Cây lim nằm trên hai con ngựa gỗ kêu một tiếng tách dài, như ai bẻ gãy một cọng tre khô trong bóng tối.

Kình mở mắt. Cả lán còn ngủ, tiếng ngáy chồng lên nhau, nhịp này đè nhịp kia. Chỉ có một cái bóng đã ngồi dậy ở chiếu bên phải. Chú Hai Tạo, hai tay chống xuống chiếu, đầu ngoảnh về phía cửa lán.

Rồi tiếng khác.

Từ sân gỗ vọng vào, nhẹ, nhỏ, như cái gì đang bò trên mặt tre. Răng rắc. Rồi lan ra, từ đống gỗ này sang đống gỗ khác, từ bên trái sang bên phải, cót két, cót két, xa gần chen nhau. Cả sân gỗ đang động đậy dưới ánh trăng loãng.

"Gỗ co," Tạo thì thào. Giọng chú khàn vì mới tỉnh. "Đêm mát thì gỗ co."

Kình không đáp. Nó nằm im, một bàn tay đè lên ngực, nơi tim đang đập mạnh hơn cần.

Nó nghe ra không chỉ là tiếng nứt.

Trong tiếng nứt có một tiếng khác, thấp, ngắn, như người rên trong cổ họng, nuốt vào nửa chừng. Có tiếng như thở dài. Và ở chỗ nào đó trong đống gỗ gần nhất, một cái gì đó gọi lạc giọng, nghe như gió lùa qua hốc cây.

"...năm nay ai thắp..."

Nó nhắm mắt. Nó không đáp.

Cộc nằm trên đầu gối nó, lông dựng ngược từ gáy xuống đuôi. Mắt Cộc mở trừng, đồng tử nở to. Cộc không nói một tiếng.

Chiếu bên kia sột soạt. Một bóng nhỏ bò sang, đầu gối trần cọ xuống nền đất, chui tọt vào sát lưng Kình. Tay thằng nhỏ nắm gấu áo nó, nắm chặt.

"Chú Mái Chèo," Tỵ thì thầm. "Gỗ khóc."

"Gỗ co. Chú Tạo nói rồi."

"Co sao có tiếng người?"

"Tại mày buồn ngủ."

"Cháu không buồn ngủ." Tay Tỵ siết chặt hơn. "Cháu nghe giống mẹ cháu."

Kình quay đầu. Nó nhìn đôi mắt thằng nhỏ trong bóng tối, trắng nhờ nhờ, mở to.

"Mẹ mày ở đâu?"

"Dưới quê. Mẹ cháu hay rên khi trở trời."

"Vậy là mày nhớ mẹ. Mày nghe nhầm."

"Nghe nhầm hả chú?"

"Nghe nhầm."

"Chú nghe giống gì?"

"Giống gió."

"Gió đâu có rên."

"Gió miệt dưới rên. Qua bãi dừa nước rên như bà già ho."

"Thiệt hả chú?"

"Thiệt. Ngủ đi, mai còn mài cưa."

"Cháu mà ngủ được thì cháu đã ngủ rồi."

"Vậy thì nhắm mắt cho đỡ sợ."

Tỵ im. Nó rúc đầu vào lưng áo Kình, hơi thở nóng lên qua lớp vải vá. Tiếng gỗ vẫn rộn từ ngoài. Có tiếng nứt dài, rồi tiếng nứt ngắn, cái nào cũng khô, cái nào cũng như đang nói chuyện.

Chú Hai Tạo đứng dậy, đi tới góc lán, nơi có một cái bát nhỏ cắm đầy chân nhang cũ. Chú khều que lửa, thắp một nén hương, cắm vào bát. Đốm đỏ nhỏ xíu sáng lên trong bóng tối.

Chú khấn thật khẽ, môi động khẽ. Kình nghe được vài chữ.

"Tổ coi nhà. Các ngài trong gỗ. Xin các ngài thứ lỗi. Thợ làm công, không làm ác."

Ngãi nằm bên kia lán, ngáy ngon lành, một chân gác lên bụng chú thợ bên cạnh.

"Chú Tạo," Kình gọi nhỏ.

"Hử."

"Gỗ co hoài vậy hả?"

"Gỗ mới vào bao giờ cũng co dữ. Gỗ chưa quen xưởng."

"Chưa quen rồi sao?"

"Quen thì thôi." Tạo ngồi xuống chiếu, mắt vẫn nhìn đốm hương. "Gỗ cũng như người. Quen rồi mới im."

"Nếu không quen?"

"Thì co mãi." Giọng chú trầm xuống. "Thợ cũng co theo."

"Cây lim hồi sáng có vải đỏ," Kình nói. "Chú cắm hương cho nó."

"Ừ."

"Chú thờ cây hả?"

"Tôi thờ Tổ." Tạo nghĩ một chút. "Cây có người thờ thì tôi thắp thêm một nén. Thế thôi."

"Thắp cho ai?"

"Cho người thờ nó. Người ta thờ mà Giám lấy mất. Ai thắp thay?"

Kình không đáp. Tạo cũng không nói tiếp. Hai người nằm nghe gỗ rên.

Kình nằm im. Tay nó đã lạnh. Nó mở miệng, rồi ngậm chặt lại. Nó siết lòng bàn tay thành nắm đấm, móng ghim vào da.

Cộc ngước nhìn nó, rất lâu, không chớp.

Một giọng khác vang lên từ phía cửa lán, không to, bằng bằng như người đọc số.

"Chưa ngủ à?"

Ông Cả ngồi ở bậc lán từ lúc nào. Lưng ông còng, dựa vào cột, thước gãy để ngang đùi. Ông không quay đầu lại.

"Ông Cả." Tạo cúi chào, tay còn nắm chân nhang. "Gỗ co."

"Nghe rồi." Ông Cả im một lúc. "Ngủ đi."

"Ông không ngủ?"

"Tôi nghe."

Không ai hỏi ông nghe cái gì. Kình nhắm mắt lại, cố đếm theo nhịp thở thằng Tỵ phả lên lưng mình. Một. Hai. Ba. Tiếng gỗ rên không dứt, tiếng nhang chảy tí tách. Lúc nó thiếp đi, tiếng ông Cả ngồi ở bậc lán vẫn không rời, thước gãy khẽ chạm vào nền gỗ một tiếng, rồi hai tiếng.

Sáng ra, sương còn bám trên mái lán. Ngãi vươn vai rộp rộp, ngáp một tiếng dài như tiếng kèn.

"Đêm qua ai ồn vậy?"

"Gỗ," Tạo nói.

"Gỗ ồn hả? Tôi ngủ say như chết."

"Ừ. Anh có phúc."

Kình đi theo ông Cả ra chỗ cây lim, tay cầm ống mực, mắt díu lại vì thiếu ngủ.

Ông Cả đứng trước thân cây một lúc. Rồi ông giơ bàn tay, vuốt lòng bàn tay dọc thân gỗ, chậm, từ gốc tới ngọn, như người vuốt lưng ngựa. Tay ông dừng lại giữa thân. Ở đó có một vết nứt mới, nhỏ như sợi tóc, chạy chéo qua vạch mực hôm qua.

"Mắt cậu thâm," ông nói, không quay lại.

"Dạ, tại gỗ co. Con ngủ không được."

"Gỗ co thì ai ngủ được." Ông nhìn vết nứt. "Mệt thì nói. Thợ mệt đục lệch."

"Dạ, con không mệt."

"Ừ."

Ông rút thước gãy, đặt lên vết nứt, đo chỗ lệch giữa hai đầu vạch. Môi ông nhẩm đếm. Rồi ông gõ hai ngón tay lên gỗ, hai tiếng cộp cộp, nặng.

"Đi một phân. Gỗ đi đêm."