Lính gõ ba tiếng mõ. Tan ca. Thợ được ra tới gốc gạo trước cổng, mua bát chè xanh của bà hàng nước, không quá một khắc. Kình móc một đồng trong túi, mua một bát, hai tay ôm cho đỡ nóng.

Gốc gạo già, rễ nổi lên mặt đất như gân tay. Dưới rễ, một cô gái ngồi xổm, gùi đặt bên, tóc tết một đuôi dài.

Cộc nhảy khỏi vai Kình trước. "Con nhỏ Then!"

Piên ngẩng lên. Mặt cô sạm bụi đường, môi nứt, mắt thì sáng. "Cộc."

Kình đứng chết trân. Bát chè nghiêng một bên, nước xanh sánh ra mép, nhỏ xuống chân. Cô đứng dậy, phủi váy, nhìn nó từ đầu tới chân, như kiểm lại từng món.

"Gầy," cô nói.

"Piên cũng gầy."

"Piên đi thuyền mười hôm."

"Tui ở trong đó... gần hai tháng."

"Gần hai tháng mà mới gầy chừng này."

"Chừng này là gầy lắm rồi." Kình gãi gáy. "Sao Piên biết chỗ này?"

"Piên tới xóm hôm qua, chạng vạng. Có một ông cụ một mắt ngồi mài đục ở đầu xóm, không hỏi Piên là ai, chỉ nói: nó ở trong xưởng Giám, sau bến, ra được thì chiều. Sáng nay Piên quay xuống, ra gốc gạo ngồi từ trưa."

"Cụ Khoan."

"Cụ Khoan. Cụ cho Piên bát nước, cho ngủ nhờ hiên."

Kình ngồi xuống rễ gạo, đưa bát chè cho cô. Cô uống một ngụm, trả lại. Cộc nhảy lên đầu gối cô, nhìn lên với vẻ đòi đền bù, và Piên gãi cằm nó mà không hỏi.

Cô kể. Tờ triệu, cái sân, cái sọt tre đầy ấn gỗ, ông thư lại già. Cô kể không có vẻ gì là sợ, giọng bằng bằng, như kể chuyện đi chợ.

"Piên không nộp ấn."

"Không nộp?" Kình hoảng. "Rồi sao?"

"Rồi ghi tên Piên vào sổ chờ xử."

"Ghi tên rồi mà còn đi kiếm tui?"

"Ghi tên Piên. Không ghi tên Kình."

Một quãng im. Gió từ ngoài ruộng thổi qua gốc gạo, lá khô rơi lộp độp lên vai hai người. Cả hai cùng nhìn cái gùi nằm giữa họ. Cái gùi sờn, quai bện lại hai chỗ. Không ai nói tới chuyện ở bản. Không ai nói tới chuyện cũ.

"Chờ xử là chờ bao lâu?" Kình hỏi.

"Ông thư lại không nói."

"Có ai theo Piên không?"

"Có một tên lính đứng sau ông thư lại. Nó nhìn Piên, rồi thôi."

"Lính nhớ mặt Piên."

"Lính nhớ mặt cả trăm người. Nhớ không nổi."

"Lỡ nhớ?"

"Thì Piên nói Piên đi chợ."

"Đi chợ xa dữ."

"Chợ nào cũng có người bán." Piên nhún vai. "Kình đừng lo cho Piên. Lo cho cái tay Kình kìa."

Kình giấu bàn tay ra sau lưng, nhưng cô đã thấy mấy chỗ băng vải ngả màu và những vết phồng vỡ. Cô không nói gì thêm. Cô chỉ lấy bát chè trong tay nó, đặt xuống rễ gạo, rồi ngồi im cạnh nó thêm một lúc, vai không chạm vai.

"Dì khỏe không?" nó hỏi lảng.

"Mẹ cầm đàn mà không hát. Gảy ba dây."

"Dây thứ ba còn không?"

"Còn."

"Dì gảy bài gì?"

"Bài ru thằng Toòng. Không có lời thì Toòng hát."

Kình gật, uống một ngụm chè. Chè xanh đắng chát, nó nuốt chậm. Nó nghĩ tới cái nhà sàn, tới tiếng đàn tính, tới chuồng trâu và con trâu cái nhai lại đều đều. Nó không nói gì về những thứ đó.

"Kình ăn cơm đủ không?" Piên hỏi.

"Đủ. Một suất."

"Một suất đủ no?"

"Hổng no. Nhưng đủ sống."

"Thì Piên mang cơm cho Kình."

"Piên có cơm đâu mà mang."

"Piên còn mấy đồng. Cũng đủ mua rau muống."

"Rau muống thì tui không ăn."

"Sao không ăn?"

"Hồi nhỏ ăn nhiều quá."

Piên bật cười, tiếng cười ngắn, dội trong cổ họng. Cộc quay đầu nhìn cô như nhìn một thứ lạ.

"Cười cái gì."

"Cười Kình nói rau muống."

"Rau muống có gì đáng cười."

"Có chứ. Kình nói như ông già."

Một bóng người đứng chặn nắng. Ngãi, tay bưng bát chè, đứng chằm chằm nhìn Piên, rồi nhìn bím tóc cô, rồi nhìn Kình.

"Ai đây?"

"Bà con," Kình nói.

"Bà con mà tóc tết?"

"Bà con xa."

"Xa cỡ nào?"

"Xa cỡ... cỡ mười ngày thuyền."

"Thuyền." Ngãi gật gù. Gã bưng bát chè đứng luôn đó, không đi, mắt không rời cái bím tóc.

Piên đứng dậy, cúi đầu chào, bằng cái cúi đầu của người ở bản. "Chào anh. Piên."

"Ngãi." Gã ngượng, bát chè nghiêng một cái, nước đổ lên giày. "Tôi... tên tôi Ngãi. Ngãi."

"Anh Ngãi."

"Cô ở bên... bên nào?"

"Bên trên."

"Bên trên là trên nào?"

"Trên cao." Piên cười. "Trên cao nhất."

Ngãi há miệng, không biết đáp gì. Kình nhìn trời để khỏi bật cười. Cộc thì thầm, đủ nhỏ để chỉ nó nghe: "Thằng này sắp ngu ra tại chỗ."

Mõ gõ ba tiếng nữa. Thợ ở gốc gạo uống nốt chè, đặt bát xuống mâm của bà hàng nước. Từ trong cổng, bà Hợi gánh hai thùng cơm đi ra, đòn gánh cong trên vai, bước chân nặng. Thợ bếp trong Giám nấu, còn gánh cơm ra sân gỗ thì bếp thuê người xóm, trả theo thùng. Hai thùng không. Bà tính ra quán đầu đường rửa.

Piên ngó theo bà. Cô bước lại, không hỏi ai, đỡ lấy một đầu đòn gánh. Đòn gánh nhẹ hẫng đi một nửa. Bà Hợi khựng lại, quay đầu, nhìn cô gái lạ.

"Cô là ai?"

"Dạ, Piên."

"Cô muốn gì?"

"Mai bà có cần người gánh không?"

"Gánh không công à?"

"Không công."

Bà Hợi nheo mắt. Bà nhìn Piên, nhìn Kình đứng sau gốc gạo, rồi nhìn xuống đôi vai gầy của Piên. "Gánh cơm vào sân gỗ là phải qua lính."

"Dạ."

"Lính khám thùng."

"Dạ."

"Cô không sợ?"

"Piên gánh được."

"Gánh được thì mai tới. Giờ Tỵ. Đừng đi muộn."

Mõ gọi vào. Kình phải quay lại cổng. Nó đi mấy bước, ngoái nhìn lại.

Đòn gánh đã nằm trên vai Piên. Hai thùng không đung đưa nhẹ theo bước chân cô, đi ra phía quán đầu đường, bà Hợi bước bên cạnh, kể chuyện gì đó dài.