Nguyễn Hữu Tiến tới gần Thuận Hóa đúng vào lúc tin quân Trịnh Nam chinh đã lan khắp mọi ngả đường. Cảnh tượng trước mắt anh khác hẳn với hình dung ban đầu về một chuyến đi tìm gặp người đàn ông mình đã âm thầm dõi theo suốt hơn một năm, không có cảnh thanh bình để anh thong thả tính cách mở lời, chỉ có dòng người chạy loạn ngược chiều, xe bò chở đầy đồ đạc, tiếng trẻ con khóc thét lẫn trong tiếng người lớn quát tháo giữ trật tự.

"Quân Trịnh đã tới Bố Chính rồi, các người còn đứng đó làm gì, mau vào trong thành!" Một người lính gác hét lớn với đám dân đang tụ tập trước cổng, xua họ di chuyển nhanh hơn.

Trên đường vào thành, anh đi ngang một đoàn xe bò chở đầy lu vại, giường chiếu, một bà lão ngồi trên xe ôm chặt một chiếc rương gỗ nhỏ như thể đó là tài sản quý giá nhất đời mình, mắt đỏ hoe nhìn lại ngôi nhà đang bỏ lại phía sau. Một đứa trẻ chạy lạc mẹ khóc thét giữa dòng người, được một người lính tốt bụng bế lên vai, gào to hỏi ai là người nhà của nó. Cảnh tượng ấy khiến Tiến chợt nhớ tới câu chuyện cha anh từng kể về những năm tháng chiến loạn thời trẻ, khi ấy anh còn quá nhỏ để hiểu hết ý nghĩa, giờ đây tận mắt chứng kiến mới thấm được phần nào.

Tiến len lỏi ngược dòng người, cố tìm đường vào gần khu vực phủ chúa, nhưng càng lúc càng nhận ra ý định ban đầu của mình, cứ thế xin được diện kiến ông Nội tán để bày tỏ lòng ngưỡng mộ, giờ đã trở nên ngây thơ tới mức nực cười giữa cảnh hỗn loạn thời chiến này. Không ai có thời gian nghe một kẻ lang bạt vô danh trình bày mong muốn cá nhân giữa lúc cả một vùng đất đang chuẩn bị nghênh chiến.

Anh đứng lại bên một góc phố, quan sát dòng lính tráng đang được điều động ra khỏi thành theo từng tốp, vũ khí giáo mác lấp loáng dưới ánh nắng, cờ hiệu bay phần phật. Trong đám đông hỗn loạn ấy, một suy nghĩ dần hình thành trong đầu Tiến: nếu không thể tiếp cận bằng con đường xin gặp trực tiếp, có lẽ con đường khác, chứng minh giá trị bản thân bằng chính năng lực, mới là cách thực tế hơn.

Anh tìm tới trạm mộ binh gần đó, nơi một viên chức đang ghi danh những trai tráng tình nguyện tòng quân, hàng người xếp dài dù không ai biết chắc chắn số phận đang chờ đợi mình ở chiến trường ra sao.

"Tên gì? Quê quán đâu?" Viên chức hỏi, giọng mệt mỏi vì đã lặp lại câu này hàng trăm lần trong buổi sáng.

"Nguyễn Hữu Tiến, quê Tĩnh Gia, Thanh Hóa." Tiến đáp, rồi thêm vào, giọng chắc chắn: "Tôi biết chút võ nghệ, có thể dùng được trong quân ngũ."

Viên chức liếc nhìn anh từ đầu tới chân, dáng vóc rắn rỏi của một người quen lao động và có luyện tập thật sự, gật đầu ghi tên vào sổ mà không hỏi thêm gì nhiều, thời buổi cấp bách này, một người biết võ tình nguyện đầu quân là điều đáng mừng chứ không phải đáng nghi ngờ.

"Nhận rồi đó. Mai tập trung ở bãi tập ngoài cổng nam, giờ Mão." Viên chức nói, phất tay ra hiệu người tiếp theo bước lên.

Nguyễn Hữu Tiến bước ra khỏi trạm mộ binh, ngẩng đầu nhìn lên bầu trời chiều đang dần chuyển màu xám vì mây kéo tới báo hiệu một trận mưa lớn sắp ập xuống, không biết đây là điềm báo tốt hay xấu cho những gì sắp tới. Dù con đường tới gần người đàn ông ông tìm kiếm giờ đây gián tiếp hơn dự tính ban đầu rất nhiều, ít nhất anh đã tìm được một chỗ đứng thật sự trong chính guồng máy đang vận hành quanh người đàn ông ấy.

Đêm đó, Tiến trải chiếu ngủ tạm cùng những trai tráng mới ghi danh khác trong một khu lán trại dựng vội gần cổng thành, xung quanh là những gương mặt xa lạ, người thì trẻ măng còn chưa hết vẻ non nớt, người thì đã có tuổi với ánh mắt từng trải của kẻ không còn xa lạ gì với chiến trận. Không ai biết nhau, nhưng tất cả đều lặng lẽ chia sẻ chung một nỗi lo âu không ai nói thành lời, liệu ngày mai, liệu tuần sau, mình còn sống để trở về hay không.

Tiến nằm ngửa nhìn lên mái lán dột nát, nghe tiếng mưa bắt đầu lộp độp rơi xuống như đã báo trước từ chiều, lòng vừa lo lắng vừa có một cảm giác kỳ lạ gần giống sự nhẹ nhõm. Ít nhất giờ đây, con đường của anh đã có một hướng đi rõ ràng, dù không phải hướng đi anh từng hình dung khi rời khỏi quán trọ sáng nay. Anh nhắm mắt, cố chợp mắt lấy sức cho buổi tập luyện đầu tiên vào sáng mai, trong đầu vẫn văng vẳng hình ảnh người đàn ông chăn trâu năm nào, giờ không biết đang ở đâu giữa cơn binh biến này, có an toàn hay không, và liệu con đường mới chọn này có bao giờ thật sự dẫn anh tới gần được ông hay không, hay rốt cuộc cũng chỉ là một vòng lang bạt khác nữa dưới một cái tên khác mà thôi, chẳng biết đâu mà lường.

[1] chi tiết Nguyễn Hữu Tiến gia nhập quân đội qua trạm mộ binh thông thường là hư cấu, sử liệu không ghi rõ ông bắt đầu sự nghiệp quân sự chính xác bằng con đường nào.