Mùi đậu xanh nấu đường cát vàng bốc lên từ chiếc nồi nhôm đặt trên bếp than, quyện với mùi lá dứa tươi ai đó mới ngắt ngoài vườn, thành một thứ hương ngọt ngào đến mức người đi ngang con hẻm nhỏ trên đường Vườn Chuối cũng phải ngoái đầu lại. Cô Lệ quen với chuyện đó lắm rồi. Ba mươi hai năm bán chè ở cái góc hẻm này, cô thuộc lòng từng bước chân của khách quen, từng giờ tan học của lũ trẻ cấp hai, từng chiếc xe ôm vội vã ghé mua một ly chè đậu đen mang đi cho khách trong hẻm.

"Cô ơi, chè thập cẩm, ít đá, nhiều đậu."

"Biết rồi, con út bà Tư phải không. Ngồi đi, cô múc liền."

Cô Lệ múc chè bằng động tác đã thành phản xạ, muỗng đong đầy đặn, đậu phộng rang rắc đều tay, nước cốt dừa chan mỏng trên mặt. Cái quán của cô không có bảng hiệu đẹp, chỉ một tấm bạt cũ che nắng và mấy chiếc ghế nhựa đỏ đã bạc màu vì mưa nắng. Nhưng khách quen thì không cần bảng hiệu. Họ nhớ quán cô nằm kế tiệm sửa xe của chú Bảy, đối diện cây me già mà mỗi mùa hè lại rụng lá vàng đầy mặt hẻm.

Buổi sáng hôm nay trời Sài Gòn dịu, không nắng gắt như mọi khi. Cô Lệ mở quán từ năm giờ rưỡi, đã bán được hơn chục ly cho mấy bác chạy xe ba gác và đám sinh viên học ca sớm. Cô đang loay hoay lau lại cái khay đựng chén thì con gái cô, Thảo, từ trong nhà bước ra, tay cầm điện thoại, mặt mày nghiêm trọng.

"Má ơi."

"Sao con? Ăn gì chưa mà mặt như đưa đám vậy?"

"Má ngồi xuống đây chút đi."

Cô Lệ nhìn con gái. Thảo năm nay hai mươi bảy tuổi, làm nhân viên văn phòng ở quận 1, ngày nào cũng mặc áo sơ mi ủi thẳng tắp đi làm từ sớm. Con bé học hành tử tế, lương khá, nhưng cứ cuối tuần là về phụ má bán chè. Cô Lệ tự hào về con bé lắm, dù nhiều lúc cũng không hiểu con nói cái gì khi nó nhắc đến mấy chuyện "review" với "trend" gì đó trên mạng.

"Con nói đi, má đang bận."

"Má có biết cái quán mình bị người ta chê trên mạng không?"

Cô Lệ đặt khay chén xuống bàn. "Chê gì?"

Thảo ngồi xuống chiếc ghế nhựa đối diện, đưa điện thoại cho mẹ. Trên màn hình là một bài đăng trên cái ứng dụng đánh giá quán ăn mà Thảo từng cài cho cô coi hồi Tết, cái ứng dụng có hình ngôi sao vàng đỏ. Cô Lệ nheo mắt đọc. Chữ nhỏ xíu.

"Con đọc cho má nghe đi, má không thấy rõ."

Thảo ngập ngừng một giây rồi đọc.

"Quán chè cô Lệ, ba mươi hai năm ở hẻm đường Vườn Chuối. Chè ngon, giá rẻ, nhưng thái độ phục vụ tệ. Cô chủ quán nói chuyện cộc lốc, không niềm nở với khách lạ. Mình hỏi thêm một chút về nguyên liệu thì cô gắt. Không đáng quay lại. Hai sao."

Cô Lệ im lặng. Bên ngoài, tiếng xe máy chạy qua hẻm nghe xa dần. Mùi chè vẫn thơm, nhưng tự dưng cô thấy cái mùi đó nặng trịch trong lồng ngực.

"Đứa nào viết vậy?"

"Con không biết. Người ta để tên tài khoản là 'Ăn Gì Cũng Được'. Nhưng má ơi, bài này có hơn bốn trăm lượt thích rồi, với lại nhiều người bình luận đồng tình nữa."

"Bốn trăm gì?"

"Bốn trăm người bấm thích, tức là bốn trăm người thấy bài này. Còn bình luận thì…" Thảo kéo màn hình xuống. "Có người nói 'đúng rồi, mình cũng bị cô gắt', có người nói 'chè ngon nhưng phục vụ kém thì thôi', có người còn nói 'quán này làm ăn kiểu gia truyền nên chảnh'."

Cô Lệ đứng phắt dậy. "Chảnh? Cô bán chè ba mươi hai năm, cô chảnh với ai?"

"Má bình tĩnh."

"Bình tĩnh cái gì mà bình tĩnh. Con coi, sáng nào cô cũng dậy từ bốn giờ, nấu đậu, nấu đường, ngâm hạt é. Cô bán một ly chè hai chục ngàn, có khi cho đứa nhỏ thêm đậu không lấy tiền. Vậy mà người ta nói cô chảnh?"

Thảo đứng lên, đặt tay lên vai mẹ. "Má ơi, con không nói má chảnh. Con chỉ nói là trên mạng người ta viết vậy. Vấn đề là bây giờ người ta đi ăn toàn coi mạng trước. Cái bài này mà để lâu, khách mới sẽ không dám ghé."

Cô Lệ ngồi xuống lại. Bà nhìn cái nồi chè đang sôi lăn tăn trên bếp, nhìn những chén chè xếp ngay ngắn trên khay, nhìn tấm bạt cũ che nắng mà chồng cô đã mắc từ hồi còn sống. Ba mươi hai năm. Hồi đó cô mới hai mươi hai tuổi, theo mẹ chồng học nấu chè. Mẹ chồng cô nói, bán chè là bán cái tình, khách quen thì nhớ mặt, khách lạ thì nhớ lời. Cô nhớ lời mẹ chồng lắm, nhưng cô cũng có cái tính thẳng như ruột ngựa. Khách hỏi gì cô trả lời nấy, không thêm không bớt. Có lần một bà khách hỏi "chè này nấu bằng đường gì vậy cô", cô trả lời "đường cát vàng, ba chục ngàn một ký ngoài chợ, bà muốn biết nữa không". Bà khách cười, bảo cô nói chuyện có duyên. Nhưng có người lại thấy cộc lốc.

"Má."

"Hử?"

"Con nghĩ má nên trả lời."

"Trả lời gì?"

"Trả lời cái bài đánh giá đó. Kiểu như má lên tiếng giải thích, hoặc xin lỗi nếu có gì chưa phải. Người ta làm vậy hoài đó má."

Cô Lệ nhìn con gái như nhìn một người ngoài hành tinh. "Cô mà phải xin lỗi vì cô bán chè hả?"

"Không phải xin lỗi. Kiểu như má nói chuyện với người ta, cho người ta hiểu. Má không biết đâu, trên mạng người ta thích mấy quán mà chủ quán biết lắng nghe. Có quán bị chê một sao mà sau khi chủ quán trả lời tử tế, người ta quay lại ủng hộ đông hơn."

Cô Lệ khoanh tay trước ngực. "Má không rảnh."

"Má…"

"Má còn phải nấu chè. Con coi, trưa nay cô Ba bên hội phụ nữ đặt hai chục ly, chiều bà Tư đặt ba chục ly cho đám giỗ. Má mà ngồi trả lời mạng, ai nấu chè?"

Thảo thở dài. "Vậy má để con viết trả lời giùm má nha?"

"Con viết gì?"

"Con viết kiểu lịch sự, kiểu như 'Quán chè cô Lệ xin cảm ơn các bạn đã ghé ủng hộ, nếu có gì chưa hài lòng mong các bạn thông cảm và góp ý thêm'. Xong con ghi thêm là quán mở mấy giờ, bán mấy ngày, để người ta biết."

Cô Lệ lắc đầu. "Nghe như cái đơn xin việc. Không phải giọng của má."

"Vậy má muốn nói gì thì nói, con viết y chang."

Cô Lệ im lặng một lúc lâu. Bà nhìn ra ngoài hẻm. Ánh nắng bắt đầu lên, chiếu xiên qua tán me già, đổ bóng loang lổ trên mặt đường. Một chiếc xe đẩy bán bánh mì chạy ngang, người bán rao "bánh mì nóng đây". Mùi bánh mì thơm quyện vào mùi chè, thành cái mùi riêng của buổi sáng khu phố này. Cô Lệ hít một hơi.

"Con nói má nghe, cái người viết bài đó, người ta ăn chè của má thiệt hả?"

"Dạ, theo bài viết thì người ta ghé ăn rồi."

"Vậy người ta ăn thấy ngon không?"

"Người ta nói chè ngon, giá rẻ."

"Vậy là người ta chê cái miệng của má, chứ không chê chè của má."

Thảo cười. "Dạ, đại khái vậy."

Cô Lệ gật gù. Bà bước lại cái tủ đựng chén, mở ngăn dưới cùng, lấy ra một cuốn sổ nhỏ đã sờn gáy. Trong đó là danh sách khách đặt chè, ghi bằng bút bi, chữ ngoằn ngoèo nhưng đọc được. Bà lật vài trang.

"Con coi, trang này cô ghi hồi tháng ba, bà Tư đặt hai chục ly chè thập cẩm cho đám giỗ. Trang này, tháng tư, chị Hoa tiệm tạp hóa đặt ba chục ly chè đậu xanh cho sinh nhật con chị. Cô ghi hết. Ba mươi hai năm, cô ghi hết khách quen."

"Má nói vậy để làm gì?"

"Để con biết, cô không phải cái người trên mạng người ta nói. Cô là cái người nấu chè cho bà Tư, cho chị Hoa, cho con út bà Tư ngồi ăn sáng nay. Người ta nói gì mặc người ta, cô vẫn nấu chè."

Thảo im lặng. Con bé cầm điện thoại, ngón tay lướt qua lướt lại trên màn hình. Bên ngoài, một chiếc xe tải nhỏ chở vật liệu xây dựng chạy qua, bánh xe nghiến lên mặt đường nghe rào rạo. Cô Lệ nhìn theo chiếc xe. Cuối hẻm, người ta đang tháo dỡ mấy căn nhà cũ để xây cái chung cư mới. Cô nghe nói tháng sau cái tiệm sửa xe của chú Bảy cũng phải dọn đi. Khu phố này đang đổi thay từng ngày, cô biết chứ. Nhưng cô không ngờ cái quán chè của cô cũng bị cuốn vào cái vòng xoáy đó, theo một cách khác.

"Má."

"Gì nữa?"

"Con nghĩ má nên trả lời thật. Không phải kiểu xin lỗi, mà kiểu như má nói má là ai, má bán chè bao lâu rồi, má đối xử với khách quen thế nào. Người ta đọc xong, người ta sẽ hiểu. Với lại…" Thảo ngừng một chút. "Với lại cái bài này đang lan nhanh. Nếu má không nói gì, người ta sẽ chỉ nghe một phía."

Cô Lệ cầm lấy điện thoại. Bà nhìn cái màn hình sáng, nhìn những dòng chữ nhỏ xíu mà bà không đọc được hết, nhưng bà biết trong đó có câu "thái độ phục vụ tệ", có câu "không đáng quay lại". Bà đặt điện thoại xuống bàn, rót một ly nước trà nóng, uống một hớp. Trà nóng làm bà tỉnh người.

"Vậy con viết giùm má. Nhưng con viết đúng giọng của má, nghe chưa. Không phải giọng của mấy đứa trên mạng."

"Dạ."

"Với lại con ghi thêm giùm má. Cái người viết bài đó, nếu có ghé lại, cô mời một ly chè. Không lấy tiền. Cô nói chuyện với người ta một lần cho biết."

Thảo ngước lên nhìn mẹ. "Má chắc không?"

"Ừ. Cô muốn coi cái người đó là ai. Mà thôi, con viết đi, cô đi nấu chè. Trưa nay cô Ba lấy hàng."

Cô Lệ đứng dậy, bước lại bếp than. Bà khuấy nồi chè, mùi lá dứa lại bốc lên thơm nồng. Thảo ngồi lại bàn, cầm điện thoại, ngón tay đặt lên màn hình. Con bé nhìn mẹ một lúc, rồi cúi xuống bắt đầu gõ. Tiếng gõ trên màn hình điện thoại nghe lách cách, lẫn vào tiếng nồi chè sôi lăn tăn và tiếng xe cộ ngoài hẻm. Cô Lệ không quay lại nhìn con gái. Bà chỉ đứng đó, khuấy chè, nghe cái âm thanh lạ lẫm mà quen thuộc đó, cái âm thanh của một cuộc đối thoại mà bà không biết sẽ đưa mình đi đến đâu.

Thảo viết mất gần hai tiếng đồng hồ. Con bé cứ gõ rồi xóa, xóa rồi gõ, thỉnh thoảng ngước lên hỏi mẹ "má nói vầy đúng chưa" hay "má có nhớ hồi đó má học nấu chè với bà nội hồi má bao nhiêu tuổi không". Cô Lệ vừa khuấy chè vừa trả lời, giọng đều đều như đang kể chuyện cho con nghe, không phải đang viết gì cho thiên hạ đọc. Cái cảm giác đó làm bà đỡ ngượng. Bà chưa bao giờ nghĩ mình sẽ có ngày phải "lên tiếng" trước đám đông, dù đám đông đó chỉ là mấy dòng chữ trên cái màn hình nhỏ xíu nằm gọn trong lòng bàn tay.

"Xong rồi má. Má đọc thử coi."

Cô Lệ lau tay vào tạp dề, cầm điện thoại. Bà nheo mắt, đưa ra xa một chút, rồi đưa lại gần. Chữ trên màn hình sáng, nhòe thành một vệt đen ngoằn ngoèo. Bà đọc chậm, từng chữ một, miệng lẩm bẩm như đứa học trò đọc bài.

"Quán chè cô Lệ... ở hẻm đường Vườn Chuối... bán đã ba mươi hai năm. Cảm ơn bạn đã ghé quán và góp ý. Chè ngon là nhờ công thức bà nội chồng tôi truyền lại, nấu từ bốn giờ sáng mỗi ngày. Còn chuyện tôi nói chuyện cộc lốc, tôi xin nhận. Tôi là người miền này, ăn nói thẳng, nhiều khi không khéo. Khách quen thì hiểu, khách lạ thì dễ phật lòng. Tôi sẽ sửa..."

Cô Lệ ngừng lại. Bà nhìn Thảo. "Sửa là sửa sao con? Má già rồi, má sửa cái miệng má sao được."

"Má cứ đọc tiếp đi."

"...Tôi sẽ để ý hơn khi nói chuyện với khách. Không phải vì sợ mất khách, mà vì tôi nhớ lời mẹ chồng tôi dạy: bán chè là bán cái tình. Nếu bạn đọc bài này ghé lại quán, tôi mời bạn một ly chè, không lấy tiền, để mình nói chuyện một lần cho biết nhau. Quán mở từ năm giờ sáng đến bảy giờ tối, nghỉ ngày rằm và mùng một."

Cô Lệ đặt điện thoại xuống. Bà rót thêm một ly trà, uống cạn. Bên ngoài, nắng đã lên cao, đám trẻ con trong hẻm bắt đầu í ới gọi nhau đi học. Cô Lệ nhìn con gái. Con bé đang chờ, hai tay đan vào nhau trên đùi.

"Được đó con. Đúng giọng của má."

Thảo thở phào. "Vậy con đăng nha má?"

"Ừ. Đăng đi."

Thảo bấm nút gửi. Màn hình chuyển sang màu xanh, hiện dòng chữ "Đã đăng bình luận". Con bé đưa điện thoại cho mẹ xem. Cô Lệ nhìn dòng chữ đó một lúc, rồi gật đầu. Bà quay lại bếp, tiếp tục công việc dang dở. Nồi chè đậu xanh đã gần cạn nước, bà chế thêm nước sôi, khuấy đều. Mùi đường cát vàng bốc lên, ngọt lịm, bám vào tóc bà, vào áo bà, thành cái mùi mà bà đã mang trên người suốt ba mươi hai năm.

Buổi trưa hôm đó, cô Ba bên hội phụ nữ ghé lấy hai chục ly chè. Cô Ba vừa đếm ly vừa hỏi.

"Nghe nói quán chị bị người ta chê trên mạng hả?"

Cô Lệ gói chè vào bịch nilon, cột dây thun. "Ừ. Chê cái miệng tui."

"Trời ơi, ai chê chứ tui ăn chè chị hai chục năm nay, có thấy chị nói gì đâu."

"Tại bà quen tui rồi. Người lạ, người ta thấy khác."

Cô Ba cười, xách bịch chè đi. Bà vừa ra tới đầu hẻm vừa nói vọng lại. "Mà chị trả lời trên mạng rồi hả? Con Thảo nó khoe với con gái tui. Nghe nói viết hay lắm."

Cô Lệ không trả lời. Bà nhìn theo cái bóng cô Ba khuất dần sau cây me già. Tự dưng bà thấy trong ngực nhẹ hơn một chút, cái cảm giác nặng trịch từ sáng giờ tan đi như sương gặp nắng. Bà không biết cái bài trả lời của mình sẽ được bao nhiêu người đọc, bao nhiêu người đồng ý, bao nhiêu người vẫn chê. Nhưng bà đã nói cái điều bà cần nói. Phần còn lại, bà để cho cái quán chè tự trả lời bằng mùi đậu xanh và đường cát vàng của nó.

Chiều hôm đó, Thảo đi làm về, mặt mày hớn hở. Con bé vừa dựng xe trước hẻm đã chạy vào, tay cầm điện thoại giơ lên.

"Má ơi, bài trả lời của má có ba trăm lượt thích rồi. Với lại có mấy chục bình luận nữa."

Cô Lệ đang rửa chén. Bà ngừng tay, nước vẫn chảy róc rách trên những chiếc chén sứ men xanh. "Người ta nói gì?"

"Người ta nói nhiều lắm. Có người nói 'cô chủ quán dễ thương quá', có người nói 'kiểu trả lời thật thà như này mới đáng ủng hộ', có người còn tag bạn bè vô nữa. Có một chị nói chị ở quận 3, cuối tuần này sẽ ghé ăn thử."

Cô Lệ lau tay, cầm điện thoại. Bà vẫn không đọc hết được, nhưng bà thấy những dòng chữ ngắn ngắn nằm dưới bài đăng của mình, nhiều dòng lắm, chen chúc nhau. Thảo đọc cho mẹ nghe từng cái một. Có người khen. Có người vẫn nói "chè ngon nhưng phục vụ cần cải thiện". Có người kể chuyện hồi xưa ghé quán cô, được cô cho thêm đậu phộng, nhớ tới giờ. Cô Lệ nghe, gật gù, không nói gì. Đến khi Thảo đọc tới cái bình luận của một tài khoản tên "Ăn Gì Cũng Được", bà mới giơ tay ra hiệu dừng lại.

"Cái đó, đọc cho má nghe."

Thảo nhìn kỹ. "Dạ... tài khoản này viết: 'Cảm ơn cô đã phản hồi. Mình là người viết bài đánh giá. Mình nhận là mình viết lúc đang bực chuyện riêng nên có phần gay gắt. Chè cô ngon thật. Cuối tuần này mình ghé lại, mong cô đừng mời chè miễn phí, mình muốn trả tiền để ủng hộ quán.'"

Cô Lệ im lặng một lúc. Bà nhìn ra ngoài hẻm. Trời chiều đang xuống, nắng vàng nhạt trải trên mặt đường, đám trẻ con tan học đạp xe ngang, tiếng chuông xe leng keng. Cái người viết bài chê bà, hóa ra cũng chỉ là một người bình thường, có chuyện riêng, có lúc bực bội, có lúc viết ra những lời làm người khác đau. Cô Lệ tự dưng thấy trong lòng dịu lại. Bà không giận cái người đó nữa. Bà chỉ thấy buồn cười, cái chuyện bé xíu vậy mà làm bà mất nguyên một buổi sáng để suy nghĩ.

"Con trả lời giùm má. Nói là cô cảm ơn, cuối tuần ghé thì cô vẫn mời một ly, còn tiền thì tính như khách thường. Không cần ủng hộ gì hết, ghé ăn là cô vui rồi."

Thảo cười, gõ trả lời. Cô Lệ quay vào bếp, bắt đầu dọn dẹp cho buổi tối. Bà xếp những chiếc ghế nhựa đỏ lên bàn, cột tấm bạt che nắng lại, đậy nồi chè bằng cái nắp nhôm. Mùi chè còn vương lại trong không khí, ngọt và ấm. Ngày mai, bà vẫn dậy từ bốn giờ, vẫn nấu đậu, vẫn ngâm hạt é, vẫn múc chè cho khách quen. Nhưng có cái gì đó đã khác. Bà không biết gọi tên nó là gì. Chỉ biết là từ nay, bà sẽ để ý hơn khi nói chuyện với người lạ. Không phải vì sợ người ta viết bài chê. Mà vì bà hiểu ra một điều, cái quán chè của bà không chỉ nằm trong cái hẻm nhỏ này nữa. Nó nằm trong cái điện thoại của hàng trăm người, những người bà chưa từng gặp, chưa từng múc cho một ly chè. Và bà, cô Lệ bán chè ba mươi hai năm, cũng đã bước vào cái thế giới đó, bằng một câu trả lời thật thà, bằng cái giọng của một người đàn bà miền này, ăn nói thẳng như ruột ngựa, nhưng biết nhận lỗi khi mình sai.

Tối đó, trước khi đi ngủ, cô Lệ mở điện thoại lần nữa. Thảo đã cài cho bà cái ứng dụng đó từ hồi Tết, nhưng bà chưa bao giờ tự mở. Bà bấm vào biểu tượng ngôi sao vàng đỏ, nhìn thấy bài đăng của quán mình, thấy dòng chữ "Quán chè cô Lệ" hiện lên cùng ba chấm xanh lá. Bà không biết đọc hết những gì người ta viết, nhưng bà thấy con số bên cạnh bài đăng của mình. Bốn trăm hai mươi lượt thích. Bà cười một mình trong bóng tối. Cái con số đó, ba mươi hai năm trước, khi bà bắt đầu bán ly chè đầu tiên, bà không bao giờ nghĩ tới. Bà chỉ nghĩ tới việc nấu sao cho ngon, bán sao cho đủ sống, nuôi con gái ăn học. Vậy mà bây giờ, cái quán nhỏ của bà lại được bốn trăm hai mươi người bấm thích. Bà không hiểu hết ý nghĩa của nó. Nhưng bà biết một điều, ngày mai, khi bà mở quán, sẽ có những người mới ghé, những người đọc bài báo, đọc bài đăng, tò mò tìm tới. Và bà sẽ đón họ bằng cái mùi chè thơm như bà đã đón bao nhiêu người khác suốt ba mươi hai năm qua.

Cô Lệ đặt điện thoại lên bàn, kéo mền đắp lên ngực. Bên ngoài, tiếng xe cộ thưa dần. Cái hẻm nhỏ trên đường Vườn Chuối chìm vào im lặng, chỉ còn tiếng dế kêu rỉ rả trong mấy bụi cây ven đường. Bà nhắm mắt, nghĩ tới ngày mai. Ngày mai, bà sẽ dậy sớm hơn một chút, để nấu thêm một nồi chè. Phòng khi có người lạ ghé. Phòng khi cái người viết bài chê bà quay lại. Bà sẽ múc cho người ta một ly chè đầy đặn, đậu phộng rang rắc đều tay, nước cốt dừa chan mỏng trên mặt, y như bà vẫn làm cho khách quen. Và bà sẽ nói với người ta một câu, câu mà bà đã nghĩ suốt cả ngày hôm nay. "Ngồi đi, ăn thử coi ngon không." Không thêm không bớt. Đúng giọng của bà.