Một khúc gỗ mít vụn bay vèo qua hiên, Kình đưa tay chụp, hụt, khúc gỗ lăn lông lốc xuống chân nó.

"Cầm cho đúng rồi tao mới dạy," con Mẹt nói.

Nó ngồi xổm trên bậc hiên nhà chạm, giờ nghỉ trưa, phoi gỗ vương đầy chân, cái đục nhỏ giắt sau tai. Mặt nó lấm mùn, mắt sáng quắc. Kình nhặt khúc gỗ lên. Băng chàm đã tháo từ hôm kia, vết đứt ở kẽ ngón cái còn hồng, khép miệng.

"Cầm thế nào?"

"Tay trái giữ." Con Mẹt đưa cho nó cái chàn nhỏ cán gỗ. "Tay phải đẩy. Đẩy, không phải ấn."

Kình đẩy. Lưỡi chàn trượt qua thớ mít, cày một rãnh ngắn rồi kẹt.

"Mày đẩy như đẩy xe bò," con Mẹt nói.

"Xe bò thì sao?"

"Xe bò đẩy bằng cả người. Cái chàn đẩy bằng cổ tay."

"Cổ tay mỏi."

"Mỏi thì mới biết." Con Mẹt giật khúc gỗ khỏi tay nó, xoay lại cho đúng thớ, trả lại. "Làm lại."

Kình làm lại. Lần này rãnh dài hơn, bóng hơn. Con Mẹt nhìn, không khen, chỉ nhướng một bên mày.

"Mày học chạm, tao dạy mày. Còn tao được gì?"

"Mày muốn gì?"

"Dạy tao chữ." Nó nói nhanh, mắt không nhìn Kình, nhìn khúc gỗ. "Viết tên tao."

"Tên Mẹt hả?"

"Tên tao."

Kình nhặt một que than dưới chân hiên, lật tấm ván mỏng dựa cột, đặt lên đầu gối. Nó viết một nét, rồi ngừng. Que than lơ lửng.

"Sao ngừng?"

"Chữ Nho không có chữ Mẹt."

Con Mẹt trợn mắt. "Sao không có?"

"Mẹt là tên tục. Chữ Nho viết tên có họ có đệm. Mẹt là cái rổ."

"Rổ cũng có chữ."

"Rổ có. Nhưng Mẹt người thì không."

"Thế thì chữ Nho thiếu," con Mẹt nói, giọng chắc nịch.

Ngãi đi ngang cột hiên, nghe thấy, cười sặc. Gã vịn cột, ôm bụng. "Cô Mẹt! Cô chê chữ Nho thiếu! Ông thánh Khổng nghe được ông ấy khóc!"

"Ông thánh Khổng không biết tao."

"Biết thì ông ấy viết thêm."

"Anh cút đi, anh Ngãi."

Ngãi vẫn cười, vừa lui vừa lắc đầu, rồi đứng lại, quay về, ngồi xuống bậc hiên.

"Viết tên tôi luôn đi, cậu Mái Chèo."

"Tên Ngãi?"

"Tống Văn Ngãi. Đủ ba chữ."

Kình viết. Que than chạy ba lần.

Ngãi nhìn, mặt xụ xuống. "Chữ cuối rối thế? Như đống phoi."

"Chữ Ngãi nhiều nét. Ngãi là nghĩa."

"Nghĩa gì mà rối thế. Tên tôi nhìn như ba bó củi buộc dở."

"Anh muốn bớt nét thì bỏ mấy cái chấm."

"Bỏ chấm thì mất nghĩa à?" Ngãi thở dài, đứng dậy, phủi quần. "Thôi, nhiều nét cũng được. Nhìn oai."

Cộc ghé tai Kình, nhỏ như hơi. "Hai đứa nhỏ này, đứa nào cũng đòi chữ. Khéo mày mở lớp."

"Cha đừng nói."

"Tao nói nhỏ."

Con Mẹt hất cằm, liếc sang. Kình giật mình, quay mặt đi chỗ khác. Con Mẹt nhìn Kình.

"Viết tên khác đi. Viết tên ông tao."

Kình viết chậm, nét than đen đậm trên ván. Chữ Nhẫn. Con Mẹt chồm lên nhìn, ngón tay trỏ chạm khẽ vào từng nét, như sờ vết nứt trên gỗ.

"Chữ này có con dao ở trên," nó nói.

"Ừ."

"Dao để làm gì?"

"Dao để trên tim."

Con Mẹt im. Nó nhìn nét sổ, nét móc, nét chấm dưới cùng. Ngón tay nó dừng lại trên chữ rất lâu.

"Đúng ông tao," nó nói rồi rụt tay về.

Kình không hỏi. Nó đặt que than xuống.

"Chú Mái Chèo!" Tỵ chạy tới, thở hổn hển, hai tay cầm hòn đá mài. "Viết tên cháu đi! Viết đi, viết đi!"

"Tên mày có chữ."

"Chữ gì?"

"Chữ Tỵ. Cái chữ chỉ giờ Tỵ."

"Giờ Tỵ là giờ ăn cơm đúng không?"

"Giờ Tỵ là gần trưa."

"Gần trưa là giờ ăn cơm." Tỵ gật đầu thật mạnh. "Viết đi."

Kình viết lên tấm ván. Một chữ nhỏ, nét đơn giản, ba nét uốn. Tỵ nhìn chằm chằm, miệng há ra, như nhìn một con chim bay qua.

"Đó là cháu hả?"

"Là mày."

"Cháu muốn khắc lên hòn đá."

"Khắc bằng gì?"

"Mũi đinh."

"Mũi đinh thì lâu lắm."

"Cháu có cả buổi nghỉ."

Nó nhón tấm ván mỏng, giơ lên nắng, lật mặt sau cho nét than lộ ra mờ mờ, soi từ phía kia. Rồi nó ngồi xuống bậc hiên, đặt hòn đá lên đùi, cắn lưỡi, ngón tay giữ mũi đinh, bắt đầu chọc từng nét. Nó chọc cả buổi, mồ hôi nhỏ giọt xuống đá, lưỡi thè ra không quên rụt vào.

Con Mẹt đã quay lại với khúc gỗ mít của nó, thỉnh thoảng liếc sang Tỵ, nhếch miệng. Kình ngồi cạnh, đẩy chàn, mỗi lần đẩy một rãnh ngắn, ngày một thẳng hơn. Ngãi mang ra ba ống nước vối, mỗi người một ống, rồi lại đi.

Gần hết giờ nghỉ, Tỵ hú lên.

"Xong rồi! Xong rồi!"

Nó giơ hòn đá cho cả hiên xem. Mặt đá mài, chính giữa, một chữ khắc sâu, nét đều đều, cái đuôi hơi cong. Nó cười toe, khoe cả hàm răng sún.

Con Mẹt đặt khúc gỗ xuống, đón hòn đá, đưa lên ngắm. Nó nhìn lâu. Nó bật cười.

"Chữ Tỵ khắc ngược!"

"Ngược?" Tỵ cuống lên. "Ngược chỗ nào? Chú Mái Chèo viết xuôi mà!"

"Ngược trái ra phải. Mày soi từ mặt sau ván, nó ngược là phải." Con Mẹt chưa ngừng cười. "Nhưng ngược thế này không sai."

"Không sai?"

"Đưa than đây."

Kình đưa cái que than. Con Mẹt chấm than vào mặt khắc, rồi lật hòn đá, ấn thật mạnh xuống một khoảng ván trống. Nhấc lên.

Trên ván, một chữ Tỵ đen rõ, nét sắc, xuôi chiều.

Tỵ ngẩn ra. Rồi nó vỗ tay, nhảy cẫng lên, hòn đá suýt văng khỏi tay.

"Cháu đúng rồi hả chị Mẹt? Cháu khắc đúng hả?"

"Mày khắc ngược mà đúng. Số mày may."

"Số cháu may hả chú Mái Chèo?"

"Ừ," Kình nói. "Đừng nhảy nữa, rớt đá."

"Thế này mới đúng chiều chạm," con Mẹt nói. Nó lau tay vào áo, nhặt cái chàn, cái đục nhỏ, quay vào nhà chạm.