Sau chiến thắng năm 1627, Đàng Trong bước vào một giai đoạn tương đối yên ắng, không còn những đợt tiến công quy mô lớn từ phía Trịnh nữa, có lẽ vì tổn thất từ hai đợt tấn công liên tiếp đã khiến Trịnh Tráng cần thời gian củng cố lại lực lượng trước khi tính chuyện binh đao tiếp theo.

Ba năm trôi qua trong nhịp sống tương đối bình lặng của một vùng đất tạm thời thoát khỏi bóng chiến tranh trực diện. Đào Duy Từ dành phần lớn thời gian nghiên cứu địa hình dọc biên giới, đi thực địa nhiều lần cùng các thợ đo đạc, phác thảo đi phác thảo lại bản vẽ cho công trình phòng thủ ông ấp ủ từ lâu. Nguyễn Hữu Tiến luôn theo sát bên cạnh trong mọi chuyến đi, dần trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống thường nhật của vị quân sư già, dù quan hệ giữa hai người vẫn giữ đúng khuôn phép chủ tớ, không thân mật thái quá.

Có những đêm, ngồi nghỉ chân bên đống lửa trại sau một ngày dài khảo sát địa hình, Đào Duy Từ kể cho Tiến nghe về những năm tháng chăn trâu ở Hoài Nhân, về con trâu Kềnh, về ông Cả đã tình cờ thay đổi cả cuộc đời ông chỉ bằng việc nghe lỡ một buổi chiều. Tiến lắng nghe chăm chú, dù không bao giờ chủ động kể lại phần đời của chính mình nhiều hơn mức cần thiết, giữ đúng thói quen kín tiếng đã hình thành từ bảy năm lang bạt một mình.

"Ngươi ít khi kể về bản thân." Đào Duy Từ nhận xét một lần, giọng nửa đùa nửa thật.

"Bẩm quan, đời con không có gì đáng kể so với đời quan." Tiến đáp, tránh né khéo léo như đã quen làm mỗi khi câu chuyện chạm gần tới quãng thời gian anh đã âm thầm dõi theo ông trước khi hai người chính thức quen biết.

Trong khoảng thời gian này, không có dấu hiệu nào cho thấy Thầy Bút hay bất kỳ ai liên quan tới Vô Danh Tông xuất hiện trở lại. Đào Duy Từ vẫn giữ cảnh giác, không bao giờ để bản thân rơi vào tình huống một mình giữa nơi vắng vẻ vào ban đêm, nhưng dần dà, sự căng thẳng ban đầu cũng nguôi ngoai theo thời gian, nhường chỗ cho nhịp sống công việc thường nhật.

Phạm Nhữ Tôn, dù vẫn giữ thái độ lạnh nhạt mỗi khi chạm mặt, cũng không có hành động cụ thể nào chống đối công khai suốt ba năm ấy, có lẽ vì chưa tìm được cơ hội thích hợp, hoặc vì công trạng của Đào Duy Từ trong mắt chúa Sãi đã trở nên vững chắc tới mức khó lòng lay chuyển bằng những lời gièm pha vụn vặt.

Tới đầu năm 1630, sau khi bản vẽ cuối cùng được hoàn thiện và trình lên chúa Sãi phê chuẩn, lệnh chính thức khởi công đắp lũy được ban ra. Hàng ngàn dân phu cùng binh lính được huy động, tập trung về khu vực đã chọn dọc theo địa thế hiểm yếu nhất vùng Quảng Bình, bắt đầu một công trình mà Đào Duy Từ tin rằng sẽ thay đổi hoàn toàn cục diện phòng thủ của Đàng Trong trong nhiều năm tới.

Đứng trên một gò đất cao nhìn xuống công trường ngổn ngang đất đá vừa mới khởi động, Đào Duy Từ quay sang Nguyễn Hữu Tiến, giọng mang một sự quyết tâm mới. "Đây sẽ là công việc dài hơi nhất ta từng làm. Có thể mất nhiều năm mới hoàn thành trọn vẹn. Ngươi đã sẵn sàng chưa?"

"Bẩm quan, con đã sẵn sàng từ ngày đầu tiên rồi." Tiến đáp, không chút do dự, ánh mắt hướng về phía công trường đang dần hình thành, nơi tương lai của cả một vùng đất sắp được viết lại bằng chính đất và đá.

Hàng ngàn dân phu bắt tay vào việc dưới cái nắng đầu hè gay gắt, tiếng cuốc xẻng va vào đất đá vang lên không ngừng nghỉ từ sáng tới tối, xen lẫn tiếng hô hoán điều phối của các đội trưởng. Đào Duy Từ đích thân đi kiểm tra từng đoạn công trường mỗi ngày, không ngại lấm lem bùn đất, đôi khi còn tự tay cầm cuốc thị phạm cho dân phu cách đào đúng góc độ ông đã tính toán kỹ lưỡng trên giấy.

"Ông Nội tán mà cũng biết cầm cuốc à?" Một người dân phu già, chưa quen mặt vị quan mới, buột miệng hỏi khi thấy cảnh tượng lạ lùng ấy.

"Ta chăn trâu suốt ba mươi tư năm trước khi làm quan, lão à." Đào Duy Từ đáp, cười nhẹ, không hề tỏ ra khó chịu trước sự tò mò bộc trực của người dân phu. "Cuốc xẻng với ta còn quen thuộc hơn cả giấy bút."

Câu trả lời ấy nhanh chóng lan truyền khắp công trường, khiến hình ảnh vị Nội tán xuất thân chăn trâu càng thêm gần gũi trong mắt đám đông dân phu vốn phần lớn cũng là những người nông dân chân lấm tay bùn như ông từng là. Nguyễn Hữu Tiến đứng nhìn cảnh ấy từ xa, thầm nghĩ đây chính là một phần lý do khiến người ta sẵn lòng làm việc cật lực dưới sự chỉ huy của một người từng cùng cảnh ngộ với họ, thay vì chỉ răm rắp nghe lệnh vì sợ hãi quyền uy, một bài học về cách lãnh đạo mà chính anh cũng thầm ghi nhớ cho riêng mình, dù chưa biết ngày nào đó liệu bản thân có cần dùng tới hay không.

[1] Lũy Trường Dục chính thức khởi công đắp năm 1630 dưới sự chỉ đạo của Đào Duy Từ, đây là công trình phòng thủ tiền thân của Lũy Thầy nổi tiếng sau này.