Thư phòng Học chính Vũ Đạt Chi nằm cuối dãy nhà, một gian nhỏ lát gạch đỏ, tường treo hai bức hoành phi chữ đen. Đèn đồng đặt giữa bàn, bấc cắt gọn, ngọn lửa đứng thẳng như cây nến thờ. Cha ngồi sau bàn, tay đặt trên đùi, áo lam sẫm viền chỉ. Khuê đứng đối diện, hai tay chắp.

Trên đường qua dãy nhà, cô nghe tiếng mình bước, bước nào cũng đúng nhịp, đúng độ, và cô nghĩ nếu mẹ nhìn thấy dáng đi này chắc bà sẽ hỏi con đi đâu mà nghiêm thế. Tráp sơn nằm trong hai tay cô, nhẹ hơn mọi hôm. Cô không hiểu vì sao nó nhẹ.

Cô đặt cái tráp sơn lên mặt bàn, mở nắp, và bày lần lượt bốn thứ ra theo đúng thứ tự cô đã tập ở phòng mình. Góc giấy cháy. Tờ thử. Tờ chép hai dòng sổ mượn. Biên bản đối chiếu có chữ ký của cô. Bốn thứ nằm thành hàng trên mặt gỗ, mép sát mép. Góc giấy cháy sậm nhất, quăn nhất, nằm đầu hàng như người già nhất trong họ. Khuê thấy ngón tay mình lạnh, bèn giấu vào tay áo.

Cha nhìn chúng. Ông không chạm vào tờ nào.

"Thưa cha," Khuê nói. Giọng cô đều, hơi thấp, như đọc án. "Năm Thái Ninh mười sáu, tháng Sáu, Phòng Tế Tửu mượn bản chép sổ cai tổng Kỷ và bản dập bài vị cũ đình Gò Mít. Mùa nước năm ấy, một tờ sắc giả chép đúng tôn hiệu trong hai thứ ấy nằm trong hốc mít ở Gò Mít. Dấu trên tờ sắc giả trùng từng sợi mảnh với dấu của khí cụ đồng bộ chạy thử tháng Bảy năm nay."

Cha nghe hết. Không ngắt lời. Không động môi.

"Con suy thêm một phần," cô nói tiếp. "Thần mất sổ không soi được dấu thật hay giả. Người ta thử dấu trên những vị không ai đứng ra kiện. Rồi năm sau Đoàn Kiểm Kê lên đường, vì thần không sổ là mối nguy."

"Con nói đúng hết."

Câu ấy rơi xuống bàn nhẹ như một chiếc lá. Khuê chưa kịp thở ra thì cha lại lên tiếng.

"Con định nộp cho ai?"

Cô mở miệng. Cha nói trước.

"Trên Tế Tửu là Thiên Tào. Thiên Tào năm ngoái mù một tháng vì Táo không lên. Năm nay ông ấy làm cái khí cụ để Thiên Tào khỏi cần Táo."

Căn phòng im. Tiếng bấc đèn xèo nhỏ. Từ ngoài hiên vọng vào tiếng ếch, đều, một con trả lời một con.

"Cha biết từ trước không, thưa cha?" Khuê hỏi.

"Cha không biết. Cha chỉ không hỏi."

"Không hỏi cũng là biết, thưa cha."

Cha không đáp câu ấy. Ông nhìn ngọn đèn một lúc, hai bàn tay vẫn đặt trên đùi, không nhúc nhích. Khuê thấy trong mắt ông ánh lửa nhỏ, rất mảnh, như ánh đèn trong lòng một cái giếng.

Cô chờ. Cô quen chờ cha, chờ thêm một lúc nữa không khó.

"Cha ký giấy lập Phòng Tinh Giản," ông nói, vẫn nhìn ngọn đèn. "Đầu năm nay. Cha đọc rồi mới ký."

"Đọc rồi ký thì khác không đọc, thưa cha."

"Khác. Nhưng ký là ký."

"Dạ."

"Con trách cha?"

"Dạ, thưa cha, con không trách. Con hỏi."

"Hỏi cũng được." Ông thở ra. "Con đã đến Kho Sổ. Con ghi tên mình vào sổ người xem."

"Dạ, thưa cha."

"Ai bảo con ghi?"

"Lệ kho."

"Lệ kho." Cha lặp lại. "Ông thư lại già vẫn giữ lệ ấy, không bỏ ngày nào."

"Dạ, con thấy ông giữ."

"Ông ấy là người tốt." Cha hơi nghiêng đầu. "Hay là người sợ. Cha không phân biệt được hai thứ ấy từ lâu."

"Con cũng không phân biệt được, thưa cha."

"Con đã nói với ai chưa?"

"Dạ, chưa ai, thưa cha."

"Mẹ con?"

"Dạ, mẹ không biết."

"Tốt. Mẹ con tính dầu đèn giỏi, không tính được những thứ này." Cha khẽ nhếch khóe miệng, không thành nụ cười. "Cha cũng không tính được."

Cha khẽ gật. Ông im một lúc, ngón tay gõ nhẹ lên thành ghế, rồi ông đứng dậy. Một việc Khuê chưa từng thấy ông làm trước mặt cô: ông đi vòng qua bàn, tới đứng cạnh cô, nhìn bốn thứ trên mặt gỗ từ phía của cô. Mắt ông đọc từng dòng, môi không động. Ông đọc biên bản đối chiếu lâu nhất.

"Chữ con đẹp," ông nói.

"Dạ, con cảm ơn cha."

"Đẹp mà không có dấu."

"Dạ, con không có dấu đủ phẩm."

"Phải." Ông đứng yên thêm một nhịp. Rồi ông cúi xuống, xếp bốn thứ vào tráp, chậm, từng thứ một, đúng thứ tự cô đã bày. Góc giấy cháy trước. Tờ thử sau. Tờ chép hai dòng sổ mượn. Biên bản. Ông đóng nắp, bấm cái khóa đồng nhỏ vào khoen. Ông làm việc ấy bằng đúng cách ông ký công văn: không vội, không chậm, không thừa một cử động. Tiếng khóa kêu cạch, gọn, trong căn phòng nhỏ nghe như tiếng một cánh cửa nào đó đóng lại từ rất xa.

Ông đưa chiếc chìa cho cô, đặt vào lòng bàn tay cô, ngón tay ông lạnh.

"Con giữ. Đừng để ai khác giữ."

"Kể cả cha ạ?"

"Nhất là cha."

"Con giữ đến bao giờ, thưa cha?"

"Đến khi có chỗ nộp."

"Có chỗ nào không ạ?"

"Chưa."

"Dạ."

"Chưa không phải là không." Ông đóng ngăn kéo bàn, tiếng gỗ trượt khô. "Con nhớ lấy."

Khuê nắm chiếc chìa. Chìa còn ấm chỗ bàn tay ông. Cô không khóc, không nói con xin lỗi. Cô cúi đầu một cái, hai tay nâng tráp, lùi ba bước theo đúng lễ, rồi quay đi.

Về phòng, trời đã khuya, ngoài sân có tiếng chổi quét lá của người hầu. Cô cài then cửa. Cô cởi sợi chỉ đỏ Piên quấn ở cổ tay trái ra một nửa, luồn chiếc chìa đồng vào, thắt lại. Chiếc chìa nằm đúng chỗ mạch đập.