Thẻ gỗ nằm thành chồng trên mặt bàn thấp, cái nào cũng to bằng hai ngón tay, mép cháy sém, một mặt khắc lửa con số. Bàn kê dưới mái hiên kho giấy, tờ mờ sáng, ánh sáng xiên qua khe mái rọi xuống từng vệt dài. Thợ xếp hàng một, đồ nghề cuộn vải đeo trên vai, chân đất.

Người ngồi sau bàn cúi đầu thật thấp. Từ chỗ Kình đứng chỉ thấy đỉnh búi tóc và ngòi bút chạy lách tách. Cổ tay áo hắn nhét một cái khăn len gấp vuông, mùa hè rồi mà vẫn nhét.

Kình nhận ra cái búi tóc ấy. Uẩn. Nhận ra cả cách hắn khịt mũi một cái trước khi đọc mỗi tên.

Nó lùi nửa bước, đứng nép sau lưng ông Cả. Rồi nó lùi thêm một bước, xuống cuối hàng.

"Nghiêm Hữu Tạo."

"Có."

Một cái thẻ trượt qua mép bàn. Tay chú Hai Tạo đón lấy.

"Tống Văn Ngãi."

"Có, thưa."

Hắn đọc không ngẩng, giọng đều, như đọc sổ chợ. Khịt mũi, đọc tên, đưa thẻ. Khịt mũi, đọc tên, đưa thẻ. Cộc trên vai Kình nín thở, một sợi lông cũng không động.

"Khúc Đình Nhẫn."

"Có."

"Thợ cả. Thẻ ba."

"Cảm ơn."

Tới Ninh Văn Tỵ, tới con Mẹt, tới chú thợ cuối phường. Hàng ngắn dần. Chỉ còn ông Cả và một đứa đứng sau lưng ông.

"Còn một." Hắn lật trang sổ. "Học trò. Tên?"

"Học trò không có tên trong sổ ty," ông Cả nói. "Ghi suất cơm."

"Theo lệ học trò không lương." Ngòi bút di chuyển. "Ghi đầu cơm. Có tật gì để nhận mặt?"

Ông Cả mở miệng. Kình thấy ông sắp nói chữ "sẹo".

Nó kéo tay áo trái xuống, nắm chặt ở cổ tay. Ông Cả khép miệng lại.

"Tay nó cầm đục ngược," một giọng con gái nói. "Ghi thế."

Con Mẹt đứng ở hàng bên, hai tay chống hông, mắt không nhìn ai. Cả hàng phá lên cười. Ngãi cười nhiều nhất, vai rung bần bật, tay ôm bụng.

"Đục ngược." Hắn lặp lại, khịt mũi một cái.

"Ngược thật," con Mẹt nói. "Từ hôm qua tới nay đục lưỡi dưới chứ không đục lưỡi trên."

"Chữ nghĩa là gì?"

"Cầm đục ngược. Bốn chữ." Con Mẹt nghiêng đầu. "Chữ của ông thư viết đẹp, ghi cho đúng."

Hắn không cười. Hắn chấm bút, viết đúng mấy chữ ấy, ngòi nhịp nhịp trên giấy. Rồi hắn đẩy một cái thẻ qua mép bàn, không ngẩng đầu, không nhìn bàn tay đưa ra.

Kình cầm thẻ. Tay nó không run. Chân nó thì run, run bên trong, ở khớp gối, nơi không ai thấy.

"Đi," ông Cả nói nhỏ.

Nó đi. Ngãi đã chờ sẵn ở cuối hàng, vỗ vào vai nó, nước mắt chảy ra vì cười.

"Con Mẹt ác thật," gã thì thào. "Cầm đục ngược. Cả phường nhớ cả đời."

"Em nói đúng chứ bộ," con Mẹt nói, đi ngang qua, không quay đầu.

"Đúng hay không cũng đừng nói trước mặt quan."

"Quan nào? Ông thư lại ấy hả? Ông ấy có nhìn ai đâu."

Ngãi im. Con Mẹt đi mất, tóc cặp que tre, lưng thẳng.

Giữa sân đất, trước thềm một ngôi nhà dài, một người lính áo nâu, đai đen, đứng trên bậc cao hơn mọi người đúng một thước. Thợ tụ lại dưới sân, chen vai nhau. Lính cầm một thanh gỗ làm roi chỉ, gõ lên cột hiên ba cái cho im.

"Nghe luật." Giọng lính khàn, đã đọc nhiều lần. "Một. Mỗi tốp ở lán của tốp, ăn ở lán của tốp, không qua lán tốp khác. Hai. Ra ngoài tường không được kể việc trong tường. Ba. Thư từ đưa qua cai, cai đưa qua sổ, sổ mới ra cổng. Bốn. Học trò được đi các tốp, để mài đồ nghề, để bưng nước."

"Bưng nước thôi hả?" Ngãi hỏi to.

"Bưng nước, mài đồ, không hỏi."

"Hỏi cái gì?"

"Hỏi thì về." Lính nhìn Ngãi chằm chằm. "Về bằng cáng."

Ngãi lè lưỡi, thụt vào trong hàng. Thợ xì xào. Lính gõ roi chỉ lần nữa.

"Các anh làm cái công trình của Giám. Làm cho đúng. Làm xong thì có thưởng, không đúng thì có phạt. Hiểu chưa?"

"Hiểu," thợ đáp rời rạc.

"Công trình mấy gian?" Ông Cả hỏi.

Cả sân quay đầu nhìn ông. Ông đứng yên, thước gãy giắt thắt lưng, hai tay buông.

"Không có gian," lính nói.

"Không có gian." Ông Cả lặp lại. "Vậy mấy cột?"

"Hỏi thì về."

Ông Cả gật một cái, không hỏi nữa.

Kình đứng ở hàng sau, cái thẻ gỗ còn nóng trong lòng bàn tay, mép cháy cộm vào ngón. Cộc ghé tai nó, rất khẽ.

"Thằng ấy không nhìn mày."

"Con biết."

"Nó viết bốn chữ."

"Con nghe rồi."

"Bốn chữ," Cộc nói. "Ngắn mà dai."

Kình không đáp.

Tối ở lán. Lán dài, mái tranh thấp, mỗi tốp một dãy, giữa các dãy dựng phên tre cao. Đèn dầu treo ở cột. Thợ nằm la liệt trên chiếu, tiếng ngáy chưa nổi, chỉ có tiếng thở dài, tiếng xoay người.

Kình ngồi ở mép chiếu, xâu cái thẻ gỗ vào một sợi dây gai, đeo vào cổ. Mặt thẻ chỉ có số khắc lửa, bốn mươi tư. Mặt sau trơn.

Thằng Tỵ ngồi sát bên, hí hửng giơ thẻ của nó lên đèn.

"Của cháu bốn mươi lăm. Sát số chú."

"Ừ."

"Số liền nhau. Chú ngủ cạnh cháu, đúng số rồi."

Tỵ lấy thẻ của nó áp sát thẻ Kình, buộc hai sợi dây lại với nhau, bện một nút lỏng, rồi lắc thử. Hai miếng gỗ chạm nhau, khô khan, kêu lách cách. Nó cười.

"Kêu kìa."

Kình gỡ nút ra. Nó trả thẻ về tay thằng nhỏ, vuốt lại sợi dây cho thẳng.

"Đừng buộc."

"Tại sao?"

"Đi ngủ."

Nó nằm xuống chiếu. Cái thẻ gỗ đè trên ngực, cộm, khô, kêu lách cách một tiếng khẽ mỗi lần nó thở.