Khuê bưng chồng sổ mượn kho năm Thái Ninh mười sáu từ gác trên xuống, từng bậc một. Bìa vải đỏ sờn, gáy nứt, bụi bay thành sợi trong vệt nắng lọt qua ô cửa sổ nhỏ, rơi cả lên tay áo cô. Cầu thang gỗ hẹp kêu cọt kẹt dưới mỗi bước chân, và cô đếm từng tiếng kêu, vì đếm thì tim đỡ đập.

Dưới chân thang, thư lại già giữ kho ngồi trên cái ghế thấp, đang bóc một củ khoai lang luộc. Vỏ khoai rơi trên vạt áo ông, từng mảnh tím sẫm. Chùm chìa đồng ở thắt lưng ông khua khẽ mỗi khi ông cử động.

"Sổ mượn năm mười sáu thì tìm gì?" ông hỏi, không ngẩng đầu. "Năm ấy ai mượn gì cũng trả rồi."

"Thưa ông, con tìm bản chép sổ cai tổng Kỷ ở miền Tây, với bản dập bài vị cũ đình Gò Mít."

"Hai thứ ấy làm gì?"

"Thưa, tôn hiệu ông Gò, Phòng cắt. Con muốn biết người ta cắt từ bản nào."

"Phòng Tinh Giản cần biết cắt từ bản nào à?"

"Con cần."

"Cần để làm gì?"

"Để chép cho đúng, thưa ông."

Ông cắn một miếng khoai, nhai chậm. Ông không hỏi thêm, chỉ chỉ cái bàn thấp kê cạnh cửa sổ, nơi có một ngọn nến nhỏ chưa thắp. "Để đó mà tìm. Tìm thì tìm cho đàng hoàng. Đừng làm rơi."

Kho sổ buổi chiều vắng. Giá gỗ cao tới xà, hồ sơ chất kín, mùi giấy cũ trộn mùi long não ngai ngái chui vào cổ họng. Từ đâu đó trong dãy giá vọng lại tiếng chuột gặm, đều và kiên nhẫn như tiếng ai đang chép sổ.

Cô đặt chồng sổ lên bàn, mở quyển trên cùng. Trang giấy ố vàng, mực phai tới màu nâu. Cô lật từng tờ, ngón tay lướt dưới từng dòng, mắt đọc nhanh như đọc thuộc. Mượn bản đồ. Mượn sổ thuế. Mượn thông tư. Tên người nhận, ngày mượn, ngày trả, dấu son vuông. Tên người nhận phần lớn là các Phòng nhỏ.

Rồi cô gặp.

"Tháng Sáu năm Thái Ninh thứ mười sáu. Mượn: bản chép sổ cai tổng Kỷ, một quyển. Bản dập bài vị cũ đình Gò Mít, một tờ. Người nhận mượn: Phòng Tế Tửu. Trả: tháng Giêng năm mười bảy."

Cô đọc dòng ấy hai lần, môi mấp máy, không thành tiếng. Tim cô đập chậm lại, không nhanh lên như cô tưởng, chậm tới mức cô nghe được từng tiếng. Dấu nhận mượn son, triện vuông, rõ từng nét. Ngón tay cô dừng ở chữ Phòng.

Cô lật thêm. Một trang. Hai trang. Cùng năm ấy, cùng Phòng ấy, tháng Chín, một dòng khác: sổ cũ các thần núi miền ngược.

Bụi trên trang giấy này mỏng hơn bụi trên các trang khác. Có người đã lật qua đây, không lâu. Cô áp lòng bàn tay lên mép giấy, thấy nó mát và hơi ẩm, như tờ giấy vừa thở ra.

"Ông," cô nói.

"Ừ."

"Thưa, Phòng ấy mượn nhiều không ạ?"

"Phòng nào mượn cũng nhiều." Ông bẻ đôi củ khoai, nhìn ruột khoai vàng bốc hơi. "Phòng ấy mượn gì cũng trả đủ, trả đúng hạn. Kho này chưa phải đòi Phòng ấy cái gì."

"Vậy là sổ sạch, thưa ông."

"Sổ sạch thì ai xem cũng được."

Khuê nghe câu ấy. Nó nằm ngay ngắn giữa hai người, không nặng, không nhẹ, như một tấm ván đặt đúng chỗ. Cô không đáp, không gật, chỉ cúi nhìn dòng sổ có dấu son vuông, nhìn cho tới khi chữ trước mắt nhòe đi một chút rồi rõ lại.

"Thưa, ông có nhớ năm ấy không ạ?"

"Năm mười sáu à? Nhớ chứ. Mùa nước lớn, kho dột hai chỗ, ta phải kê sổ lên giá." Ông nhai khoai. "Năm ấy Phòng ấy mượn đi mượn lại. Ta đưa, ta ghi, thế thôi."

"Phòng ấy có hỏi gì khác không ạ?"

"Hỏi giờ mở kho."

"Thế thôi ạ?"

"Thế thôi."

"Còn dòng tháng Chín, sổ các thần núi miền ngược, thưa ông? Phòng ấy mượn để làm gì?"

"Ta ghi mượn, không ghi để làm gì."

"Dạ, thế sổ ấy trả khi nào ạ?"

"Tháng Chạp." Ông liếc cô qua gọng kính. "Cô hỏi kỹ hơn người kiểm kho."

"Thưa, con xin lỗi."

"Đừng xin lỗi. Hỏi kỹ thì tốt, chỉ đừng hỏi to."

"Dạ."

Cô cúi xuống, lấy mẩu giấy mỏng, chép hai dòng. Cô chép đúng nguyên văn, không thêm chữ nào, không bớt chữ nào, cả dấu chấm cuối câu. Chữ nhỏ, đều, tên sách, tên Phòng, ngày mượn, ngày trả. Ngòi bút chạy trên giấy khẽ như bước chân kiến.

Ông đẩy cuốn sổ ghi người xem tới trước mặt cô, một cuốn mỏng bìa xanh, trang đầu đã kín chữ.

"Xem thì ghi tên người xem. Lệ kho."

Khuê nhìn ông. Ông đang bóc khoai, mắt cụp xuống, ngón tay cái đẩy vỏ khoai ra thành một vòng tròn gọn gàng.

"Thưa ông, nếu con không ghi thì sao ạ?"

"Thì không ghi." Ông nhún vai. "Rồi ngày kia kho kiểm, thấy sổ mượn động, không thấy ai ghi. Người ta hỏi ai động."

"Ông sẽ nói gì?"

"Ta nói thư lại họ Vũ, Phòng Tinh Giản." Ông bẻ đôi củ khoai. "Mà ta không nói dối. Ghi đi."

"Con cảm ơn ông."

"Chữ con đẹp. Ghi cho đẹp."

"Dạ, thưa ông, con ghi bằng chữ thường hay chữ chân?"

"Chữ chân. Người kiểm kho thích chữ chân."

"Con ghi đủ họ tên, chức vụ?"

"Đủ. Cả ngày tháng."

"Dạ."

Khuê cầm bút. Ngòi bút lơ lửng trên dòng trống một khoảng lâu hơn cô muốn. Cô nghĩ tới mẹ, tới cha, tới ngọn đèn canh hai. Cô nghĩ tới tờ biên bản đang kẹp trong sổ, buộc hai vòng dây.

Cô hạ bút.

"Vũ Khuê, thư lại Phòng Tinh Giản, xem sổ mượn năm mười sáu."

Mực chưa khô, thư lại già đã gấp cuốn sổ lại, đặt củ khoai lên bìa.