Đêm, Kình lẻn vào hiên nhà chạm bằng lối học trò quen, qua khe giữa hai cột, nơi lính gác không nhìn tới. Nó đi chân trần, tay xách đôi dép tre, mái chèo dựng lại ở lán. Cộc ngồi vai trái, im. Hiên nhà chạm đêm nào cũng lạnh hơn lán, nền gạch hút hơi sương, mỗi bước chân lên đó nghe như bước trên mặt giếng cạn. Mùi hồ bột nấu nguội quện với mùi gỗ thị ngọt.

Ở góc hiên, sát vách, một tấm ván thị lớn nằm trên hai con ngựa gỗ thấp. Nó dài gần một sải tay, rộng hơn cái nong, chưa xẻ thành khối. Một tờ giấy mỏng phủ kín mặt ván, dán bằng hồ, còn ẩm, bóng lên dưới ánh lò rèn rọi xa qua mái. Cả tấm ván là chữ. Từng hàng chữ úp xuống, ngược chiều, mỗi hàng ngay ngắn như cọc tiêu.

Nó ngồi xuống cạnh tấm ván. Nó đọc không cần cố. Thần. Linh. Ứng. Chữ cụt. Rồi lại thần, linh, ứng, chữ cụt. Chấm đầu nghiêng sang phải, nét móc cuối hất lên. Hàng nào cũng giống hàng nào, nhưng không giống nhau hẳn, mỗi chữ có một hơi thở riêng.

Khắp xưởng gỗ đang co.

Răng rắc ở sân gỗ, cót két ở dãy lán, tiếng rên thấp lẫn trong đó như người ngủ mê. Đêm nay co dữ hơn mọi đêm. Nó nghe một tiếng gọi lạc giọng từ xa, một tiếng nấc nghẹn ngay sau lưng, rồi một tiếng thở dài chạy dọc mái hiên.

Chỉ có tấm ván này im.

Nó đặt bàn tay lên mặt giấy. Giấy ẩm, lạnh, hơi dính. Nó không nói gì với tấm ván. Nó chỉ để tay đó. Nó nghe tiếng của mọi tấm gỗ khác trong xưởng, nghe rõ từng tấm, từ lim đến mít. Riêng tấm này, dưới lòng bàn tay nó, không có gì. Không rên, không nứt, không gọi.

"Gỗ này không kêu," nó nói.

Cộc cựa mình trên vai. "Gỗ thị."

"Gỗ thị thì không kêu hả?"

"Gỗ thị già, ngâm lâu. Hết nhựa." Cộc ngồi thẳng lên, nhìn tấm ván. "Gỗ hết nhựa thì khô. Gỗ khô thì khó co."

"Hay tại chữ đè lên?"

"Mày hỏi tao thì tao nói gỗ."

"Cha nói gỗ hết nhựa. Nhưng hôm qua mấy khối thị trên kệ cũng kêu."

"Kêu nhỏ."

"Kêu."

"Ờ." Cộc gãi tai. "Kêu."

Kình im. Ánh lò rèn xa chớp lên một lần, rọi lên giấy ẩm, làm bật ra mấy chữ thần liền nhau, rồi tắt.

"Cha biết người viết không?" nó hỏi, giọng thật thấp.

"Tao biết mày biết."

"Cha không trả lời."

"Tao trả lời rồi."

Kình mím môi. Nó nhìn bàn tay mình nằm trên giấy, ngón cái còn hồng vết đứt cũ ở kẽ. Nó rút tay khỏi tấm ván. Hồ dính vào lòng bàn tay, nhớp nháp, kéo thành sợi mỏng. Nó lau vào vạt áo vá, lau cho tới khi hồ khô thành mảng trắng.

"Con không muốn nó làm chuyện này," nó nói.

"Nó không biết nó làm chuyện gì."

"Con cũng không biết."

"Vậy thì đừng trách."

"Con có trách đâu."

"Mày không trách. Mày nhìn." Cộc dừng lại. "Mà nhìn lâu cũng là một kiểu trách."

Kình đứng dậy. Hai đầu gối nó rộp một tiếng. Nó nhìn tấm ván thêm một lần, rồi quay đi.

Nó đi ngược về lán trong bóng tối, bước nhẹ, ngang qua đống củi xám cạnh lò rèn. Lửa cháy dở trong lò, đốm đỏ thở như một cái phổi chậm. Hai thợ ca đêm đứng bên đe, mắt nhắm hờ, tay vẫn cầm búa.

Từ dưới sạp, khi nó bước qua ngưỡng, giọng bà khàn khàn vọng lên.

"Mày đếm được chưa?"

"Chưa," Kình đáp.

Nó nằm xuống chiếu, đúng chỗ tấm ván của bà. Cộc cuộn tròn trên bụng nó. Mái chèo dựng đầu chiếu, vệt đen mảnh trên vách tre.

Sáng, trời còn xám, tiếng mõ gõ giữa sân đánh thức cả lán. Cai Lược đứng giữa sân đất, nón dứa nghiêng, tay cầm dùi mõ, mặt ngái ngủ nhưng miệng cười.

"Nghe đây, nghe đây!" cai nói. "Rằm tháng Sáu, xưởng nghỉ một ngày!"

Thợ xì xào. Ngãi lăn từ chiếu ra, mắt còn nhắm. "Nghỉ thật à cai?"

"Thật. Quan trên cho nghỉ. Bếp nghỉ theo, mỗi tốp cử người ra bến Giám mua cơm, mua muối, mua dầu. Ra cổng khắc thẻ, vào cổng đếm lại."

"Ai đi?" một thợ hỏi.

"Tốp nào tự cử."

Ngãi vừa há miệng thì Kình đã giơ tay.

"Con đi."

Cả lán quay nhìn nó. Ngãi chớp mắt. "Tôi định xin đó."

"Anh Ngãi còn đo mộng với chú Tạo."

"Tôi đo mộng buổi chiều."

"Con đi," Kình nói lại.

Cai Lược nhìn nó, rồi nhìn ông Cả đang ngồi ở bậc lán. Ông Cả gật đầu, không nói.

"Thôi được," cai nói. "Mái Chèo đi. Nhớ về trước tối."

"Dạ."

Cai gõ mõ thêm một hồi rồi sang tốp khác. Thằng Tỵ chạy ra, đầu tóc rối, kéo gấu áo Kình.

"Chú Mái Chèo ra bến hả? Mua kẹo lạc cho cháu nhé?"

"Kẹo lạc một đồng một cục đó."

"Cháu có một đồng." Tỵ vén gấu áo, khoe cái nút ba vòng. "Anh Ngãi cho."

"Giữ lấy mà dành."

"Dành làm gì?"

"Dành để về quê."

Tỵ nghĩ một chút, rồi gật đầu thật mạnh. "Thế thì chú mua nửa cục thôi."

"Nửa cục thì ai bán?"

"Bẻ đôi ra."

Ông Cả bước lại, tay cầm thước gãy, nhìn Kình từ đầu đến chân.

"Mua giùm tôi một hòn đá mài mịn," ông nói. "Loại xanh."

"Dạ."

"Đừng trả quá hai tiền."

"Dạ, con nhớ."

"Lính cổng hỏi gì thì nói thật. Đừng nói nhiều."

"Dạ."

"Thế thôi."

Ông quay đi. Kình quay vào lán. Nó cúi xuống, nhấc cây mái chèo dựng đầu chiếu lên vai phải. Cán chèo nghiêng ngay vào chỗ vệt hằn cũ, vừa khít, nặng quen thuộc.