Chiếu trải kín sân nhà chung, bốn chiếu nối đuôi nhau. Giữa chiếu là nồi canh cua nổi gạch vàng, đĩa đậu rán còn bốc hơi, mâm xôi gấc còn lại từ Tết, đĩa dưa hành chua. Nắng trưa rằm tháng Giêng nhạt, trải lên mâm như một lớp bột. Xưởng cho thợ nghỉ một ngày. Thợ về từ sáng, đồ nghề cuộn trong vải dựng thành hàng ở hiên, lưỡi đục, lưỡi bào, cưa, thước, nằm nghiêng nhau như đàn chó nằm sưởi.

Bà Hợi bưng nồi canh đặt xuống, múc từng bát. Không ai nói chữ "tiễn". Không ai nhìn Kình lâu quá một nhịp.

"Ăn đi," Ngãi nói, gắp miếng đậu rán to nhất đặt vào chén nó. "Mai mốt ra chỗ khác, người ta không cho chú ăn cơm không đâu."

"Tui có ăn không đâu."

"Ăn không là ăn không."

"Chú ấy có ăn không đâu," con Mẹt chen ngang, miệng nhồm nhoàm. "Chú ấy đọc khế ước cho cả xóm."

"Khế ước nào?"

"Khế ước thuê bò của nhà ông Bản. Hôm kia."

"Cái đó là đọc thư."

"Thư hay khế thì cũng là đọc."

Cả mâm cười. Kình cúi xuống chén, tai đỏ lên.

"Ăn đậu đi, đừng cãi," Tạo nói. "Ăn xong còn phải rửa bát."

"Rửa bát là việc đàn bà."

"Việc thợ mộc là đóng ghế. Ghế cho đàn bà ngồi rửa bát." Tạo gắp cua. "Mày ngồi ghế nào?"

"Ghế tre."

"Thế thì rửa bát."

Cộc trên vai Kình khẽ khàng ngó đĩa đậu, ngó mãi. Kình lẳng lặng gắp một miếng đưa lên vai. Miếng đậu biến mất. Con Mẹt nhìn đĩa, nhìn Kình, nheo mắt, nhưng không nói gì.

Một bóng người ghé qua mép chiếu, không ngồi. Cai Lược, áo cũ, mặt già hơn hôm mùng sáu một chút. Ông đứng nghiêng, mắt nhìn vào nồi canh, không nhìn Kình, tay thò vào vạt áo lôi ra mấy đồng tiền xâu dây, dúi vào tay nó.

"Cầm."

"Cai..."

"Học trò không lương, tôi chẳng nợ gì nó." Giọng ông cộc lốc. "Tiền đò. Không phải công."

"Bao nhiêu vậy?"

"Hai tiền. Đủ đi một đoạn."

Ông quay đi trước khi nó nói thêm câu nào, bước ra cổng tre, dáng lòm khòm.

Kình nhìn xâu tiền trong tay. Hai tiền, dây gai xỉn màu, buộc chặt. Nó không nói gì, bỏ vào bọc.

Cụ Khoan ngồi ở đầu chiếu, nãy giờ im. Cụ đợi mọi người ăn gần xong mới chống tay ngồi thẳng lưng, mở cái ống tre ở thắt lưng, rút ra một thẻ bài gỗ nhỏ, đặt vào bàn tay Kình.

Thẻ bài đỗ Hương. Gỗ đen, nét khắc còn sắc, dải dây tơ đã nhạt màu.

"Gửi từ tháng Tư," cụ nói. "Trả."

"Dạ, cám ơn cụ."

"Cám ơn gì."

Cụ lại thò ngón tay vào ống, lần một lúc, rút ra một đồng tiền lẻ. Đồng tiền đen, mòn, lỗ vuông. Cụ để nó trên lòng bàn tay chai.

"Xâu này thiếu một đồng ba mươi hai năm. Giờ thiếu hai." Cụ chìa tay. "Cậu cầm một, cho nhớ xóm này còn thiếu."

"Con không cầm đâu cụ."

"Cầm."

"Cụ giữ đi."

"Tôi già." Cụ nói, giọng không đổi. "Tôi đếm không hết nữa. Cậu cầm thì có người đếm hộ."

Kình nhìn đồng tiền rất lâu. Nó đưa tay ra, nhận lấy. Đồng tiền lạnh, hơi nhờn mồ hôi.

Con Mẹt chen vào giữa, rút từ túi áo ngực một cái đục nhỏ, nhỏ nhất trong bộ của nó, cán gỗ quấn dây gai, cũ như cán thước ông Cả. Nó đặt cái đục lên đùi Kình, nghênh mặt.

"Đục mộng đuôi én. Chú làm hỏng mười một cái, cái thứ mười hai mới được."

"Mẹt cho tui thật à?"

"Cho mượn."

"Mượn tới bao giờ?"

"Tới khi chú trả."

"Tui không biết khi nào..."

"Thì tới khi chú trả." Con Mẹt lườm. Rồi nó lục túi, lôi ra dăm bào có hai chữ Mái Chèo chạm méo xẹo, đưa Kình. Kình đưa tay nhận, nhưng con Mẹt giật lại ngay, nhét vào túi áo, vỗ vỗ hai cái. "Cái này tôi giữ."

"Mẹt cho rồi lại giật."

"Tôi đổi ý."

"Đổi ý nhanh vậy."

"Con gái đổi ý nhanh. Bà nội tôi nói thế."

Ngãi phì cười, phun cả hạt dưa ra chiếu.

Ông Cả ăn xong mới đặt đũa xuống. Từ nãy ông chỉ ăn, nghe, không nói. Ông lấy khăn lau tay, rồi đưa tay xuống thắt lưng, rút cây thước Lỗ Ban gãy quấn dây gai, cầm ngang bằng cả hai tay, đưa về phía Kình.

"Đo cho đúng rồi hãy tin."

Kình không cử động. Cả mâm im.

"Thước của ông," nó nói. "Ông lấy gì đo?"

"Tôi nhớ nó dài bao nhiêu." Ông Cả nói. "Thế thôi."

Nó đưa hai tay đón cây thước. Gỗ cũ, sờn, dây gai quấn chỗ gãy chặt từng vòng. Bàn tay ông Cả buông ra chậm, ngón cái cuối cùng rời khỏi thân thước. Kình cầm. Cây thước nhẹ hơn nó tưởng.

"Dạ," nó nói.

"Giữ lấy. Đừng gãy thêm."

"Con không làm gãy."

"Thước gãy là thước từng đo nhiều." Ông Cả nhìn lên mái hiên. "Đo nhiều thì gãy. Giữ cẩn thận."

"Dạ."

"Đừng dạ nữa. Nghe nhiều rồi."

Con Mẹt ngoẹo đầu. "Chú Mái Chèo chỉ biết dạ."

"Tui còn biết đọc."

"Biết đọc mà làm hỏng mười một cái mộng."

Cả mâm lại cười, lần này to hơn, có tiếng bà Hợi cười từ giếng vọng về.

Chiều, mâm đã dọn, chiếu xếp. Bà Hợi bưng nồi ra giếng. Một bóng người đi bộ từ phía bến Giám tới, áo lính khuân, gánh trống không. Thầy Đức. Ông đi chậm, mặt không thay đổi, bước vào sân nhà chung, ngồi xuống mép chiếu chưa dọn, cầm bát xôi gấc còn lại trên mâm, ăn.

Không ai nói gì. Thầy ăn hết bát xôi, đặt đũa. Ông nói, bằng giọng báo giá gạo:

"Cô Khuê nhờ tôi. Tối nay, bến Tre Ngâm, giờ Tuất. Ghe tôi ở bến sông Cái, năm ngày nữa tôi đem về."