Tiếng trống trận vang lên giữa màn sương sớm, đánh dấu thời khắc quân Trịnh bắt đầu tiến công dọc theo tuyến bờ sông đã được trinh sát báo trước. Nguyễn Hữu Tiến đứng trong đội hình tiên phong, tay siết chặt cây trường thương được phát cho tân binh, tim đập thình thịch nhưng đầu óc lại tỉnh táo lạ thường, đúng cảm giác anh từng trải qua mỗi lần đối diện nguy hiểm suốt bảy năm lang bạt.

Từ xa, bóng quân Trịnh hiện ra mờ mờ trong sương, cờ xí rợp trời, tiếng hò hét xung trận vang dội cả một khúc sông. Đội hình của họ đông hơn hẳn, tiến tới theo thế gọng kìm, rõ ràng có ý định bao vây nhanh chóng vị trí phòng thủ còn non trẻ của quân Đàng Trong.

"Giữ vững hàng ngũ! Đợi lệnh!" Tiếng hô của Nguyễn Hữu Dật vang lên từ phía sau, trấn an phần nào sự hoảng loạn đang chớm nở trong hàng tân binh.

Khi đợt sóng đầu tiên của quân Trịnh áp sát tới khoảng cách đủ gần, tiếng cồng lệnh vang lên, và toàn bộ đội hình mai phục đồng loạt xông ra từ các gò đất cao hai bên, đúng theo thế trận Đào Duy Từ đã bố trí kỹ lưỡng suốt mấy ngày qua. Quân Trịnh, không ngờ bị đánh tạt sườn bất ngờ từ địa hình họ chưa kịp nắm rõ, lập tức rối loạn đội hình.

Nguyễn Hữu Tiến lao vào trận chiến cùng đồng đội, cây trường thương trong tay múa lên theo bản năng đã luyện tập suốt nhiều năm. Một tên lính Trịnh vung đao chém thẳng vào anh, Tiến xoay người né tránh theo thế Lục Bình Trôi, thân hình mềm dẻo luồn qua lưỡi đao trong gang tấc, đồng thời mũi thương phản công thẳng vào sườn đối phương, hạ gục ngay tại chỗ.

Xung quanh anh, tiếng binh khí va chạm, tiếng la hét đau đớn, tiếng người ngã xuống hòa lẫn thành một bản nhạc hỗn loạn của chiến trường. Tiến không có thời gian để sợ hãi hay do dự, chỉ có thể dựa vào phản xạ đã được rèn giũa để tồn tại qua từng khoảnh khắc.

Một toán lính Trịnh khác, đông hơn, bắt đầu dồn ép vào vị trí anh đang đứng, tạo thành vòng vây nhỏ. Tiến lùi lại một bước, chuyển sang thế Rễ Đa Bám Đất, hạ thấp trọng tâm, giữ vững vị trí thay vì cố chạy thoát, một quyết định đúng đắn, vì phía sau lưng anh là bờ sông dốc đứng, chạy lui chỉ khiến anh rơi vào thế bí hiểm hơn.

Anh vung thương liên tiếp theo chuỗi động tác Sóng Vỗ Mạn Thuyền, mỗi nhịp đâm ra dồn dập như sóng biển liên tục vỗ vào mạn thuyền không ngừng nghỉ, buộc đối phương phải liên tục đỡ đòn, không có cơ hội phản công. Ba tên lính lần lượt gục xuống dưới những đường thương chính xác của anh, cho tới khi một tiếng tù và vang lên từ phía quân Trịnh, ra hiệu rút lui tạm thời để củng cố lại đội hình.

Tiến đứng thở dốc giữa bãi chiến trường ngổn ngang, nhìn quân địch rút lui trong hỗn loạn, một cảm giác vừa nhẹ nhõm vừa choáng váng dâng lên trong lòng, trận đánh đầu tiên trong đời anh đã qua, và anh vẫn còn sống.

Trên một gò đất cao phía sau trận địa, Đào Duy Từ đứng cùng Nguyễn Hữu Dật quan sát toàn cảnh trận đánh vừa diễn ra, tay vẫn còn nắm chặt mép áo vì căng thẳng dù không trực tiếp cầm binh khí. Ông nhìn thấy đợt phục kích tạt sườn diễn ra đúng như tính toán, quân Trịnh rối loạn đội hình ngay khi vừa chạm địa hình bất lợi, kế hoạch ông vạch ra trên bản đồ mấy ngày trước giờ đã được kiểm chứng bằng máu và mồ hôi thật sự ngoài chiến trường, một cảm giác khác hẳn với việc chỉ tính toán trên giấy.

"Trận đầu coi như thắng." Nguyễn Hữu Dật nói, giọng vẫn còn căng nhưng đã bớt phần lo lắng. "Nhưng đây mới chỉ là đợt thăm dò. Trịnh Tráng sẽ không dễ dàng bỏ cuộc sau một lần thất bại nhỏ như thế này."

"Tôi biết." Đào Duy Từ đáp, mắt vẫn dõi theo đám quân Trịnh đang rút lui củng cố đội hình phía xa. "Nhưng ít nhất, trận này cho chúng ta thấy rõ một điều: quân ta, dù phần lớn là tân binh, vẫn có thể đứng vững nếu được bố trí đúng chỗ, đúng cách. Đó là nền tảng để tính tiếp những bước sau."

Phía dưới bãi chiến trường, những người lính bị thương được đồng đội dìu về phía sau, tiếng rên rỉ xen lẫn tiếng thở phào của những người may mắn sống sót. Nguyễn Hữu Tiến, dù không hề biết rằng người đàn ông đứng quan sát trên gò đất cao kia chính là mục tiêu anh đã lặn lội cả năm trời để tìm tới, vẫn cảm nhận được đâu đó trong không khí một sự trấn an ngầm, như thể có ai đó đáng tin cậy đang thật sự nắm vững tình hình phía sau lưng anh, dù anh chưa từng gặp mặt trực tiếp. Anh nhặt lại cây thương của mình, lau sạch vết máu dính trên đầu mũi, rồi cùng đồng đội bước về phía doanh trại, lòng thầm nghĩ có lẽ đây mới chỉ là khởi đầu của một chặng đường còn dài phía trước, và cả cuộc chiến lẫn cuộc tìm kiếm của riêng anh đều còn lâu mới tới hồi kết.

[1] trận đánh tại cửa Nhật Lệ năm 1627 là sự kiện có thật, mở đầu chuỗi Trịnh Nam chinh, chi tiết giao tranh cụ thể và nhân vật Nguyễn Hữu Tiến trong trận này là hư cấu.