Cụ Khoan dốc ngược ống tre. Bốn xâu đồng lẻ rơi xuống chiếu. Dây xâu thứ tư mục, đứt ngay khi chạm chiếu, đồng lăn ra từng đồng, lăn tới chân người này, chân người kia. Một nắm dăm bào khô vàng rơi theo, nằm lên trên đống đồng như một nắm tóc người già. Cái thẻ bài gỗ Kình gửi từ tháng Tư rơi sau cùng, nằm úp. Cụ Khoan nhặt nó lên trước tiên, đặt riêng cạnh đầu gối mình.

Không ai nhúc nhích. Có đồng lăn xa, vòng vèo mấy vòng trên chiếu rồi ngã, tiếng kêu leng keng nhỏ nghe như tiếng chuông ở một ngôi chùa rất xa. Mắt lòa của cụ nhìn ngang, mắt còn lại mở to.

"Ba mươi hai năm," cụ nói. "Bằng chứng đây. Có ai xử không?"

Không ai đáp. Cụ cúi xuống, ngón tay run, kéo một xâu tới gần ngọn đèn. Cụ đếm từng đồng bằng cái mắt còn sáng, môi mấp máy, đếm thành tiếng cho cả phường nghe.

"Một, hai, ba, bốn... chín mươi chín. Thiếu một đồng." Cụ đặt xâu ấy sang bên, kéo xâu khác. "Một, hai, ba... chín mươi chín. Thiếu một đồng."

Xâu thứ ba. Xâu thứ tư đã đứt dây, cụ đếm từng đồng nằm rải trên chiếu, ngón tay chỉ tới đâu môi đếm tới đó, chín mươi chín. Xâu nào cũng thiếu đúng một đồng. Cụ đếm hết bốn xâu, giọng đều, không gắt. Tiếng đồng khô chạm nhau lách cách trong tay cụ.

"Dinh Đàm trả rồi," cụ nói, ngẩng đầu. "Trả cả lãi. Chú Mái Chèo đòi hộ. Cả phường thấy. Ba trăm quan."

"Dạ, con nhớ," Kình đáp.

"Tôi vẫn đếm thiếu." Cụ nhìn nó bằng con mắt lành. "Thiếu là thiếu hôm ấy, không phải thiếu bây giờ."

Kình cúi đầu. Tóc nó rủ xuống che nửa mặt. Nó thấy mình ngồi giữa đống đồng lăn lóc, đèn dầu chiếu nghiêng lên tóc nó. Nó muốn nói một câu và không biết câu ấy là gì.

"Thiếu hôm ấy là thiếu cái gì, cụ?" Ngãi hỏi nhỏ.

"Thiếu cái người ta không trả." Cụ thở ra. "Giám bảo có dấu thì không ai bớt được một đồng. Ba mươi hai năm trước dinh Đàm cũng có sổ, cũng có dấu quản gia. Dấu đóng lên chữ cai viết."

Tạo nhìn xuống chiếu. Chú không cãi nữa. Bàn tay chú khép lại trên đầu gối, ngón cái xoa vào ngón trỏ, xoa mãi một chỗ.

"Cụ nói đúng," Tạo nói, rất nhỏ.

Ông Cả đặt cây thước gãy xuống chiếu, quay mặt lại cả nhà.

"Đường thứ ba," ông nói. "Bản vẽ của họ. Mộng của mình. Làm tiếp. Trong lõi có một cái của phường."

Không ai hỏi cái gì. Cái im của ba mươi mấy người nghe nặng như một tấm ván đè xuống mái nhà. Ngọn đèn dầu run một cái rồi đứng lại, bóng người trên vách lay theo, to ra, nhỏ lại. Kình thấy Cộc trên vai nó rụt cổ vào, hai tai cụp xuống, như con mèo nghe tiếng sấm xa.

"Cái của phường là của ai?" Tạo hỏi.

"Của phường."

"Ai biết nó nằm đâu?"

"Người đặt tay. Người không đặt tay thì không biết."

"Biết để làm gì?"

"Để khi cần, biết ai gánh."

"Gánh là gánh cái gì?"

"Gánh cái chém." Ông Cả nói nhẹ như nói chuyện giá gạo. "Tôi nói rồi."

"Cháu làm với bác," Ngãi nói.

"Mười nhà mới có một nhà. Thợ dưới bốn mươi không được đụng. Lệ thế."

"Cháu hai mươi hai."

"Thì cháu nhìn. Không đụng."

"Dạ."

"Nhìn mà không hiểu thì thôi," cụ Khoan nói. "Lệ nghề không giảng."

"Dạ, cháu biết."

Hợi hỏi, giọng lạc đi: "Lỡ Giám tìm ra?"

"Thì chém tôi." Ông Cả nhìn bài vị. "Thế thôi."

"Chém ông thì phường còn gì?" Tạo hỏi.

"Phường còn đủ ba mươi hai người." Ông Cả gõ ngón xuống chiếu. "Tôi là người thứ ba mươi ba. Thứ ba mươi ba thì dư."

Cụ Khoan khẽ cười, một nụ cười không có vui. Cụ xoay gậy trong tay.

Phường thuận bằng cách thợ đặt bàn tay lên mép chiếu. Không ai bảo ai. Ông Cả đặt trước, bàn tay to, sạm, hai ngón trỏ ngón giữa chai thành một vệt dày cong. Rồi tới cụ Khoan, bàn tay gầy trơ xương, gân nổi như rễ tre. Rồi tới Tạo, tới Ngãi, tới Hợi đặt tay lên mép chiếu từ cửa, tới thợ rèn, tới những người Kình chỉ biết mặt qua ánh lò. Từng bàn tay chai đặt xuống, nối nhau thành một hàng cọc.

Kình không đặt.

Nó ngồi yên, hai bàn tay để trên đầu gối. Nó thấy các bàn tay kia nằm thẳng hàng trên mép chiếu, thấy khoảng trống ở chỗ nó ngồi, một khoảng chiếu nhỏ bằng bàn tay.

"Cậu không thuận," ông Cả nói.

Không phải hỏi.

"Dạ, con không thuận."

"Biết."

"Con không cản."

"Cũng biết."

"Cậu ngồi lại?"

"Dạ, con ngồi lại."

"Ngồi lại thì nghe hết."

"Dạ, con nghe."

Ông nhìn bàn tay nó để trên đầu gối, nhìn lâu, như nhìn một mảnh gỗ chưa quyết định xẻ theo thớ nào. Rồi ông gật một cái, như vừa đo xong.

Cộc ghé sát tai nó, không ra tiếng: "Mày giữ được cái miệng thế là tốt."

Kình không đáp.

Không ai nói thêm lời nào. Gió lùa qua cửa làm nhang trên bàn thờ nghiêng một nhịp rồi thẳng lại.

Thợ bắt đầu nhặt đồng lẻ vào ống. Người ngồi gần nhặt nhanh, người ngồi xa cúi xuống mò dưới chiếu. Đồng nọ chạm đồng kia kêu lách cách. Ai cũng nhặt, không ai nhìn ai. Cụ Khoan thả cái thẻ bài vào ống trước. Dăm bào được gom lại bằng hai bàn tay, nâng lên nhẹ như nâng chim non.

Một đồng lăn qua mép chiếu, lăn dọc theo nền đất, tới chân Kình thì ngã nghiêng. Nó cúi xuống nhặt, đặt lên lòng bàn tay. Đồng mòn, mỏng, lỗ vuông ở giữa đã tròn đi vì ba mươi hai năm cọ vào xâu dây.

Nó chìa đồng tiền ra cho cụ Khoan.

Cụ không cầm ngay. Cụ nhìn đồng tiền nằm trong tay nó một lúc lâu, con mắt lòa nhìn ngang, con mắt lành nhìn xuống. Rồi cụ nhón lấy, hai ngón, thả vào ống.