Vài ngày sau, Đào Duy Từ chính thức trình lên chúa bản đề xuất thành lập đội điều tra đặc biệt, chuyên trách truy lùng các tổ chức ngầm hoạt động trái phép, đúng như thông tin ông đã cố tình để lộ trước đó như một phép thử.

Trước sự ngạc nhiên của nhiều người trong đại điện, Phạm Nhữ Tôn là người đầu tiên đứng lên phản đối, giọng điệu gay gắt khác hẳn phong thái điềm đạm thường thấy. "Muôn tâu chúa thượng, thần cho rằng đề xuất này quá vội vàng và tốn kém không cần thiết. Đàng Trong hiện đang ổn định, việc lập thêm một cơ quan mới chỉ khiến ngân khố hao tổn, lại dễ bị lạm dụng quyền lực nếu không kiểm soát chặt chẽ."

Đào Duy Từ, dù có phần bất ngờ trước sự phản đối quyết liệt bất thường này, vẫn giữ được vẻ điềm tĩnh. "Đại nhân Phạm Nhữ Tôn có lý khi lo ngại về việc lạm dụng quyền lực." Ông đáp, giọng nhã nhặn. "Nhưng thần tin rằng với những quy định giám sát chặt chẽ, đội điều tra này sẽ mang lại lợi ích lớn hơn nhiều so với rủi ro, đặc biệt khi thần có bằng chứng cho thấy có những tổ chức ngầm đang hoạt động, gây ảnh hưởng tới cả chính sự hai Đàng."

"Bằng chứng gì?" Phạm Nhữ Tôn hỏi ngay, giọng có phần gấp gáp hơn cần thiết, một sự vội vàng không lọt khỏi ánh mắt quan sát tinh tường của Đào Duy Từ.

"Thần chưa thể công khai chi tiết trước toàn thể triều thần, vì e ngại sẽ đả động cơ hội điều tra sau này." Đào Duy Từ đáp, cố tình mơ hồ để quan sát phản ứng tiếp theo của đối phương. "Nhưng thần sẵn lòng trình bày riêng với chúa thượng nếu ngài cho phép."

Chúa Nguyễn Phúc Nguyên, sau một hồi cân nhắc, gật đầu. "Trẫm sẽ nghe khanh trình bày riêng sau buổi thiết triều hôm nay. Còn về đề xuất, trẫm tạm thời chưa quyết định ngay, cần thêm thời gian suy xét kỹ lưỡng."

Buổi thiết triều kết thúc mà không có quyết định cuối cùng, nhưng đối với Đào Duy Từ, đây đã là một thắng lợi quan trọng theo cách khác, sự phản đối quá mức nhiệt tình của Phạm Nhữ Tôn, đặc biệt là câu hỏi vội vã "bằng chứng gì", đã tự nó trở thành một mảnh ghép bằng chứng gián tiếp mới, cho thấy rõ ông ta có động cơ cá nhân mạnh mẽ để ngăn cản đề xuất này thành hiện thực.

Sau buổi thiết triều, khi trình bày riêng với chúa, Đào Duy Từ kể lại toàn bộ những gì mình đã thu thập được từ trước tới nay, dù chưa đủ để nêu đích danh Phạm Nhữ Tôn, nhưng đủ để thuyết phục chúa về sự tồn tại thực sự của một mối đe dọa ngầm cần được xử lý nghiêm túc.

"Khanh đã làm rất tốt trong việc thu thập bằng chứng cẩn thận, không vội vàng buộc tội bất cứ ai khi chưa chắc chắn." Chúa Nguyễn Phúc Nguyên nhận xét, ánh mắt đầy tin tưởng. "Trẫm sẽ chuẩn thuận đề xuất của khanh, nhưng sẽ tiến hành kín đáo, tránh gây xáo trộn không cần thiết trong triều đình lúc này."

"Thần đội ơn chúa thượng." Đào Duy Từ cúi đầu tạ ơn, rồi ngập ngừng thêm một chút trước khi nói tiếp. "Thần cũng xin chúa thượng cho phép thần được toàn quyền lựa chọn người tham gia đội điều tra, để đảm bảo không có sự rò rỉ thông tin từ những vị trí không nên biết."

Chúa gật đầu đồng ý. "Trẫm tin tưởng khanh trong việc này. Nhưng khanh cũng cần thận trọng, nếu tổ chức ngầm khanh nói tới thực sự có chân rết sâu trong triều đình như khanh nghi ngờ, việc lập đội điều tra công khai có thể khiến chúng cảnh giác và ẩn mình kỹ hơn nữa."

"Thần đã tính tới điều đó." Đào Duy Từ đáp. "Vì vậy thần đề nghị đội điều tra này hoạt động dưới danh nghĩa một cơ quan giám sát thuế vụ thông thường, chỉ có một nhóm rất nhỏ người biết rõ mục đích thật sự. Như vậy, chúng ta vừa có thể thu thập thông tin một cách hợp pháp, vừa không đánh động đối phương quá sớm."

Chúa Nguyễn Phúc Nguyên mỉm cười hài lòng trước sự chu đáo trong kế hoạch. "Khanh quả thực suy nghĩ thấu đáo hơn nhiều quan lại khác trong triều. Trẫm sẽ giao toàn quyền cho khanh thực hiện việc này."

Trên đường trở về, Tiến, người đã chờ sẵn bên ngoài đại điện, không kìm được hỏi ngay khi thấy Đào Duy Từ bước ra với vẻ mặt nhẹ nhõm hiếm thấy. "Chúa thượng đã đồng ý rồi, thưa quan?"

"Đã đồng ý, dưới một vỏ bọc kín đáo." Đào Duy Từ đáp, kể lại vắn tắt toàn bộ cuộc trình bày riêng. "Từ nay, chúng ta sẽ có thêm nguồn lực chính thức để điều tra, dù vẫn phải cẩn trọng không kém trước đây."

"Vậy phản ứng của đại nhân Phạm Nhữ Tôn hôm nay có phải là bằng chứng đủ mạnh chưa, thưa quan?" Tiến hỏi, vẫn còn nhớ rõ vẻ gấp gáp bất thường của vị quan lão thành lúc chất vấn giữa triều.

"Chưa đủ để buộc tội, nhưng đủ để ta chắc chắn hơn bao giờ hết rằng mình đang đi đúng hướng." Đào Duy Từ đáp, ánh mắt lộ rõ quyết tâm. "Giờ đây, với đội điều tra chính thức trong tay, ta tin rằng không còn lâu nữa, ta sẽ có được mảnh ghép cuối cùng cần thiết."

[1] cuộc bàn luận cụ thể về đội điều tra là hư cấu; bối cảnh triều chính Đàng Trong thời kỳ này dựa trên sử liệu có thật.