Cái hòm gỗ lim kê dưới bàn thờ tổ nặng như hòm quan tài nhỏ. Ông Cả ngồi xổm trước nó, mở nắp bằng hai ngón tay, không cần chìa. Mùi dầu rái và vải cũ bốc lên.

Ông nhấc ra một cây sào gỗ dài quá đầu gối, bọc vải dầu. Ông gỡ vải. Cây sào đen bóng như được lau mỗi ngày, mặt trong khắc chìm bằng mực: hình một mái nhà năm gian, những cột thu nhỏ, vì kèo, bậc thềm. Một mặt khác có một dòng chữ ký phai và một dòng chữ nhỏ hơn.

"Đời cha tôi," ông nói. "Chủ ký lên sào thì sào là giấy."

Kình nhìn cây sào. Ngón tay nó dừng trước dòng chữ ký, chưa chạm.

"Dòng này ghi gì ông?"

"Mày đọc."

"Tên chủ. Đàm Đình Ngạn. Năm dựng." Nó dò xuống dòng nhỏ. "Tổng công thỏa thuận. Đợt cuối, hai mươi ba thợ, chín mươi ngày công."

"Công một ngày?"

"Một tiền."

"Hồi ấy một tiền. Giờ ba." Ông Cả đưa cây sào cho nó. "Gỡ thì không. Đòi thì được."

Kình ôm cây sào bằng hai tay. Nó nặng hơn nó nghĩ.

Gian giữa dinh Đàm ban ngày sáng hơn nhiều. Một vệt nắng qua cửa bức bàn rọi một dải trên nền gạch. Quan hưu ngồi ghế bành gỗ trắc, râu bạc chải mượt, chuỗi hạt trong tay. Tạc đứng sau ghế, mặt mệt. Dưới nền gạch, ông Cả, chú Hai Tạo, Kình. Cụ Khoan không đến.

Kình mở vải dầu. Nó nâng cây sào lên bằng hai tay, như bưng một mâm cúng.

"Bẩm quan. Con xin đọc."

"Ngươi là ai mà đọc sào cho ta nghe?"

"Dạ, con là thằng đọc giấy của phường."

"Họ gì? Quê đâu?"

Ông Cả chen trước, giọng không to. "Ở xóm tôi không hỏi họ, bẩm quan."

Quan nhìn ông Cả, rồi nhìn Kình. Ông nhìn lâu, như cố nhớ một khuôn mặt từng thấy ở đâu. Hạt chuỗi trong tay ông dừng.

"Đọc."

Kình đọc. Tên chủ nhà, năm dựng, dòng tổng công. Nó đọc phần đã trả theo sổ của phường, rồi phần còn thiếu đợt cuối. "Hai mươi ba thợ. Chín mươi ngày công. Chưa trả. Hồi ấy công một tiền một ngày."

Quan hưu nhận ra chữ ký của chính mình. Mặt ông không đổi.

"Năm ấy cai thầu ôm tiền đợt cuối bỏ trốn," ông nói. "Ta đã trả cai."

"Cai ký nhận ở đâu, bẩm quan?"

Quan không trả lời.

"Sào có chữ ký của quan," Kình nói. "Cai không có chữ ký trên sào."

Tạc cúi đầu thấp hơn. Chú Hai Tạo đứng bên cạnh, không động đậy.

"Ngươi muốn gì?"

"Bẩm, con xin quan trả công cho phường."

"Bao nhiêu?"

Kình nói số còn thiếu. Nó nói thêm lãi ba mươi hai năm. Nó cộng lại trong đầu từ tối qua, mười lần, tới khi con số thôi chạy. "Tính tròn ba trăm quan."

"Ba trăm quan." Quan hưu cười khẩy, một tiếng ngắn. "Ba trăm quan để gỡ một cái bùa?"

"Dạ, không phải gỡ bùa. Trả công thợ." Giọng Kình đều. "Cái nhà đếm, không phải con đếm."

Ngay lúc ấy, gỗ trong dinh kêu một tiếng, giữa ban ngày. Tiếng dài, trầm, từ khung nhà. Cửa buồng của đứa bé đang hé, khép lại một nửa.

Quan hưu quay đầu nhìn cánh cửa. Tay cầm chuỗi hạt của ông dừng hẳn. Không ai nói gì. Tạc không thở. Cả gian lặng như chùa.

"Hôm nay là ngày thứ ba," Kình nói, rất nhỏ.

"Ngươi nói gì?"

"Dạ, con nói với cái nhà."

"Nhà không nghe." Giọng quan khàn đi. "Nhà là gỗ."

"Vâng, bẩm quan. Nhà là gỗ." Kình đặt cây sào xuống nền gạch, nằm ngang. "Mà gỗ nhớ ngày."

Quan hưu im. Tay ông xoay một hạt chuỗi tới vòng thứ hai, thứ ba.

"Ba trăm quan là mười tháng lương một ông Học chính," ông nói chậm. "Ngươi biết không?"

"Dạ, con biết. Hai mươi ba người cũng không có lương Học chính."

"Hai mươi ba người đã chết hết rồi."

"Dạ, còn một. Con cũng đếm cả người đã chết, vì cái nhà đếm cả người đã chết."

Chú Hai Tạo nhìn Kình, mắt tròn. Ông Cả không nhìn nó, vẫn nhìn quan.

Quan không nhìn nó nữa. Ông nhìn cánh cửa. Mặt ông xám đi, như giấy ngấm nước. Rồi ông phẩy tay một cái cho Tạc.

"Thợ cả," quan hưu hỏi, không quay đầu. "Phường ông đòi thật?"

"Phường tôi đòi cái sào."

"Sào là giấy."

"Sào là giấy, bẩm quan. Quan ký thì quan nhớ."

"Ta nhớ." Giọng quan xuống thấp. "Tạc. Khiêng ra."

Tạc khiêng ra ba hòm gỗ, cùng hai người nhà. Chân họ nặng, tiếng hòm kéo lê trên nền gạch. Họ đặt cả ba hòm xuống, nắp mở. Tiền đồng xâu sẵn, từng xâu một, ánh lên màu đồng cũ.

"Chú Hai," ông Cả nói nhỏ. "Đếm lần hai."

"Dạ."

"Đừng tin xâu nào chưa đếm lại."

"Dạ, thợ cả."

Ông Cả và Tạo ngồi xổm đếm. Xâu nào đủ xâu nấy, đặt riêng. Tiếng đồng khua khô khốc từng nhịp. Kình ngồi cạnh, ghi vào tờ giấy từng xâu, từng chồng, từng cột. Tạc điểm chỉ làm chứng thay chủ, ngón tay run, vân đỏ sẫm lem một góc.

Đếm xong. Đủ.

Lúc đồng cuối cùng đặt xuống, gỗ trong dinh kêu một tiếng dài rồi thôi. Không ai nghe thấy lời nào, ngoài Kình. Nó nghe một chữ.

"Đủ."

Rồi im hẳn. Không tiếng cột kêu, không tiếng đếm. Gian giữa trống rỗng.

Cánh cửa buồng mở toang. Đứa bé ngồi dậy trên giường, tóc trái đào rối bù, giơ tay về phía bà vú.

"Con đói," nó kêu. "Con muốn cháo."

Bà vú ôm nó, khóc nấc.

Quan hưu ngồi im trên ghế, không nhìn ai. Nắng trượt khỏi nền gạch, lên tới gối ông, mặt ông xám hơn. Ông Cả chắp tay chào, lùi ba bước, rồi quay đi. Chú Hai Tạo theo sau. Kình ôm cây sào, bước theo ông Cả ra cổng.

Ở hiên, tới bậc thềm cuối, quan hưu gọi với theo. Không gọi ông Cả. Gọi Kình.

"Thằng kia."

Kình quay lại. Mái chèo trên vai, cái chong chóng giấy đỏ quay chậm ở đầu cán. Quan hưu đứng ở hiên, chuỗi hạt lại chạy trong tay.

Ông không nói gì thêm. Ông nhìn nó từ đầu tới chân thêm một lần nữa, lâu, rồi phẩy tay cho Tạc đóng cổng.