy với huynh?"

"Với sổ." Hắn gật đầu, cúi chào, đi ra. Cửa đóng khẽ.

Còn lại một mình, Khuê ngồi nghe tiếng đèn dầu lép bép. Cô mài thêm chút mực, nhúng bút, đặt lên tờ chính. Bốn chữ cho tổ nghề xóm Thợ Kim Mộc, theo khổ mới. Nét cứng, thẳng, đều. Ba chữ đầu cô viết gần như không nghĩ. Chữ cuối là chữ "thần". Cô chấm đầu chữ, và ngòi nghiêng, như mọi khi.

Cô đặt bút xuống, nhìn chấm nghiêng ấy.

Cô lấy giấy nháp, chấm thử cho thẳng. Ngòi tự nghiêng. Cô chấm lần hai, cổ tay giữ cứng. Ngòi lại nghiêng. Lần ba, cô nín thở, nhấc cả khuỷu tay lên khỏi mặt bàn. Chấm xong, đầu chữ vẫn nghiêng về bên phải, một chút xíu, như người cúi đầu chào.

"Chữ này ngay chưa?" thư lại già hỏi vọng sang, miệng còn nhai.

"Thưa, ngay."

"Ngay thì úp lại cho khô, đừng ngắm."

"Dạ."

"Được rồi," cô nói, không với ai.

Cô quay lại tờ chính. Cái chấm nghiêng đã ở đó, đen, khô dần dưới ánh đèn. Cô định lấy tờ khác viết lại, nhưng tờ giấy chính này là tờ cuối của xấp đã phát. Muốn có tờ mới phải xin kho. Xin kho phải khai lý do.

Cô không viết lại.

Cô thổi cho khô, úp tờ giấy lên chồng bản chép, ép phẳng. Rồi cô đưa tay phải lên, xoay sợi chỉ đỏ trên cổ tay trái một vòng.