Sáng mười bốn tháng Bảy, bà Hợi gánh vào sân gỗ hai nồi cháo trắng cho lễ cúng cô hồn ngày rằm. Khói bốc ra từ nắp nồi, thơm mùi gạo mới nấu. Ở góc một thùng có thêm một cái bát nhỏ úp trên đĩa riêng, tách khỏi những bát khác.

Thợ đứng quanh, nhìn nhau, áo nâu còn ẩm sương, tay buông thõng. Từ hôm qua, chày chạy lại, êm, không còn tiếng răng rắc. Thợ thì thào với nhau, nhỏ như sợ gỗ nghe: "Gỗ hết co."

Ông Cả đứng trước thân chày bập bênh, gõ ngón lên, nghe. Cả tốp nín thở. Tiếng gỗ đáp lại đặc, ấm, đều.

"Thớ êm," ông nói.

Ông ngoái nhìn Kình. Không hỏi. Chỉ nhìn, lâu hơn một cái liếc, như đo một thanh gỗ chưa biết thớ.

"Bùa ông Học quan ăn rồi đấy," Ngãi nói.

"Ăn sau ba ngày à?" Tạo hỏi.

"Ba ngày là ba ngày."

"Ba ngày với một đêm."

"Một đêm thì tính thêm."

Tạo lắc đầu, cười khẽ. Ông Cả không cười, cũng không cãi. Ông cầm thước gãy gõ nhẹ vào lòng bàn tay.

Bà Hợi múc cháo ra từng bát, miệng đếm. "Mười, mười một. Bát này của ai?"

"Của thằng Tỵ," Ngãi nói.

"Tôi biết của thằng Tỵ. Tôi hỏi ai đặt."

"Tôi đặt."

"Đặt ở đâu?"

"Chỗ nó ngủ."

"Đặt lệch rồi." Bà bước lại, nhích cái bát sang trái một đốt ngón tay. "Đặt thẳng mũi ghe."

"Ghe nào?"

"Cái ghe nào cũng quay mũi ra sông." Bà phủi tay vào tạp dề. "Thằng nhỏ ăn xong thì có đường ra."

Ngãi nhìn cái bát, rồi gật.

Bát cháo nhỏ nằm ở chỗ Tỵ hay ngủ, cạnh lò hong đã nguội. Đất ở đó còn lõm một hình người nhỏ. Tạo thắp một nén hương, cắm vào đất. Không ai nói một lời.

Con Mẹt kéo tay áo Kình. "Hôm nay đổi chữ lấy nghề."

"Đổi gì?"

"Tao dạy mày cầm đục. Mày dạy tao một chữ."

"Chữ gì?"

"Chữ cháo."

Kình lấy mẩu than, ngồi xuống, viết lên mảnh ván. Chữ gạo ở giữa, hai bên hai nét cong như hai cái cung. Mẹt chống cằm ngó.

"Chữ cháo mà có hai cái cung."

"Thì gạo ở giữa, hai bên giữ cho khỏi trào."

"Thế không có cung thì không phải cháo à?"

"Phải. Nhưng chữ viết vậy."

"Chữ viết ngu."

"Chê chữ hả?"

"Tao chê người viết chữ." Mẹt hít mũi. "Rồi, tao học."

Cô lấy than viết theo, chậm, tay trái giữ cổ tay phải. Nét đầu run, nét sau cứng. Cô nhìn mảnh ván thật lâu rồi gật. "Tao nhớ."

"Giờ tới mày."

Mẹt nhặt một cái đục nhỏ, đặt vào tay Kình, chỉnh ngón cái, ngón trỏ. "Ngón trỏ đè sống đục. Đừng nắm như nắm dao."

"Tui nắm vậy hoài."

"Nên mới bị gỗ xé." Cô lật bàn tay nó. "Ngón trỏ đè sống. Mũi đục chạm gỗ trước, tay đi sau."

Kình làm đúng được một lần. Mũi đục trượt một đường nông, sạch, lấy ra một sợi phoi mỏng. Mẹt gật như thầy đồ chấm bài.

"Một lần," cô nói. "Mười lần nữa."

"Mười lần là bao lâu?"

"Mười lần là mười lần."

Chiều, ông Cả gọi Kình ra chỗ khuất sau lò rèn. Lửa lò đỏ rọi lên một bên mặt ông, bên kia tối. Ông rút trong ngực áo một tờ giấy gấp tư, trải ra trên một tấm ván thấp. Ông chỉ vào lề giấy, nơi nét mực chằng chịt.

"Đọc chữ bên lề."

Kình cúi xuống. Chữ nhỏ, đều, bút lông cẩn thận. Nó đọc chậm, từng bộ phận, từng số đo. Trục chính. Ổ trục. Cữ mộng. Ba tấc hai. Bốn tấc rưỡi. Hai thước chín. Nó đọc hết lề trái, ông Cả không nói gì, chỉ gật theo mỗi tiếng.

"Hết rồi?"

"Dạ, hết lề trái. Lề phải còn chữ."

"Đọc."

Nó đọc nốt. Một cụm chữ nhỏ ở góc cuối, tên người ký duyệt, nó không đọc to, chỉ liếc rồi lướt qua.

Ông Cả gấp tờ giấy lại, nhét vào ngực áo. Ông không nói để làm gì.

"Chữ ghi sao mà mịn thế?" ông hỏi.

"Dạ, bút lông nhỏ. Người viết có tay."

"Có tay mà không có tên."

"Có tên ở góc. Con không đọc to."

"Sao không đọc?"

"Tại ông không bảo."

Ông Cả nhìn nó một lúc, mắt nheo trong ánh lò. "Cậu khôn."

"Dạ, con học ở xóm."

"Học ở xóm thì học tiếp."

"Ông Cả."

"Hả."

"Ông cần con đọc nữa không?"

"Cần thì gọi."

"Dạ."

"Đi ăn cơm."

Đi ngang bếp, Cộc nhảy lên vai nó, hít hít. "Ổng đưa mày tờ gì?"

"Tờ bản vẽ."

"Mày đọc cho ổng?"

"Dạ."

"Mày đọc hết?"

"Hết."

"Mày biết ổng làm gì với nó không?"

"Hổng biết."

"Tao cũng hổng biết." Cộc ngáp. "Nhưng tao biết ổng không đưa tờ giấy đó cho thằng nào khác."

"Sao cha biết?"

"Vì ổng biết mày không mách."

Kình không đáp. Nó múc cơm, ăn hết suất của mình, không thấy no.

Tối, dưới đèn dầu ở lán, ông Cả ngồi xếp bằng trên mép sạp, cầm con dao nhỏ gọt một khúc gỗ mít vàng. Vỏ gỗ mít mỏng cuộn tròn dưới lưỡi dao, rơi xuống đầu gối ông từng vòng. Ông gọt chậm, tay đều, mắt không rời mũi dao.

Kình nằm trên chiếu, nhìn ông. Cộc cuộn tròn bên đầu nó, ngáy khe khẽ.

Khúc gỗ dần thành một cái chốt, dài bằng đốt ngón tay, tròn, trơn, nhẵn. Không dấu. Không chữ.

"Ông làm chi vậy?" Kình hỏi.

"Chốt."

"Chốt gì?"

"Chưa. Phải hỏi phường."

"Phường không chịu thì sao?"

"Thì nó là cái chốt."

Ông thổi phoi trên đầu chốt, nhìn, xoay xoay giữa hai ngón. Rồi ông bỏ nó vào tay áo, đặt cây thước gãy lên xà cao, nằm xuống chiếu, quay mặt vào vách.

Mỗi lần ông trở mình, ống tay áo lại xệ xuống một bên, cái chốt lăn tới cổ tay ông rồi nằm im.