Vài tuần sau lễ cưới, cuộc sống ở công trường đắp lũy dần trở lại nhịp điệu thường ngày, nhưng có một thay đổi nhỏ mà mọi người dần nhận ra: mỗi tuần, Uyển đều đích thân tới thăm công trường một lần, mang theo cuốn sổ quen thuộc, ngồi lại với người quản lý kho vật liệu để đối chiếu từng khoản chi tiêu.

Ban đầu, một số người lính và thợ thuyền tỏ ra ngạc nhiên, thậm chí có phần khó chịu khi thấy một phụ nữ can thiệp vào công việc vốn được coi là "chuyện của đàn ông". Nhưng chỉ sau vài lần chứng kiến Uyển phát hiện ra những sai sót nhỏ trong sổ sách, có khi chỉ là một phép tính nhầm, có khi là dấu hiệu một người cung cấp vật liệu đang tính giá cao hơn thị trường, thái độ của họ dần thay đổi thành sự nể trọng.

"Phu nhân có con mắt tinh tường thật." Đội Khoa nhận xét một lần, khi Uyển chỉ ra một khoản chênh lệch nhỏ trong đơn hàng gỗ mới nhất. "Chẳng trách quan Nội tán luôn khen phu nhân trước mặt mọi người."

"Ta chỉ làm những gì cha ta dạy từ nhỏ thôi." Uyển đáp, khiêm tốn nhưng không giấu được niềm vui nhỏ trước lời khen chân thành. "Việc lớn hay nhỏ, nếu ai cũng cẩn thận đối chiếu kỹ càng, sẽ tránh được rất nhiều rắc rối về sau."

Đào Duy Từ, đứng quan sát từ xa trong một lần ghé thăm công trường cùng vợ, không khỏi mỉm cười trước cảnh tượng ấy. Ông nhận ra, kể từ sau vụ Cả Sênh, việc để Uyển tham gia giám sát sổ sách công trường không chỉ giúp phát hiện sớm những bất thường tài chính có thể là dấu hiệu của âm mưu phá hoại, mà còn giúp nàng dần tạo được vị thế riêng, không chỉ đơn thuần là "phu nhân của quan Nội tán" trong mắt mọi người.

"Nàng có nghĩ mình nên chính thức đảm nhận việc giám sát sổ sách công trường không?" Đào Duy Từ hỏi, khi hai người cùng đi dạo quanh khu vực đang thi công vào một buổi chiều muộn.

Uyển suy nghĩ một lúc trước khi trả lời. "Thiếp e rằng nếu làm chính thức, sẽ có người dị nghị rằng thiếp lạm quyền dựa vào vị thế của chàng, thay vì để ý tới năng lực thực sự của thiếp."

"Ta không nghĩ vậy." Đào Duy Từ đáp, ánh mắt kiên định. "Ta tin rằng những người thực sự làm việc cùng nàng, như Đội Khoa hay những người thợ khác, đã tự mình chứng kiến năng lực của nàng, không cần dựa vào danh xưng nào cả. Còn những kẻ chỉ biết dị nghị từ xa mà chưa từng thấy nàng làm việc, ý kiến của họ không đáng để nàng bận tâm."

Lời nói ấy khiến Uyển cảm động sâu sắc, không chỉ vì sự ủng hộ, mà vì cách Đào Duy Từ luôn đối xử với nàng như một người có năng lực độc lập, chứ không phải chỉ là một phần phụ thuộc vào danh vọng của chồng. Nàng quyết định, từ tuần sau, sẽ chính thức đề nghị đảm nhận vai trò giám sát sổ sách cho toàn bộ công trường, không còn e ngại những lời dị nghị vô căn cứ nữa.

Tối hôm ấy, khi trở về, Uyển kể lại với cha mình về quyết định của nàng. Trần Đức Hòa nghe xong, gương mặt lộ rõ niềm tự hào khó giấu. "Ta đã thấy trước điều này từ lâu, từ ngày con còn nhỏ, luôn tò mò lật từng trang sổ sách trong nhà." Ông nói, giọng ấm áp. "Ta chỉ tiếc rằng thời buổi này, một người con gái muốn được công nhận năng lực thường phải đợi tới khi lấy chồng, mới có cơ hội thể hiện mình trước những người ngoài gia đình."

"Cha đừng buồn vì điều đó." Uyển đáp, nắm lấy tay cha. "Thiếp không oán trách gì cả. Ít nhất thiếp may mắn có một người chồng hiểu và ủng hộ, thay vì coi năng lực của thiếp là điều gì đó cần phải giấu giếm hay xấu hổ."

Ngày hôm sau, Uyển chính thức thông báo với người quản lý kho vật liệu về vai trò mới của mình. Một vài người tỏ ra dè dặt ban đầu, nhưng phần lớn, đặc biệt là Đội Khoa và những thợ cả kỳ cựu đã từng chứng kiến năng lực của nàng, đều ủng hộ nhiệt tình.

"Có phu nhân giám sát, chúng tôi càng yên tâm hơn." Đội Khoa nói, cười hiền hậu. "Sau vụ việc năm ngoái, ai cũng hiểu rằng sổ sách không chỉ là chuyện tiền bạc đơn thuần, mà còn có thể là nơi ẩn giấu những âm mưu nguy hiểm. Có thêm một đôi mắt cẩn thận như phu nhân, chẳng khác gì có thêm một lớp phòng thủ nữa cho cả công trường."

Buổi chiều hôm đó, khi ánh hoàng hôn nhuộm đỏ cả bức tường lũy đang dần thành hình, Đào Duy Từ nhìn ra xa, cảm nhận rõ một điều: công trình này, dù mang tên ông trong sử sách sau này, thực chất là thành quả của rất nhiều bàn tay, rất nhiều đôi mắt cẩn trọng khác nhau, trong đó có cả đôi mắt sắc bén của người vợ mới cưới đang đứng bên cạnh ông lúc này, một sự thật ông tự nhủ mình sẽ không bao giờ để bị lãng quên, dù sử sách đời sau có ghi chép công trạng này thế nào đi nữa, và dù có mấy ai, khi đọc lại những trang sử ấy nhiều năm về sau, còn nhớ tới cái tên của một người phụ nữ từng âm thầm đứng sau từng con số, từng tấc đất được đắp lên bởi bàn tay của biết bao người vô danh khác.

[1] việc Trần Ngọc Uyển giám sát sổ sách công trường là hư cấu; công trình Lũy Trường Dục là có thật.