Ngọn đèn lồng dừng ở cửa lán. Ánh vàng xếp thành một ô vuông trên nền đất, bóng người cầm đèn đổ dài vào tới chân chiếu.

"Học trò tốp ông Cả, thẻ bốn mươi tư," giọng Thạc nói, không to. "Ra khiêng giùm tôi cái thang."

Ngãi lật người, ú ớ. Ông Cả nằm im ở chiếu bên, mắt mở, nhìn lên xà tre. Kình ngồi dậy. Nó thấy ông Cả không quay sang, không ra hiệu gì. Cộc trên ngực nó cựa mình, bấu vào áo.

Nó mang dép, đứng dậy, bước ra.

Không có cái thang nào. Thạc đi trước, đèn cầm thấp, những chồng ván xếp hai bên như bức vách. Sân gỗ giữa đêm thơm mùi nhựa mít và mùi dầu. Lính gác ở cổng xa, tiếng giáo gõ đất thưa thớt. Thạc không đi về phía cổng. Ông đi tới góc bờ tường phía sau, chỗ không có lính đứng, rồi đặt đèn xuống đất.

Ánh đèn hắt lên từ dưới, lên cằm ông, lên bộ râu cắt gọn. Cộc nín thở, khúc tay cụt bấu chặt cổ áo Kình.

"Cậu Kình."

"Dạ."

Thạc nói chậm, từng chữ, như đọc biên bản. "Tôi đã ký đề nghị truy nã cậu khi chưa đủ chứng cứ. Theo quy định thì đủ. Theo tôi thì chưa. Một lần như vậy là đủ rồi."

Kình đứng im. Gió ở góc tường lạnh, mùi vôi cũ.

"Thầy không bắt con?"

"Tôi không bắt cậu."

"Còn ông Cả?"

"Lõi đạt. Sổ ghi vậy."

"Sổ ghi vậy mà thầy gọi con ra đây?"

"Sổ ghi một đường, người ta nói một đường." Thạc hơi nghiêng đầu. "Xin cậu hiểu cho: cái khí cụ này sẽ chạy. Dù có ai đặt gì vào nó hay không. Tôi gỡ cái kia ra không phải để cứu khí cụ."

"Vậy để cứu ai?"

Thạc không trả lời. Ngọn đèn dưới đất lay nhẹ, bóng ông chao trên tường gạch. Kình chờ. Chờ mãi, câu đáp không tới.

"Ba quan," nó nói.

Thạc nhắm mắt một thoáng.

"Tôi ký," ông nói. "Tôi nhớ."

"Mười bốn tuổi."

"Tôi nhớ."

"Thầy ký mức cao nhất thầy ký được. Con nghe thầy nói vậy."

"Tôi nói vậy." Giọng ông không đổi, nhưng bàn tay chắp sau lưng siết lại. "Cậu còn muốn hỏi gì nữa thì hỏi. Tôi không đứng đây lâu."

"Thầy đứng ngoài sân gỗ mấy đêm rồi. Con thấy."

"Cậu ngủ ít hơn tôi tưởng."

"Chiếu con sát cửa lán. Đêm nào thầy đi qua, đèn thầy rọi vô tới chân con. Thầy đứng chi vậy?"

"Cậu hỏi câu khác đi."

"Thầy có sợ không?"

"Sợ gì?"

"Sợ cái mình ký."

Thạc nhìn ngọn đèn rất lâu. "Tôi ký nhiều thứ. Tôi sợ từng thứ một thì không đủ đêm." Ông ngừng. "Cậu hỏi câu khác."

Kình nghĩ. Nó nghĩ tới trăm câu, mà câu nào cũng nghe ra như một cái tát. "Thầy có thấy con đứng đây là lỗi của thầy không?"

"Không."

"Vậy thầy gọi con ra làm chi?"

"Để nói hai điều." Thạc đưa ngón tay lên, một. "Tôi không bắt cậu." Hai. "Tôi không thể làm gì nữa. Cậu đừng trông." Rồi ông hạ tay xuống. "Đó là tất cả."

Cộc rít khẽ bên tai Kình: "Ổng nói thật."

"Con biết."

"Mày nói với ai?"

"Với cha."

Thạc không quay sang. Ông thò tay vào tay áo, lấy ra cái chốt gỗ nhỏ. Ông đặt nó lên mép gạch bờ tường, cạnh ngọn đèn, giữa hai người.

"Của ông Cả. Tôi không giữ được. Cũng không trả được."

"Thầy trả thẳng cho ổng chứ."

"Nếu tôi đưa tận tay, ông ấy phải đứng trước mặt tôi mà nhận." Ông ngừng. "Ông ấy sẽ không nhận."

Kình nhìn cái chốt trên gạch, mặt sẫm, vệt dấu tay còn đó. Nó không chạm vào.

"Vậy là thầy đưa cho con."

"Tôi đặt lên gạch. Cậu muốn nhặt thì nhặt."

Thạc cúi xuống, cầm đèn lên. Ánh sáng lùi khỏi chân tường, bóng hai người cũng chuyển theo. Ông không nhìn nó thêm lần nào, quay lưng, đi.

Kình không cảm ơn. Nó không biết cảm ơn cái gì, và nó không muốn cảm ơn.

Kình đứng đó. Chấm đèn nhỏ dần giữa các chồng ván, lướt qua chỗ này chỗ kia, rồi mất sau góc kho.

Tối. Chỉ có ánh sao và hơi lò từ đằng xa.

"Nhặt đi," Cộc nói.

"Ổng bảo con nhặt hay không tùy."

"Ổng bảo vậy thì nhặt."

"Cha đang cãi lại ổng hả?"

"Tao cãi ai đâu." Cộc dụi mắt. "Nhặt đi. Tao lạnh chân."

Kình ngồi xổm, cầm cái chốt lên. Nó nhẹ hơn nó nghĩ, nhẹ như một hạt nhãn khô, mặt nhám vì dấu tay người. Nó bỏ vào bọc giắt lưng, chỗ con dấu sừng trắng mặt trống nằm. Hai vật chạm nhau, khẽ kêu cộc.

Nó đi về lán. Trên đường, một người lính ngồi dựa chồng ván, đầu gục xuống ngực, ngủ. Kình bước qua cách chân anh ta một gang tay. Anh ta ngáy khẽ, không mở mắt.

"May," Cộc nói.

"May gì."

"May lính ngủ. Chứ mày đi với cái chốt trong bọc mà gặp lính hỏi, mày nói gì?"

"Con nói đòn gánh miệt dưới."

"Đòn gánh thì cũng đòn gánh gì mà hình hạt nhãn."

"Con nói đòn gánh nhỏ."

Cộc phì cười, cười khàn, rồi tự bịt miệng mình bằng bàn tay còn lại.

Lính gác ở lán không hỏi gì. Thằng Ngãi đã ngáy lại, cái miệng há ra. Kình nằm xuống chiếu chỗ cũ, Cộc cuộn trên ngực, nhẹ như một cuộn dây.

Nó nằm đó, mắt mở.

Trong tối, có tiếng sột soạt rất khẽ. Ông Cả ở chiếu bên không quay sang. Ông chìa một bàn tay ra, ngửa lòng, bàn tay to, sạm, khô như vỏ cây, hai ngón chai thành một vệt dày cong cong.

Kình nhìn bàn tay ấy lâu. Rồi nó lần vào bọc, lấy cái chốt ra.

Nó đặt vào lòng bàn tay ông.

Bàn tay khép lại. Rút về.