Phòng Tinh Giản nằm ở cuối dãy kho sổ, sau một cánh cửa gỗ thấp phải cúi đầu mới qua. Sáu bàn thấp kê sát nhau. Giấy mỏng xếp cao thành từng chồng, mùi hồ bột nồng như mùi cháo nguội. Một khung cửa sổ duy nhất hắt vệt sáng xiên lên sàn.

Ông thư lại già coi phòng đặt trước Khuê một xấp mẫu và một cây thước tre khắc vạch cỡ chữ. Kính đeo trễ mũi, ngón tay gầy.

"Cô Vũ. Chữ phải nằm gọn trong ô. Nét chuẩn, cỡ chuẩn." Ông chỉ vào thước. "Ra ngoài ô một sợi tóc là chép lại."

"Dạ, thưa ông."

"Việc của cô: chép lại tôn hiệu đã cắt theo mẫu phê. Mỗi tôn hiệu một tờ giấy mỏng. Tờ gốc ghi tôn hiệu cũ, chữ nào bỏ thì gạch son." Ông đặt xuống bàn một tờ giấy dày, ố vàng. "Cô chép những chữ còn lại."

Khuê nhìn tờ gốc. Ba chữ đầu có vạch son đỏ chạy ngang. Hai chữ cuối cũng vậy. Phần giữa còn sạch.

"Thưa ông. Bản chép xong đi đâu ạ?"

"Lên trên."

"Trên nào ạ?"

"Trên nữa."

Năm thư lại kia cúi đầu viết, không ai ngẩng. Bàn bên cạnh cô, một thư lại trẻ chừng hai mươi, mặt mụn, vừa chép vừa ghé sát tai cô, thì thầm không để môi động.

"Đừng hỏi. Hỏi thì chép chậm."

"Chép chậm thì sao?"

"Thì chiều bị ông giữ lại."

"Ông giữ để làm gì?"

"Để đếm chữ. Ông đếm từng chữ mình chép." Cậu ta nhún vai, không nhìn cô. "Cô mới nên cô không biết."

Khuê cúi xuống tờ giấy mỏng. Cô thấm bút, đặt ngòi vào ô. Chữ đầu tiên là chữ "thần". Nét ngang, nét sổ, cái chấm ở đầu chữ.

Cô chấm. Chấm nghiêng. Cô nhìn cái chấm mực nghiêng bên trái, đúng thói quen tám năm. Cô đặt ngòi chép chữ kế.

Ông coi phòng đi một vòng, dừng sau lưng cô. Ông cúi xuống nhìn tờ đầu. Gật. Rồi ngón tay gầy của ông chỉ vào chữ "thần".

"Mẫu chấm đứng."

"Dạ, thưa ông."

"Chép lại."

Khuê chép lại. Cô thấm bút, giữ bút thẳng, ép cổ tay xuống. Cái chấm đáp xuống đầu chữ, nghiêng.

"Lại."

Lần thứ ba. Cô nín thở, cố đè ngòi bút đứng. Mực loang ra, cái chấm vẫn nghiêng, đúng một góc cũ.

Ông coi phòng nhìn rất lâu. Kính tụt xuống, ông đẩy lên.

"Tay cô quen thế từ bé à?"

"Dạ thưa, cha con dạy từ năm mười tuổi."

"Cha cô dạy chấm nghiêng?"

"Dạ thưa, cha con dạy chấm đứng. Tay con chấm nghiêng." Khuê nói, mắt nhìn tờ giấy. "Con không sửa được."

Ông đặt tờ giấy xuống bàn, rất khẽ.

"Thôi." Ông gật. "Nghiêng mà tờ nào cũng nghiêng như nhau thì cũng là chuẩn."

"Dạ?"

"Cô chép cho đều. Nghiêng thì nghiêng." Ông bỏ đi, giọng cuối nhỏ như nói với mình. "Tờ nào cũng thế thì người đọc không phân biệt được."

"Thưa ông," cô gọi theo. "Người đọc là ai ạ?"

Ông dừng bước, không quay lại. "Người đọc là người đọc."

"Thưa ông, con xin hỏi thêm một câu."

"Một câu thôi."

"Chữ bị gạch son có đọc lại được không ạ?"

"Gạch son thì là bỏ." Ông nói đều đều. "Bỏ thì không đọc. Chữ còn lại thì phải vừa khít cái..." Ông ngừng ngang, vuốt vạt áo. "Bỏ thì không đọc."

"Dạ."

Khuê không hỏi ông vừa định nói gì. Cô cúi xuống tờ kế.

Giữa trưa, thư lại đi ăn theo từng cặp. Khuê ngồi lại bàn, gặm miếng bánh mẹ gói, nhìn những tờ giấy mỏng xếp thành chồng cao. Cậu thư lại trẻ ngồi xuống cạnh, mở gói xôi.

"Cô ăn bánh gì?"

"Bánh giò."

"Của mẹ cô à?"

"Dạ."

"Mẹ tôi mất rồi." Cậu ta nhai. "Cô có mẹ thì cô giữ."

Khuê cắn một miếng bánh, vị hành khô, thịt, bột. Cô không biết trả lời gì, bèn bẻ một nửa đưa sang.

"Tôi không lấy."

"Xin cứ dùng."

Cậu ta nhìn nửa cái bánh một lúc lâu, rồi cầm, không nói tiếng nào.

Buổi chiều, trong xấp tờ gốc, Khuê gặp một tờ ghi: thần gò, Gò Mít, miệt Thất Sơn. Mực cũ, giấy mềm như vải. Cô dừng tay.

Mười hai chữ tôn hiệu. Cô thuộc nó từ hồi ở Vàm Tre, từ trang sổ cũ do cai Kỷ chép. Cô đã đọc nó trên một cuốn sổ trải ra trước mặt ông Gò, người ngồi không sắc, không ai nhớ tên, chỉ còn mười hai chữ ghi trong sổ người khác.

Trên tờ gốc này, tám chữ có vạch son gạch ngang. Còn bốn.

Cô nhìn bốn chữ còn lại rất lâu. Rồi cô đặt ngòi chép đúng bốn chữ ấy, đúng cỡ, đúng nét, mỗi chữ nằm gọn trong ô. Chấm nghiêng ở chữ "thần". Tờ mỏng thành một dòng ngắn, đẹp, đọc xong trong một hơi.

"Cô Vũ chép nhanh," thư lại trẻ thì thầm.

"Dạ."

"Cô không hỏi tôn hiệu này của ai?"

"Tôi không hỏi." Khuê hạ giọng. "Còn các hạ, đã hỏi bao giờ chưa?"

"Tôi?" Cậu ta cười khẽ. "Tôi từng hỏi một lần. Ông giữ tôi đến tối."

"Vậy xin các hạ đừng hỏi nữa."

"Tôi không hỏi." Cậu ta dừng. "Mà tôi nhớ."

Khuê nhìn cậu ta. Mặt đầy mụn, môi nứt, đôi mắt mệt. Cậu ta cúi xuống tờ giấy mỏng, chép tiếp, môi mím lại.

Khi ông coi phòng quay lưng, Khuê lấy một mẩu giấy riêng khỏi tay áo, chép lại mười hai chữ từ trí nhớ, từng chữ một, chấm nghiêng. Cô gấp tư, nhét vào tay áo, ngay chỗ có sợi chỉ đỏ.

Về viện riêng, Khuê mở tráp. Cô lấy mẩu giấy mười hai chữ, đặt cạnh gói giấy dầu nâu đựng góc sắc giả cháy. Hai thứ nằm sát nhau trong đáy tráp, giấy trắng, giấy nâu.

Cô đặt tay lên gói giấy dầu. Giữ yên một lúc, lâu hơn cô định, tới khi hơi ấm từ lòng bàn tay thấm qua lớp giấy. Rồi cô rút tay về, đậy nắp tráp mà không mở gói.