Tên lính gác nhấc nắp thùng cơm lên, nhìn vào, đậy xuống. Hắn không nhìn người gánh. Bà Hợi bước qua cổng trước, đòn gánh kẽo kẹt. Piên bước theo sau, thùng bên kia đung đưa nhẹ.

Kình đứng bên bếp xưởng, đợi múc cơm. Nó thấy Piên vào sân gỗ, bím tóc đen đong đưa giữa đống gỗ lim gốc buộc vải đỏ, và nó nhìn xuống cái bát rỗng trong tay, như sợ ánh nhìn của mình lộ ra.

Con Mẹt chạy lại ngay. Nó đứng trước Piên, ngửa cổ nhìn bím tóc.

"Chị gánh cơm mới à?"

"Dạ. Piên."

"Chị biết chữ không?"

"Vài chục chữ."

"Hơn em." Mẹt nói, hết sức tự nhiên. "Em biết có ba chữ. Chữ Mẹt thì chưa."

"Chưa?"

"Chưa. Thằng Mái Chèo bảo chữ Nho thiếu chữ Mẹt."

"Thằng Mái Chèo là ai?"

Mẹt chỉ ngón tay vào Kình. Kình quay mặt đi, giả vờ múc cơm.

"Nó hồi đầu mới vào xưởng cầm đục ngược," Mẹt kể, mắt sáng lên. "Cầm cái đục như cầm đòn gánh. Đục vào gỗ, gỗ xé tay nó một đường dài. Ông Cả hỏi nó làm gì, nó bảo con đục theo thớ. Gỗ có thớ đâu mà theo. Bào ngược chiều, gỗ kêu như mèo."

Piên cười, tới mức phải ngồi bệt xuống đất, bím tóc rơi qua vai. Cô ôm bụng, nước mắt chảy. "Kình... Kình cầm đục ngược?"

"Cầm ngược thật. Em thấy hai lần."

"Nói quá rồi," Kình nói.

"Tao không nói quá. Tao đếm."

"Đếm nhầm."

"Anh Ngãi đếm cũng ra hai lần."

Ngãi đứng múc cơm, nghe vậy, múc quá tay, cơm đổ ra ngoài bát, rơi xuống đất. Gã ngó xuống, rồi ngó Piên đang cười, rồi cúi nhặt hạt cơm bằng ngón tay.

Piên lau mắt. Cô kéo cái gùi lại gần, lục bên trong, rút ra một túi vải chàm nhỏ, buộc dây gai.

"Mẹ gửi."

Kình nhận túi. "Dì gửi gì?"

"Mẹ không nói. Mẹ chỉ tay vô bếp, rồi chỉ ra đường." Piên ngừng một nhịp. "Rồi mẹ đưa túi cho Piên."

Kình mở nút dây. Bên trong là một nắm lá men khô và một mẩu than bếp nhỏ, đen, nhẵn. Nó đưa túi lên mũi. Khói. Men lá. Chàm. Cả cái nhà sàn hiện ra trước mũi nó, chỉ bằng mùi.

"Mùi bếp nhà dì," nó nói.

"Mẹ biết Kình nhớ."

"Dì biết?"

"Mẹ biết hết." Piên nhún vai. "Chỉ không nói được."

Kình buộc lại nút dây. Nó giắt túi vào bọc giắt lưng, cạnh con dấu sừng trắng, rồi vỗ nhẹ cho nằm yên.

Cộc leo từ vai Kình xuống đất, nhón mũi hít hít về phía bọc giắt lưng. "Cho tao ngửi."

"Hổng cho."

"Tao chỉ ngửi."

"Cha chỉ ngửi mà ngửi cả buổi."

Cộc xụ mặt. Piên cười, không nhìn nó, nhưng đưa tay xuống, vuốt dọc lưng nó một cái, và Cộc thôi xụ.

Con Mẹt nhìn hai người, bĩu môi. "Hai người nói chuyện như hai bà cụ."

"Cụ nào?" Piên hỏi.

"Cụ nào cũng được. Cụ mà biết giữ túi."

Piên bước ra giữa sân gỗ, tới chỗ đống gỗ lim buộc vải đỏ, nơi nắng đổ xuống rát. Cô nhắm mắt, đầu hơi nghiêng như người nghe một tiếng ở xa. Mẹt định hỏi, Kình giơ tay chặn.

"Gỗ ở đây hát," Piên nói. "Hát buồn."

Kình bước lại gần. "Thợ gọi là gỗ co."

"Co là đau. Hát là nhớ." Cô mở mắt, nhìn đống gỗ như nhìn một đàn trâu nằm. "Gỗ này nhớ."

"Nhớ gì?"

"Nhớ đất."

Kình không đáp. Nó nhìn thân lim lớn bằng hai vòng tay, vỏ còn bám rêu, gốc buộc vải đỏ bạc màu. Nó biết cái tiếng cô nghe. Nó đã nghe suốt nhiều đêm, tiếng răng rắc, tiếng cót két, tiếng như người lẩm bẩm. Nó cố ý không trả lời nó.

"Piên nghe được hết hả?"

"Nghe một phần."

"Một phần thôi à?"

"Phần còn lại ồn quá." Cô lắc đầu. "Sân này có quá nhiều tiếng."

Mẹt chen vào, vừa nhai vừa nói: "Chị nói chuyện với gỗ à?"

"Không. Piên nghe."

"Nghe khác nói thế nào?"

"Nói là mình mở miệng. Nghe là mình im."

"Em im mãi mà chẳng nghe gì."

"Em im sai chỗ," Piên nói, cười.

Mẹt trợn mắt, nhưng không cãi, quay sang Ngãi: "Anh nghe thấy gì không?"

"Tôi nghe mùi cơm," Ngãi nói.

Bà Hợi từ sau bếp bước ra, tay lau vào tạp dề, nhìn Piên từ đầu đến chân.

"Cô gái này gánh được đấy," bà nói với Mẹt, như Piên không đứng đó. "Vai không rung."

"Chị ấy biết nghe gỗ, bà ạ."

"Biết nghe gỗ thì biết nghe nồi cơm." Bà quay sang Piên. "Cô biết nấu không?"

"Dạ, nấu cơm lam, nấu xôi."

"Xôi thì bếp xưởng không dùng. Bếp xưởng ăn cơm tẻ."

"Piên học cơm tẻ."

"Học nhanh thì mai tôi cho cô vo gạo." Bà gật, rồi lại quay vào, vừa đi vừa nói to: "Mà không công thì cũng phải ăn. Có phần cô đấy."

Mẹt thì thầm với Kình, đủ nhỏ để Piên không nghe, nhưng Piên nghe: "Bà Hợi mà có phần cho ai là ai đó chịu thương."

Piên mỉm cười, cúi mặt.

Bà Hợi lại gọi ơi ới ở sau bếp, giục Piên dọn thùng. Piên đứng dậy, phủi tay, quay sang Kình.

"Khuê đâu?"

"Trong Giám."

"Kình gặp chưa?"

"Chưa."

"Chưa mà Kình biết ở trong Giám?"

"Tui nghe." Kình nuốt khan. Nó nghĩ tới tấm ván thị dán kín giấy mỏng, tới nét chữ ngược mờ qua lớp hồ. Nó không nói.

"Kình nghe gì?"

"Nghe lính nói."

Piên nhìn nó một lúc, mắt nheo lại, như người đọc một chữ chưa thuộc mặt. Rồi cô cúi nhấc thùng cơm không, đòn gánh đè lên vai.

Cô gánh đi. Đi ngang dãy lán tốp Kim Mộc, ngay chỗ chiếu Kình, dưới sạp có tiếng gõ một cái, cộc, nhỏ, như người gõ cửa.

Piên không quay lại. Kình quay lại.